Nội dung nhận được nhiều quan tâm là đề xuất bổ sung phụ cấp lưu động hệ số 0,2 so với mức lương cơ sở, tính theo số ngày thực tế di chuyển, áp dụng với giáo viên biệt phái, dạy liên trường, điểm trường, phân hiệu hoặc tham gia giảng dạy tại cơ sở liên kết đào tạo, thực hành ngoài nhà trường.
“Qua sông thì phải lụy đò”
Trường Tiểu học số 2 Phước Sơn (Tuy Phước Đông, Gia Lai) hiện có 668 học sinh học tại 3 điểm trường, cách nhau từ 2 - 3km. Riêng điểm trường Cồn Chim có điều kiện đi lại đặc thù khi giáo viên phải qua đò mới đến được lớp. Ông Võ Hữu Hiếu - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, điểm Cồn Chim có 5 lớp với 62 học sinh. Ngoài 5 giáo viên chủ nhiệm, mỗi tuần có thêm 7 giáo viên bộ môn như Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục… luân phiên giảng dạy.
Việc qua đò hiện không thu phí, giúp giảm phần nào gánh nặng chi phí. Tuy nhiên, di chuyển đường sông vẫn phụ thuộc thời tiết, tiềm ẩn rủi ro. Những ngày mưa gió hoặc nước lớn, việc sang điểm trường có thể bị gián đoạn. Do học sinh còn nhỏ, phương án đưa về điểm chính học tập gần như không khả thi. “Đề xuất phụ cấp lưu động hệ số 0,2 theo số ngày thực tế di chuyển là niềm vui lớn với giáo viên dạy điểm lẻ. Khoản hỗ trợ này góp phần bù đắp chi phí đi lại và là động viên để thầy cô yên tâm bám lớp”, ông Hiếu nói.
Thầy Trần Xuân Thành - giáo viên Mỹ thuật, Trường Tiểu học số 2 Phước Sơn, hiện dạy 23 tiết/tuần tại cả 3 điểm trường, với lịch di chuyển dày đặc: 4 buổi tại trường chính, 3 buổi ở điểm Vinh Quang và 2 buổi tại Cồn Chim. “Không phải lúc nào cũng có đò sang ngay. Để kịp giờ, giáo viên đôi khi phải thuê chuyến riêng. Khoảng cách không xa nhưng di chuyển liên tục tốn nhiều thời gian, công sức và chi phí”, thầy Thành chia sẻ và cho hay, giáo viên dạy liên điểm nhiều lần đề xuất cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp với đặc thù công việc. Vì vậy, nếu chính sách phụ cấp lưu động được thông qua, đó không chỉ là hỗ trợ chi phí mà còn ghi nhận với đặc thù công việc của giáo viên dạy điểm lẻ.
Tại xã Ya Ly (tỉnh Quảng Ngãi), tình trạng dạy liên trường cũng diễn ra do thiếu nhân sự. Ông Lê Xuân Quang - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Nguyễn Văn Trỗi cho biết, thầy Trần Thanh Long, giáo viên môn Mỹ thuật được phân công dạy tăng cường tại Trường Tiểu học và THCS Ya Ly. Trước đây, thầy làm công tác chủ nhiệm nên đủ định mức tiết dạy. Khi trường bạn thiếu người, thầy Long được điều động hỗ trợ và thôi chủ nhiệm. Hiện tại trường chính, thầy dạy 9 lớp/9 tiết, còn tại trường bạn dạy 2 buổi với 6 lớp, tổng 6 tiết.
Theo ông Quang, trước khi sáp nhập đơn vị hành chính, giáo viên dạy liên trường có khi phải di chuyển 20 - 30km mỗi ngày. Nay phạm vi chủ yếu trong địa bàn xã, quãng đường rút xuống khoảng 10km, song vẫn phát sinh chi phí và thời gian đi lại. “Nếu được hưởng phụ cấp lưu động hệ số 0,2 so với mức lương cơ sở, giáo viên có thể nhận khoảng 500.000 đồng/tháng. Số tiền không lớn nhưng hỗ trợ phần nào xăng xe, là nguồn động viên tinh thần cho thầy cô”, ông Quang nói.
