Trước yêu cầu tinh gọn bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương ở Nghệ An đang triển khai sắp xếp, sáp nhập trường học theo hướng phù hợp với thực tiễn và nâng cao chất lượng giáo dục. Quá trình này được thực hiện thận trọng, có lộ trình, ưu tiên sáp nhập các trường, điểm trường trong cùng đơn vị hành chính cấp xã.
Sáp nhập nhằm nâng cao chất lượng
Khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Trường THCS Hoa Quảng có học sinh và các điểm trường thuộc địa bàn 2 xã Diễn Châu và Minh Châu (Nghệ An). Điều này khiến công tác quản lý hành chính nhà nước đối với Trường THCS Hoa Quảng của 2 xã gặp một số bất cập nhất định.
Vì vậy, sau khi rà soát, chính quyền 2 xã Diễn Châu và Minh Châu đã họp bàn, thống nhất phương án sắp xếp. Cụ thể, chuyển điểm trường lẻ của Trường THCS Hoa Quảng thuộc địa bàn xã Diễn Châu về cho địa phương này quản lý, đồng thời sáp nhập với Trường Tiểu học Diễn Hoa để thành lập Trường Tiểu học và THCS Diễn Hoa.
Bên cạnh đó, điểm trường chính của Trường THCS Hoa Quảng (thuộc xã Diễn Quảng cũ) sẽ được sáp nhập với Trường Tiểu học Diễn Quảng để thành lập Trường Tiểu học và THCS Diễn Quảng, thuộc quản lý của xã Minh Châu mới.
Tuy nhiên, để ổn định việc dạy học, tránh gây xáo trộn hoạt động của các nhà trường, quy trình phân tách và sáp nhập được thực hiện thận trọng, từng bước, không vội vàng. Mới đây, lãnh đạo xã Diễn Châu đã làm việc với Trường THCS Hoa Quảng để lắng nghe, tiếp thu ý kiến đóng góp cũng như nguyện vọng của tập thể cán bộ, giáo viên.
Ông Cao Huy Hoàng – Trưởng phòng Văn hóa – xã hội xã Diễn Châu thông tin, công tác sáp nhập trường học là nhiệm vụ rất quan trọng nên địa phương sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của nhân dân. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm chất lượng giáo dục cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh và giáo viên.
Lãnh đạo xã Quan Thành (Nghệ An) khảo sát, thảo luận để thống nhất chủ trương sáp nhập và vị trí đặt trường học trên địa bàn. Ảnh: TTQT
Đầu tháng 3/2026, UBND xã Quan Thành (Nghệ An) khởi công xây dựng lại toàn bộ cơ sở vật chất khối tiểu học của Trường Tiểu học và THCS Trung Thành. Đây là công trình giáo dục đầu tiên mà xã Quan Thành triển khai với quy mô 18 phòng học cùng dãy nhà hiệu bộ và khu ở bán trú cho học sinh.
Dự kiến, sau khi đưa vào sử dụng, công trình sẽ góp phần giải quyết bài toán về cơ sở vật chất, tạo điều kiện để sắp xếp hệ thống trường lớp trên địa bàn. Ông Phan Văn Sơn – Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Trung Thành cho biết: “Trường cũ được xây dựng đã lâu nên xuống cấp, ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động dạy học. Khi có cơ sở vật chất mới đồng bộ, hiện đại sẽ tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện”.
Thực tế, trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sáp nhập xã Quan Thành mới, một số trường học quy mô nhỏ trên địa bàn đã được sáp nhập, trong đó có 2 trường liên cấp tiểu học và THCS. Để quy hoạch các đơn vị sự nghiệp công lập phù hợp với bối cảnh mới, xã Quan Thành đã chủ trương sắp xếp lại mạng lưới trường lớp theo hướng sáp nhập các trường cùng cấp học. Đoàn công tác của Đảng ủy xã đã trực tiếp khảo sát thực tế tại các điểm trường nhằm thống nhất chủ trương và vị trí đặt trường.
Trên cơ sở khảo sát và thảo luận, địa phương thống nhất hợp nhất Trường Tiểu học Bắc Thành với Trường Tiểu học Trung Thành, đặt địa điểm tại Bắc Thành; đồng thời sáp nhập Trường THCS Bắc Thành với Trường THCS Trung Thành và bố trí địa điểm tại Trung Thành. Cùng với đó, xã sẽ đẩy mạnh tuyên truyền và triển khai xây dựng hai lớp chất lượng cao ngay từ năm học 2026 - 2027 nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh và định hướng phát triển bền vững.
