Không chỉ là hoạt động tri ân, chuỗi sự kiện Tuần phim Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ đang cho thấy nỗ lực tìm kiếm lời giải cho bài toán đưa điện ảnh lịch sử cách mạng thực sự chạm tới thế hệ trẻ.
Tạo nhịp cầu điện ảnh và người trẻ
Tối 21/7 tại Hà Nội, chiều 22/7 tại TPHCM và tối 23/7 tại Hà Tĩnh, Bộ VH,TT&DL lần lượt tổ chức khai mạc Tuần phim Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc. Chuỗi sự kiện trải dài ba miền không chỉ lan tỏa hoạt động tri ân mà còn thể hiện nỗ lực đưa điện ảnh cách mạng đến gần hơn với công chúng.
Điểm mới của Tuần phim năm nay là lần đầu tiên hơn 190 cụm rạp trên cả nước đồng loạt chiếu phim miễn phí. Tại TPHCM, hơn 50 cụm rạp tổ chức 2 suất chiếu mỗi ngày, phục vụ người có công, lực lượng vũ trang, đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên và công chúng.
Đặc biệt, Tuần phim không chỉ nằm ở những suất chiếu miễn phí mà còn ở các cuộc giao lưu sau mỗi bộ phim. Từ rạp chiếu đến giảng đường, đạo diễn, diễn viên và ê-kíp làm phim trực tiếp đối thoại với khán giả, đặc biệt là sinh viên, để những câu chuyện về chiến tranh, lịch sử và hòa bình được tiếp nối sau khi màn ảnh khép lại.
Trong nhiều năm, phim cách mạng vẫn hiện diện đều đặn vào các dịp lễ lớn, ngày kỷ niệm của đất nước. Những tác phẩm như: Đừng đốt, Mùi cỏ cháy, Những người viết huyền thoại, Truyền thuyết về Quán Tiên, Đường xuyên rừng, Bình minh đỏ… đã góp phần lưu giữ ký ức chiến tranh và khắc họa hình ảnh những con người bình dị làm nên lịch sử.
Các đạo diễn, nghệ sĩ có các tác phẩm được trình chiếu trong Tuần phim tại Hà Nội.
Tuy nhiên, sự cạnh tranh trong lĩnh vực điện ảnh ngày càng khốc liệt. Một bộ phim lịch sử dù có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cũng khó có thể tự tìm đến người xem nếu chỉ xuất hiện theo mùa kỷ niệm.
Bởi vậy, việc lần đầu tiên hệ thống rạp chiếu phim thương mại trên cả nước cùng tham gia chương trình chiếu miễn phí không chỉ mở rộng quy mô Tuần phim, mà còn tạo cơ hội để phim cách mạng tiếp cận đông đảo công chúng trong không gian thưởng thức quen thuộc. Quan trọng hơn, giá trị không chỉ ở những suất chiếu miễn phí, mà còn ở các cuộc đối thoại giữa đoàn làm phim và khán giả.
Tại lễ khai mạc ở Hà Nội, Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Tạ Quang Đông khẳng định điện ảnh là “nghệ thuật của ký ức và cảm xúc”. Mỗi thước phim không chỉ lưu giữ dấu ấn lịch sử mà còn giúp những hy sinh của các thế hệ đi trước tiếp tục sống trong trái tim nhiều thế hệ người Việt.
Thông điệp ấy cũng được nhấn mạnh tại lễ khai mạc ở TPHCM. Theo lãnh đạo Cục Điện ảnh và Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, Tuần phim không chỉ là hoạt động tri ân người có công mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lý tưởng cách mạng và khơi dậy trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với lịch sử dân tộc.
Theo BTC, Tuần phim nhìn nhận điện ảnh không chỉ là loại hình giải trí, mà còn là phương tiện lưu giữ và truyền tải ký ức lịch sử bằng ngôn ngữ giàu cảm xúc. Thông qua số phận nhân vật và những câu chuyện đời thường giữa chiến tranh, các bộ phim góp phần khơi gợi lòng yêu nước, sự hy sinh và giá trị hòa bình.
Nhiều bộ phim cách mạng đặc sắc đến với khán giả.
Đưa điện ảnh cách mạng vào trường học
Điều đáng chú ý của Tuần phim Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ là sự xuất hiện của trường học như một không gian lan tỏa mạnh mẽ điện ảnh cách mạng.
Theo Cục Điện ảnh, tại TPHCM, bên cạnh các suất chiếu tại rạp, những chương trình giao lưu với đoàn làm phim được tổ chức ngay trong các trường đại học. Đây không đơn thuần là hoạt động ngoại khóa, mà là cách để điện ảnh trở thành chất liệu giáo dục lịch sử bằng trải nghiệm trực tiếp.
Thực tế cho thấy, người trẻ không thờ ơ với lịch sử. Điều họ cần là những hình thức tiếp cận phù hợp, hiện đại. Một bộ phim được xem trong rạp, tiếp đó là cuộc đối thoại với đạo diễn, diễn viên hay chuyên gia lịch sử có thể tạo ra những góc nhìn đa chiều mà sách vở khó truyền tải hết.
Việc TPHCM triển khai các sáng kiến như “Sắc màu điện ảnh”, “Kiến tạo điện ảnh học đường” cũng cho thấy nỗ lực xây dựng môi trường thưởng thức điện ảnh lâu dài, phù hợp với vai trò Thành phố Điện ảnh thuộc Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO. Đây là hướng đi đáng chú ý bởi mục tiêu không chỉ là tăng số lượng người xem, mà còn hình thành văn hóa thưởng thức điện ảnh trong cộng đồng.
Tuần phim Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ rồi sẽ khép lại, nhưng bài toán đưa phim cách mạng đến gần thế hệ trẻ vẫn còn ở phía trước. Giới phê bình điện ảnh cho rằng, chiếu phim miễn phí là bước khởi đầu quan trọng. Giao lưu với nghệ sĩ, đưa phim vào trường học hay mở rộng hệ thống rạp tham gia cũng là những tín hiệu tích cực.
Không chỉ hơn 190 cụm rạp trên toàn quốc đồng loạt chiếu miễn phí phim cách mạng. nhiều cơ quan, đơn vị cũng tham gia trình chiếu trong Tuần phim Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Tuy nhiên, để điện ảnh cách mạng có đời sống bền vững, cần tiếp tục xây dựng một hệ sinh thái rộng hơn, từ công tác truyền thông, phát hành, lưu trữ số đến các hoạt động giáo dục và kết nối với thiết chế văn hóa.
Điều đáng mừng là những chuyển động đầu tiên đã xuất hiện. Ba lễ khai mạc liên tiếp ở 3 miền Bắc – Trung - Nam không chỉ mở đầu cho một tuần phim, mà còn phản ánh quyết tâm đưa điện ảnh cách mạng vượt ra khỏi khuôn khổ những dịp kỷ niệm để đến gần hơn với đời sống đương đại.
Khi thế hệ trẻ hiểu giá trị của hòa bình được đánh đổi bằng biết bao mất mát, hy sinh, điện ảnh cách mạng sẽ không chỉ gìn giữ ký ức quá khứ mà còn góp phần bồi đắp trách nhiệm với tương lai.
“Chúng tôi tin tưởng, thông qua Tuần phim, mỗi tác phẩm sẽ chạm đến trái tim người xem bằng những cảm xúc chân thành, góp phần lan tỏa các giá trị nhân văn, khơi dậy lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước, để từ đó mỗi người thêm trân trọng cuộc sống hôm nay, ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trong công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước”, ông Tạ Quang Đông – Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL.
