“Bài toán” chiến lược
Với tổng mức đầu tư 55.179 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào quý IV/2030, metro số 2 được xem là một trong những dự án hạ tầng giao thông có quy mô và tầm ảnh hưởng lớn nhất của TPHCM trong giai đoạn tới.
Khác với các tuyến trước, dự án lần này được triển khai trong bối cảnh thành phố đã có kinh nghiệm thực tiễn từ việc triển khai tuyến số 1, đồng thời có thêm hành lang pháp lý mới từ Nghị quyết 188 của Quốc hội, cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Theo ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM, ngay từ khâu đầu tư, xây dựng đến vận hành, đơn vị đã xác định phải từng bước tăng tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp trong nước, thông qua đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và hình thành chuỗi cung ứng nội địa.
Phối cảnh tàu và nhà ga tuyến metro số 2 TPHCM.
Ông Phan Công Bằng cho biết, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Thành phố đã lựa chọn Tập đoàn Trường Hải (THACO) làm tổng thầu EPC (chịu trách nhiệm thiết kế, mua sắm thiết bị và thi công xây dựng).
“Chúng tôi kỳ vọng rằng, trong quá trình triển khai dự án, cùng với đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ, năng lực nội địa hóa trong lĩnh vực đường sắt đô thị của Việt Nam sẽ được nâng lên rõ rệt”, ông Phan Công Bằng chia sẻ.
Ưu tiên nhà thầu trong nước
Trước đó, tại buổi chia sẻ thông tin với báo chí, ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM khẳng định: “Đối với dự án metro số 2, những hạng mục nào doanh nghiệp Việt Nam có thể đảm nhận được thì sẽ ưu tiên tối đa cho nhà thầu trong nước”.
Theo ông Bằng, việc ưu tiên nội địa hóa không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam từng bước tiếp cận, tiếp nhận và làm chủ công nghệ. Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển hệ thống đường sắt đô thị của TPHCM nói riêng và cả nước nói chung.
Phối cảnh một góc ga ngầm Bến Thành của tuyến metro số 2 TPHCM.
Một trong những cơ sở pháp lý quan trọng cho chủ trương này là Nghị định 319 được ban hành ngày 12/12/2025, quy định về việc đặt hàng, giao kế hoạch để thực hiện nội địa hóa và chuyển giao công nghệ. “Đây là một văn bản pháp lý rất quan trọng, giúp chúng tôi mạnh dạn hơn trong việc lựa chọn và giao nhiệm vụ cho các nhà thầu trong nước, nhất là những đơn vị có khả năng tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ các đối tác nước ngoài”, ông Bằng nói.
Từ thực tiễn triển khai dự án, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM xác định mục tiêu không chỉ dừng ở việc thi công một tuyến metro, mà còn hướng tới xây dựng nền tảng cho một ngành công nghiệp đường sắt đô thị nội địa. Điều này bao gồm toàn bộ chuỗi giá trị, từ xây dựng hạ tầng, chế tạo thiết bị, phương tiện, đến các cấu phần phụ trợ như ray, kết cấu thép, thiết bị cơ điện và hệ thống điều khiển.
Ông Phan Công Bằng cho biết thêm, doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu tham gia vào chuỗi này. Trong đó, ngày 19/12/2025, Tập đoàn Hòa Phát khởi công nhà máy sản xuất ray đường sắt. “Chúng tôi đang nghiên cứu. Nếu đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật, hoàn toàn có thể xem xét việc sử dụng ray sản xuất trong nước cho tuyến metro số 2”, ông nói.
Phối cảnh khu vực depot của tuyến metro số 2 TPHCM.
Đối với các hạng mục thi công ngầm như hầm metro, cầu vượt, kết cấu nhà ga, ông Bằng khẳng định sẽ ưu tiên tối đa cho nhà thầu trong nước. Riêng với máy đào hầm TBM, thiết bị hiện Việt Nam chưa thể tự sản xuất sẽ phải nhập khẩu hoặc thuê từ nước ngoài. Tuy nhiên, ông tin rằng với năng lực của kỹ sư và công nhân Việt Nam, cùng với việc chuyển giao công nghệ, việc làm chủ dần các khâu kỹ thuật phức tạp là hoàn toàn khả thi.
“Tuyến số 2 không chỉ nhằm mục tiêu phát triển vận tải hành khách công cộng, mà còn mang trong mình một sứ mệnh lớn hơn: tạo ra bước đột phá về năng lực nội địa hóa. Chúng tôi kỳ vọng, thông qua dự án này, các nhà thầu trong nước có thể từng bước đạt tỷ lệ nội địa hóa 60-70% trong các dự án metro tiếp theo”, ông Phan Công Bằng chia sẻ.
Ông Trần Bá Dương - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc THACO, đơn vị tổng thầu EPC, cho biết dự án metro số 2 TPHCM là cơ hội quan trọng để doanh nghiệp trong nước hợp tác với các đối tác quốc tế, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và từng bước làm chủ công nghệ trong lĩnh vực đường sắt đô thị. Chuỗi giá trị được hướng tới bao gồm từ thiết kế, thi công xây dựng, sản xuất đến tiến trình nội địa hóa dần các thiết bị, đầu máy, toa xe và hệ thống điều khiển vận hành.
Song song đó, trong quá trình triển khai dự án, các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, định mức và công nghệ tiên tiến sẽ tiếp tục được hoàn thiện, bảo đảm yêu cầu an toàn, ổn định, đồng thời tối ưu chi phí đầu tư và vận hành cho hệ thống đường sắt đô thị của TPHCM và cả nước.
Theo ông Trần Bá Dương, nếu metro số 2 thành công, đặc biệt trong công tác quản trị dự án, đây sẽ là tiền đề quan trọng để các tuyến metro tiếp theo được triển khai với tiến độ nhanh hơn, chi phí hợp lý hơn và hiệu quả vận hành cao hơn, góp phần hình thành nền tảng vững chắc cho ngành công nghiệp đường sắt đô thị Việt Nam.