Bà Trần Thị Diệu – Phó Chủ tịch UBND xã Quan Thành cho biết, địa phương đang tập trung huy động các nguồn lực để đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị dạy học nhằm bảo đảm việc sắp xếp, sáp nhập trường, điểm trường được triển khai hiệu quả. Qua đó, từng bước đáp ứng yêu cầu về phòng học, thiết bị dạy học theo quy định, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn.
Phù hợp thực tiễn, thuận lợi cho học sinh
Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Chiêu Lưu 1 (Chiêu Lưu, Nghệ An) hiện đã đưa toàn bộ học sinh từ lớp 3 đến lớp 5 về điểm trường chính để ở nội trú, bảo đảm tổ chức dạy học 2 buổi/ngày theo Chương trình GDPT 2018. Bên cạnh đó, trường vẫn duy trì 2 điểm trường lẻ tại các bản xa dành cho học sinh lớp 1 và lớp 2 do các em còn nhỏ, chưa phù hợp để đi học bán trú xa nhà.
“Khác với miền xuôi, đặc thù trường học ở vùng cao là học sinh cư trú rải rác tại các bản xa. Việc sáp nhập các trường cùng cấp học có thuận lợi về mặt chuyên môn nhưng học sinh sẽ phải di chuyển quãng đường xa để đến trường. Vì vậy, nếu triển khai sáp nhập, các nhà trường mong muốn được thành lập trường dân tộc bán trú liên cấp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh”, ông Đào Công Quang nêu ý kiến.
Đoàn công tác Đảng ủy xã Quan Thành (Nghệ An) khảo sát tại Trường Tiểu học và THCS Trung Thành. Ảnh: TTQT
Xã Tương Dương (Nghệ An) hiện có 10 trường học từ mầm non đến THCS. Đầu năm học 2025 - 2026, địa phương đã sáp nhập 4 điểm trường lẻ gồm Xoóng Con, Lưu Phong và bản Pủng về điểm chính của Trường Phổ thông DTBT TH Lưu Kiền; điểm trường bản Khe Ngậu được sáp nhập về Trường Tiểu học Xá Lượng.
Ông Trần Văn Hiền – Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Tương Dương cho biết, trong 2 năm tới, địa phương dự kiến tiếp tục sáp nhập một số điểm trường lẻ cấp mầm non về trường chính. Đối với cấp tiểu học, từ đầu năm học 2026 - 2027, địa phương sẽ sáp nhập Trường Tiểu học thị trấn Thạch Giám 1 với Trường Tiểu học thị trấn Thạch Giám 2, lấy tên là Trường Tiểu học Thạch Giám và xóa các điểm trường lẻ của trường này.
“Việc sắp xếp lại trường lớp nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng nhu cầu học tập của người dân, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục. Việc sắp xếp cũng phải gắn với quy hoạch phát triển, quy mô dân số, mật độ dân cư và điều kiện địa lý của từng địa phương. Đối với vùng cao, chúng tôi đặc biệt tính đến yếu tố khoảng cách địa lý, điều kiện giao thông để tạo thuận lợi nhất cho học sinh đến trường”, ông Trần Văn Hiền nói.
Theo thống kê của Sở GD&ĐT Nghệ An, giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã giảm 34 trường công lập, gồm 11 trường mầm non, 16 trường tiểu học và 7 trường THCS; đồng thời giảm 251 điểm trường lẻ, trong đó có 83 điểm mầm non, 163 điểm tiểu học và 5 điểm THCS. Từ nay đến năm 2030, Nghệ An dự kiến sáp nhập các trường có quy mô nhỏ, các điểm trường lẻ có điều kiện giao thông thuận lợi và khoảng cách đến trường hợp lý.
Thời gian tới, tỉnh sẽ xem xét sắp xếp, sáp nhập 126 trường công lập, gồm 35 trường mầm non, 74 trường tiểu học và 17 trường THCS. Ngoài ra, khoảng 178 điểm trường lẻ cũng sẽ được sắp xếp, sáp nhập, nhiều nhất là ở bậc mầm non.
Ông Nguyễn Văn Khoa – Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An cho biết, việc xây dựng phương án sắp xếp được thực hiện trên cơ sở bám sát quy hoạch mạng lưới trường lớp, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương và định hướng phát triển giáo dục của tỉnh trong giai đoạn mới. Mục tiêu xuyên suốt là tinh gọn đầu mối nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi học tập của học sinh.
Về phía ngành giáo dục, các giải pháp về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và tổ chức dạy học sau sáp nhập sẽ được tính toán đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Quá trình triển khai sẽ thực hiện theo lộ trình phù hợp, có đánh giá tác động cụ thể, bảo đảm ổn định tâm lý cho phụ huynh, học sinh và đội ngũ nhà giáo, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước.
