Nhắc đến blockchain và tài sản số, nhiều người vẫn mặc định đây là sân chơi của dân kỹ thuật hoặc những nhóm nhà đầu tư “chịu rủi ro cao”. Nhưng vài năm gần đây, bức tranh bắt đầu đổi khác: Phụ nữ xuất hiện nhiều hơn trong hệ sinh thái này, không chỉ với vai trò người dùng hay nhà đầu tư nhỏ lẻ, mà ở các vị trí khó hơn như phát triển sản phẩm, quản trị cộng đồng, pháp chế – tuân thủ, truyền thông, phân tích dữ liệu, thậm chí là đồng sáng lập dự án.
Sự dịch chuyển này không phải ngẫu nhiên. Khi thị trường đi qua nhiều chu kỳ thăng trầm, blockchain dần bước ra khỏi lớp vỏ “lướt sóng giá” để đi vào các câu hỏi thực dụng hơn: Công nghệ dùng để làm gì, sản phẩm có giải quyết vấn đề thật không, quản trị rủi ro thế nào, và ai chịu trách nhiệm khi người dùng gặp sự cố.
Ở giai đoạn ấy, hệ sinh thái cần thêm những năng lực không thuần kỹ thuật: Thiết kế trải nghiệm, quản trị rủi ro, vận hành, pháp lý, giáo dục người dùng, xây dựng tiêu chuẩn minh bạch. Đây là các “mảnh ghép” mà phụ nữ tham gia ngày càng rõ.
Tuy nhiên, thực tế vẫn thẳng thắn: Ngành này chưa thân thiện. Rào cản đầu tiên là kiến thức. Blockchain và tài sản số đòi hỏi người tham gia hiểu ít nhất vài nguyên tắc cơ bản (bảo mật ví, quản trị rủi ro, phân biệt dự án thật - giả, tránh tâm lý FOMO). Trong khi đó, nhiều người mới bước vào lại bị kéo vào các câu chuyện “lợi nhuận nhanh”, dẫn đến quyết định dựa trên cảm xúc.
Rào cản thứ hai là định kiến và môi trường. Ở không ít cộng đồng đầu tư, công nghệ, phụ nữ dễ bị coi là “tay ngang”, “tham gia cho vui”, hoặc bị đánh giá bằng tiêu chuẩn khắt khe hơn. Những câu nói kiểu “phụ nữ thì hợp gửi tiết kiệm”, “đầu tư là chuyện của đàn ông”, “làm tech khó lắm” vẫn tồn tại và tạo ra áp lực vô hình: Hoặc phải giỏi hơn để được công nhận, hoặc tự rút lui vì thấy mình không thuộc về.
Rào cản thứ ba là rủi ro nghề nghiệp. Trong blockchain và tài sản số, ranh giới giữa “đổi mới” và “vùng xám” đôi khi rất mỏng, đặc biệt khi câu chuyện liên quan đến sàn giao dịch, token, gọi vốn cộng đồng, marketing dự án. Vì vậy, phụ nữ (và cả nam giới) muốn theo nghề lâu dài thường phải chọn cách đi bền: Học nền tảng, làm ở mảng minh bạch hơn, coi trọng tuân thủ, và không đánh đổi danh tiếng bằng các chiến dịch thổi phồng.
Chính vì vậy, những hoạt động hướng tới phụ nữ trong lĩnh vực này thường không còn dừng ở khẩu hiệu “trao quyền”, mà đi vào hai thứ cụ thể hơn: Mạng lưới nghề nghiệp (có mentor, có cộng đồng hỗ trợ) và kiến thức thực dụng (hiểu rủi ro, hiểu cách bảo vệ mình). Khi có mạng lưới và kỹ năng, phụ nữ có thể tham gia ở vai trò chủ động hơn thay vì chỉ là người theo sau.
Vừa qua tại TP Hồ Chí Minh cũng diễn ra một sự kiện xoay quanh câu chuyện phụ nữ trong blockchain và chuyển đổi số. Sự kiện mang tên Lady Forward do Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM (DXC), chi hội Blockchain TP.HCM và một số đơn vị cộng đồng Web3 phối hợp thực hiện thu hút hơn 200 người tham dự – từ nhà sáng lập, chuyên gia công nghệ đến những người đang làm việc trực tiếp trong hệ sinh thái.
Đáng nói, trong sự kiện có diễn ra phần tương tác về định kiến trong đời sống và công việc, đặc biệt trong các lĩnh vực như đầu tư và công nghệ – nơi người tham dự được mời “gạch bỏ” những khuôn mẫu cũ và viết ra quan điểm của riêng mình. Cách làm này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở “thiếu kỹ năng”, mà còn ở tâm thế và môi trường: Muốn nhiều phụ nữ tham gia hơn, hệ sinh thái phải bớt độc đoán, bớt phán xét và rõ ràng hơn về chuẩn mực minh bạch.
Bà Gracy Chen – CEO Bitget và người khởi xướng sáng kiến Blockchain4Her.
Trả lời phỏng vấn báo chí về vấn đề này, bà Gracy Chen – CEO Bitget và người khởi xướng sáng kiến Blockchain4Her – cho biết việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực công nghệ và tài chính là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của Bitget. Theo bà, ngành blockchain được xây dựng dựa trên các giá trị minh bạch, phi tập trung và quyền tiếp cận mở, vì vậy sự tham gia của phụ nữ không chỉ là vấn đề bình đẳng mà còn là yếu tố cần thiết để hệ sinh thái phát triển bền vững.
Bà nhấn mạnh rằng thành công trong ngành công nghệ cần được đánh giá dựa trên năng lực và kết quả, thay vì giới tính hay định kiến xã hội: “Tôi trở thành CEO của Bitget không phải vì tôi là phụ nữ, mà vì tôi mang lại kết quả cho công ty”.
Dĩ nhiên, phải thừa nhận rằng Blockchain và tài sản số vẫn là ngành nhiều biến động. Nhưng càng biến động, câu hỏi càng quay lại điều cơ bản: Ai làm nghề một cách nghiêm túc, có tiêu chuẩn và chịu trách nhiệm. Ở điểm này, sự xuất hiện ngày càng rõ của phụ nữ không phải là “màu sắc truyền thông 8/3”, mà là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái bắt đầu trưởng thành hơn, khi con người, năng lực và chuẩn mực được đặt ngang với công nghệ.
