Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu dẫn đề tại Hội thảo - Ảnh: Phạm Kiên
Sáng 21/9, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề "Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật (TCTHPL), thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật".
Hội thảo hướng tới mục tiêu nhận diện đầy đủ bối cảnh, yêu cầu và tính cấp thiết của việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tạo đột phá trong công tác TCTHPL, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực, hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa công tác xây dựng pháp luật với TCTHPL, chuyển từ yêu cầu "pháp luật tốt trong văn bản" sang "pháp luật tốt trong cuộc sống".
Đồng thời, góp phần cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước về đổi mới công tác THPL, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, bảo đảm thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử của mọi chủ thể trong xã hội.
Trình bày báo cáo dẫn đề, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập trong công tác tổ chức thi hành pháp luật. Bộ trưởng cũng cho biết những giải pháp trọng tâm tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật.
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp; tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị dữ liệu theo "vòng đời văn bản". Bộ trưởng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi, dễ tiếp cận; kịp thời sửa đổi những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, không phù hợp thực tiễn. Đồng thời, gắn chặt tổ chức thi hành với xây dựng, hoàn thiện pháp luật; tăng cường theo dõi, đánh giá sau ban hành và hoàn thiện cơ chế phản ứng chính sách.
Thứ hai, đổi mới tư duy trong tổ chức thi hành pháp luật, đề cao vai trò người đứng đầu và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân. Theo đó, chuyển từ quản trị dựa trên quy trình, kế hoạch, báo cáo hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu, kết quả đầu ra, trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm giải trình; từ tư duy "bị động" sang "chủ động". Kết quả thi hành pháp luật cần gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, công tác thi đua, khen thưởng và xử lý trách nhiệm.
Thứ ba, xác định dữ liệu số là nền tảng, công nghệ số là công cụ cốt lõi trong tổ chức thi hành pháp luật. Bộ trưởng đề nghị, cần đẩy mạnh tự động hóa đo lường, đánh giá tác động pháp luật; ứng dụng đồ thị tri thức, công nghệ ngữ nghĩa và trí tuệ nhân tạo để rà soát, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo, khoảng trống, bất cập. Đồng thời, chuyển từ xử lý vấn đề sau khi phát sinh sang dự báo, cảnh báo sớm và tăng cường quản lý, kiểm tra theo hướng dựa trên rủi ro.
Quang cảnh Hội thảo - Ảnh: Phạm Kiên
Thứ tư, thúc đẩy văn hóa tuân thủ pháp luật trong cơ quan nhà nước và toàn xã hội, hình thành môi trường để người dân, doanh nghiệp "muốn làm đúng" và "dễ làm đúng". Trọng tâm là nâng cao kỷ luật thực thi, xây dựng văn hóa nêu gương của cán bộ, đảng viên, người đứng đầu; đồng thời đổi mới truyền thông chính sách theo hướng chủ động, dễ tiếp cận, chuyển từ "tuyên truyền để biết pháp luật" sang xây dựng môi trường tuân thủ.
Thứ năm, bảo đảm các điều kiện cho công tác tổ chức thi hành pháp luật. Cùng với hạ tầng, dữ liệu và kinh phí, cần chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng khung năng lực đối với vị trí trực tiếp thi hành pháp luật, tăng cường đào tạo, tập huấn và hỗ trợ thi hành pháp luật ở cơ sở.
Tổ chức thi hành pháp luật chuyên nghiệp, ổn định, thích ứng linh hoạt với thực tiễnĐồng thời, xây dựng nền tảng số về tổ chức thi hành pháp luật, hình thành cơ sở dữ liệu kết nối, liên thông, dùng chung, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống"; tiếp tục cụ thể hóa nguyên tắc "đầu tư cho công tác thi hành pháp luật là đầu tư cho phát triển".
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận về bối cảnh, yêu cầu và tính cấp thiết của việc nghiên cứu các giải pháp tạo đột phá trong TCTHPL theo định hướng của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị; phân tích thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn TCTHPL ở Trung ương, địa phương trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền;
Cùng với đó, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, điều kiện bảo đảm cho công tác TCTHPL và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để tham khảo, vận dụng tại Việt Nam.
Trên cơ sở đó, các đại biểu đề xuất các định hướng, giải pháp mang tính đột phá nhằm đổi mới khung pháp lý và phương thức TCTHPL; đổi mới nhận thức, tiêu chí, phương pháp và công cụ đánh giá hiệu quả pháp luật trên cơ sở dữ liệu, bằng chứng và công nghệ số.
Diệu Anh
