Sang sông!
Gió mùa thổi nửa sông
Em tôi đi lấy chồng
Vơi đầy tràn khóe mắt
Bao năm trời thao thức
Mơ những chuyện xa xôi
Nay trở về hiện thực
Bông hồng đeo trước ngực
Ngấu nghiến cả trái tim
Mọi điều vẫn lặng thinh
Mong ngày mai đổi khác
Chẳng thấy ai mách bảo
Thức dậy hay ngủ yên
Sao không thổi bùng lên
Ngọn lửa tràn hạnh phúc
Xây lâu đài trên cát
Tồn tại đến ngàn năm
Ẩn giấu trong trái tim
Ôi tình yêu bất diệt!
(Quản Minh Cường)
Bài thơ “Sang sông!” của Quản Minh Cường mang một nỗi buồn lặng, không ồn ào mà thấm dần, như con nước giữa dòng – chảy đi, không thể níu, nhưng cũng chẳng thể quên
Hình ảnh mở đầu “Gió mùa thổi nửa sông/Em tôi đi lấy chồng” vừa gợi không gian chia lìa, vừa xác lập một ranh giới tinh thần: Từ đây, “em” đã sang bờ khác của đời mình, còn “tôi” đứng lại, đối diện với những cơn gió lạnh của mất mát và tự vấn.
Nỗi đau trong bài thơ không bộc phát dữ dội mà được diễn tả bằng những chi tiết rất đời: “Vơi đầy tràn khoé mắt”, “Bao năm trời thao thức”. Đó là nỗi đau của người từng hy vọng, từng nuôi dưỡng những “chuyện xa xôi”, để rồi khi hiện thực trở về, chỉ còn một hình ảnh ám ảnh: “Bông hồng đeo trước ngực/Ngấu nghiến cả trái tim”.
Bông hồng – biểu tượng của hạnh phúc lứa đôi – ở đây lại trở thành vết cắt âm thầm vào ký ức. Nhưng đáng chú ý là bài thơ không sa vào oán trách. Mọi thứ “vẫn lặng thinh”, một sự im lặng cam chịu, đầy bản lĩnh của người biết đau mà không gào thét.
“Sang sông” trong bài thơ không chỉ là cuộc chia tay của tình yêu đôi lứa. Đó còn là ẩn dụ cho những lần con người buộc phải bước qua một bờ khác của đời mình: từ mộng mơ sang tỉnh thức, từ riêng tư sang trách nhiệm. Câu hỏi day dứt “Thức dậy hay ngủ yên” không chỉ dành cho người đang thất tình, mà cho bất kỳ ai đứng trước ngã rẽ của cuộc sống. Ngủ yên trong hoài niệm hay thức dậy để tiếp tục đi, tiếp tục gánh vác những điều lớn lao hơn?
Ở tầng nghĩa rộng hơn, bài thơ gợi mở mối liên hệ giữa tình yêu cá nhân và tình yêu quê hương, đất nước. Con người ta có thể đau vì một cuộc tình, nhưng không thể để nỗi đau ấy làm mình quên đi nơi mình sinh ra, nơi cha mẹ đang chờ, nơi quê hương đang cần những bàn tay lao động, dựng xây và những trái tim biết dấn thân. Khi một mối tình khép lại, đó cũng có thể là lúc con người quay về với những giá trị bền vững hơn, đó là gia đình, cộng đồng, là trách nhiệm với ‘gấm vóc non sông’.
“Xây lâu đài trên cát/Tồn tại đến ngàn năm” là một nghịch lý đẹp và buồn. Tình yêu có thể mong manh như cát, nhưng ký ức và giá trị tinh thần của nó thì tồn tại rất lâu trong trái tim con người. Tuy nhiên, không phải là sự chìm đắm, u mê mà là lời nhắc, hãy giữ ký ức ở đúng chỗ của nó – trong tim – để đôi chân bước tiếp trên con đường đời, con đường của sự trưởng thành và cống hiến.
“Sang sông!” vì thế không chỉ là khúc buồn của một cuộc chia ly, mà là bản lặng trầm của hành trình lớn hơn, hành trình học cách yêu, học cách buông, và học cách sống có trách nhiệm hơn với chính mình, với quê hương, đất nước mình.
