 |
| Những chiếc xe tải sản xuất tại Trung Quốc đang chờ được chất lên tàu để xuất khẩu tại cảng Yên Đài, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. (Nguồn: Getty Images) |
Giới phân tích cho rằng, nhu cầu xuất khẩu tăng vọt sau xung đột tại Iran đang đẩy nhanh tiến trình này, biến xe tải điện thành một mũi nhọn xuất khẩu mới của Trung Quốc, bên cạnh ô tô và chip bán dẫn.
Ngành công nghiệp nhiều triển vọng
Theo ông Michael Yue, Tổng giám đốc phụ trách xuất khẩu xe tải điện của tập đoàn Sany Heavy Industry, trước khi chiến sự tại Iran nổ ra, các thị trường ngoài Trung Quốc được dự kiến mất 3-5 năm để bắt đầu tiếp nhận xe tải điện.
Tuy nhiên, nhu cầu đối với xe tải điện trên toàn cầu đã tăng gần như ngay lập tức, trong bối cảnh chi phí vận tải và giá dầu tăng mạnh dưới tác động của căng thẳng tại Iran.
Ví dụ, ông Michael Yue cho biết, một khách hàng quốc tế đã đặt mua khoảng 880 chiếc xe tải điện và thúc giục Tập đoàn Sany giao toàn bộ số xe vào cuối tháng 6. Theo công ty trên, đây là đơn hàng xuất khẩu xe tải điện Trung Quốc lớn nhất từ trước tới nay.
Ngày 29/5, Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc đã công bố mục tiêu đưa xe tải hạng nặng sử dụng năng lượng mới chiếm 40% lượng xe tải mới bán ra vào năm 2030. Chính sách này cũng nêu rõ rằng hơn 80% xe tải chạy theo các tuyến đường ngắn quanh Bắc Kinh cần chuyển sang chạy bằng điện.
Các mục tiêu này phản ánh nỗ lực phát triển ô tô hành khách năng lượng mới mà Trung Quốc đã khởi động từ năm 2012 – bao gồm các dòng xe chạy bằng pin và xe hybrid. Mục tiêu được đề ra khi đó là đưa lượng xe năng lượng mới (NEV) chiếm 20% lượng ô tô hành khách mới bán ra vào năm 2025.
Trung Quốc đã vượt xa cột mốc nêu trên. Tính đến năm 2024, NEV chiếm hơn một nửa số ô tô hành khách mới bán ra tại Trung Quốc. Hiện nay, tỷ lệ này đã vượt mốc 60%. Phó Chủ tịch điều hành BYD, Stella Li, gần đây dự báo con số này có thể sớm đạt 80%.
Ngành xe tải điện Trung Quốc cũng đang đi theo một quỹ đạo tương tự. Khoảng một phần tư số xe tải bán ra tại Trung Quốc trong năm 2025 là xe điện, giúp doanh số toàn cầu của phân khúc này tăng gấp đôi lên hơn 400.000 xe, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
IEA cho rằng, phần lớn mức tăng trưởng tại Trung Quốc đến từ “lợi thế về chi phí vận hành cũng như giá pin giảm”.
Theo một báo cáo do IEA công bố hồi tháng 5, trong một số trường hợp, chi phí sử dụng một chiếc xe tải hạng nặng chạy bằng pin trong vòng 5 năm đã ngang bằng với chi phí sử dụng xe chạy dầu diesel. Trong khi đó, bên ngoài Trung Quốc, giá xe tải điện hiện cao ít nhất gấp hai lần so với xe chạy bằng diesel.
Gia nhập cuộc đua toàn cầu
Sự chênh lệch giá thành trên đã lý giải vì sao mức độ tiếp nhận xe tải điện trên thế giới vẫn hạn chế, ngay cả khi các hãng xe lớn và các công ty khởi nghiệp tích cực gia nhập cuộc đua sản xuất xe điện toàn cầu.
Ví dụ, Tesla được kỳ vọng sẽ tăng tốc việc bàn giao mẫu xe tải Semi trong năm nay. Trong khi đó, Mercedes-Benz đã ra mắt mẫu xe tải điện đường dài eActros 600 từ năm 2023, tuy hiện vẫn trong giai đoạn quảng bá sản phẩm.
Tập đoàn Sany tập trung sản xuất máy xúc và máy móc xây dựng trong nhiều thập kỷ trước khi mở rộng sang lĩnh vực xe điện cách đây 5 năm.
Theo ông Michael Yue, kể từ thời điểm đó, tập đoàn đã ngừng bán xe tải chạy diesel tại Trung Quốc, đồng thời tiến hành nhiều thương vụ xuất khẩu sang các nước như Indonesia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Câu chuyện thành công của Tập đoàn Sany là một ví dụ điển hình cho xu hướng phát triển của các công ty điện tử Trung Quốc. Tương tự như Xiaomi và các tập đoàn khác của nước này, Sany tự xây dựng phần lớn năng lực sản xuất dựa trên tự động hóa nhà máy để giảm chi phí và tăng sản lượng.
Theo ông Yue, nhà máy tự động hóa của tập đoàn này tại thành phố Trường Sa (tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc) dù mới bước vào giai đoạn 1 song hiện đã có thể sản xuất tới 300.000 xe tải/năm bằng linh kiện chế tạo trong nước. Ông Yue khẳng định, đây là nhà máy xe tải thương mại lớn thứ 2 thế giới, chỉ sau BMW tại châu Âu.
Tập đoàn Sany hiện hoạt động tại châu Á, châu Mỹ, châu Âu và châu Phi. Hơn 60% trong số tổng doanh thu 89,7 tỷ Nhân dân tệ (tương đương khoảng 12,5 tỷ USD) năm 2025 của tập đoàn đến từ thị trường ngoài Trung Quốc.
Mũi nhọn xuất khẩu mới của Trung Quốc?
Xe tải điện hiện chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng tăng nhanh trong tổng số xe tải xuất khẩu của Trung Quốc. Bà Jing Yang, Giám đốc xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Fitch Ratings, nhận định, phân khúc này tăng trưởng nhanh trong năm 2025 cũng như bốn tháng đầu năm 2026 và dự báo đà tăng mạnh sẽ tiếp diễn.
Nếu dự báo này trở thành hiện thực, xe tải điện có thể trở thành mặt hàng xuất khẩu trụ cột mới của Trung Quốc bất chấp hàng rào thuế quan gia tăng, bên cạnh ô tô và chip bán dẫn. Qua đó, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ có thêm một ngành sản xuất mà nước này đóng vai trò dẫn dắt đối với thị trường toàn cầu.