Gắn bó hơn 10 năm với vùng khó, thầy Y Sô Bdáp - giáo viên Mỹ thuật, Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú cấp 1, 2 Măng Bút 2 (xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi) đã quen với nhịp sống xa nhà và những chuyến đi giữa các điểm trường. Nhà ở Đăk Tô, cách trường khoảng 70km, đầu tuần thầy đến trường, ở nhà công vụ, cuối tuần mới về. Suốt 4 năm nay, thầy được phân công dạy liên cấp do thiếu giáo viên bộ môn.
Mỗi tuần, thầy di chuyển từ điểm trường chính đến các điểm lẻ Đăk Lâng và Đăk Chun, cách nhau khoảng 4km, để dạy cả cấp tiểu học và THCS. Mùa mưa, đường trơn trượt, việc đi lại giữa các điểm trường vừa vất vả vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, chưa kể chi phí xăng xe đều do thầy tự lo. Thu nhập khoảng 17 triệu đồng/tháng gồm lương và phụ cấp, nhưng do xa nhà, phải ở lại trường và di chuyển thường xuyên nên chỉ đủ trang trải sinh hoạt.
Theo thầy Y Sô, nếu được hưởng phụ cấp lưu động, giáo viên dạy liên trường, liên cấp ở vùng khó sẽ có thêm nguồn hỗ trợ thiết thực, đồng thời được tiếp thêm động lực gắn bó với nghề. “Không chỉ là hỗ trợ chi phí, đó còn là động viên tinh thần, nhất là với giáo viên nữ khi việc đi lại nhiều càng thêm vất vả”, thầy nói.
Đường đến các điểm trường của thầy Y Sô Bdáp, giáo viên Mỹ thuật, Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú cấp 1, 2 Măng Bút 2. Ảnh: Nguyễn Dung
Động viên thầy cô “gánh lớp, chạy trường”
Tỉnh Lai Châu đang đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên kéo dài nhiều năm, nhất là các môn chuyên, vùng sâu, xa. Việc Bộ GD&ĐT vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Nghị định quy định chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp đối với nhà giáo, trong đó có quy định mới về phụ cấp lưu động đang được xem là một trong những biện pháp nhằm hỗ trợ đội ngũ giáo viên đang dốc sức “gánh lớp, chạy trường”.
Ông Trần Ngọc Giang - Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Ma Ly Pho, xã Phong Thổ nhận định: “Quy định này nếu được áp dụng sẽ giúp thầy cô có thêm động lực đi lại, dạy ở các điểm trường khó khăn khi điều kiện sống và đi lại rất vất vả”.
Theo ông Giang, hiện nhà trường thiếu giáo viên tiếng Anh nên phải nhờ giáo viên ở trường khác về tăng cường. Đồng thời, nhà trường có 2 giáo viên Toán, Ngữ văn phải tăng cường đi trường khác để lấp khoảng trống thiếu nhân sự.
Tại Lai Châu, thống kê mới nhất cho thấy, địa phương vẫn thiếu hàng trăm giáo viên theo định mức mà Bộ GD&ĐT quy định ở năm học 2025 - 2026. Trong đó, thiếu hơn 1.000 người theo định mức, và thiếu gần 600 người so với biên chế được giao, trải đều ở các cấp học từ mầm non đến THPT. Nhất là bộ môn như Tiếng Anh, Tin học, Mỹ thuật, Âm nhạc, vốn khó tuyển dụng.
Cô Võ Thị Ngọc Nữ - giáo viên tiếng Anh của Trường THCS Mường So hiện tăng cường tại Trường PTDTBT THCS Ma Ly Pho. “Thiếu giáo viên bộ môn khiến chúng tôi phải di chuyển giữa các điểm trường với khoảng cách gần 30km. Vừa giảng dạy kiêm nhiệm, vừa chạy giờ dạy, vừa chuẩn bị bài cho các lớp khác nhau nên công việc tương đối vất vả”, cô Nữ kể.
Còn cô Lại Thị Phương - giáo viên môn Toán của Trường PTDTBT THCS Ma Ly Pho lại phải tăng cường về Trường THCS Mường So 20 tiết mỗi tuần. “Mỗi sáng, tôi phải di chuyển 30km đến điểm trường tăng cường. Hết tiết dạy, tôi lại về để buổi chiều tham gia các hoạt động tại trường và trực bán trú”, cô Phương tâm sự.
Mong sớm hiện thực hóa
Trường PTDTBT Tiểu học & THCS Trà Vân (Trà Vân, TP Đà Nẵng) có 2 điểm trường lẻ với 6 giáo viên đứng lớp. Ông Nguyễn Khắc Điệp - Hiệu trưởng nhà trường cho hay, trong khi điểm trường chính có hàng chục giáo viên thì ở các điểm lẻ đôi khi chỉ 1-2 người. Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, cơ sở vật chất hạn chế, có nơi chưa có điện. Có điểm trường, giáo viên phải đi bộ 3 - 4 giờ mới tới nơi. “Sự cô quạnh là điều khó tránh khỏi”, ông Điệp chia sẻ.
Không chỉ khó khăn về đời sống, việc bố trí giáo viên chuyên môn cũng gặp nhiều trở ngại do địa hình hiểm trở. Thực tế, giáo viên tại điểm lẻ thường phải kiêm nhiệm nhiều môn, kể cả các môn năng khiếu, theo hình thức tăng giờ vì không thể mời giáo viên chuyên trách vượt núi vào dạy theo tiết.
Hiện ngoài lương, thu nhập của giáo viên điểm lẻ chủ yếu đến từ tiền dạy lớp ghép hoặc dạy vượt giờ. Với Chương trình GDPT 2018, định mức tiết học tăng khiến nhiều thầy cô thường xuyên phải dạy dư tiết để bảo đảm chương trình. Như 2 điểm lẻ của Trường PTDTBT Tiểu học & THCS Trà Vân, do số học sinh đông nên không có lớp ghép, vì vậy, giáo viên chỉ có tiền dạy vượt giờ. Học kỳ I vừa qua, số tiền nhận được từ thanh toán dạy vượt giờ của 2 điểm trường lẻ cao nhất gần 6 triệu đồng, thấp nhất gần 2,5 triệu đồng/người, không đủ để bù đắp chi phí sửa xe.
Trước đề xuất của Bộ GD&ĐT, ông Nguyễn Khắc Điệp bày tỏ sự ủng hộ. Theo ông, đây là sự động viên thiết thực, góp phần khuyến khích giáo viên nhận nhiệm vụ tại những địa bàn khó khăn. Dù con số không lớn, theo ông Điệp, phụ cấp 0,2 mang ý nghĩa tinh thần quan trọng, thể hiện sự quan tâm của ngành đối với giáo viên vùng khó. Nếu sớm được triển khai, chính sách này sẽ góp phần ổn định đội ngũ, tạo thêm động lực để thầy cô tiếp tục bám bản, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục ở những địa bàn còn nhiều gian nan.
Tuy vậy, ông Điệp cho rằng, cần quy định rõ đối tượng thụ hưởng. Hiện một số giáo viên dạy thỉnh giảng hoặc hợp đồng theo tiết với từng trường để giải quyết thiếu hụt nhân lực có thể không thuộc diện hưởng phụ cấp nếu thiếu hướng dẫn chi tiết.
“Dự thảo Nghị định mở rộng đối tượng hưởng phụ cấp lưu động là bước tiến nhằm ghi nhận những khó khăn gắn với công việc thực tế của nhà giáo, nhất là ở các địa phương như Lai Châu nơi thiếu giáo viên trở thành thách thức lâu nay. Tuy vậy, điều hành chính sách hợp lý, linh hoạt và gắn liền với thực tế đời sống giáo viên ở vùng khó khăn sẽ quyết định việc chính sách mới có thực sự thu hút, động viên được đội ngũ nhà giáo bám trường, bám lớp”, ông Khổng Văn Thiện - Phó Chủ tịch UBND xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu cho biết.
