 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 10. (Ảnh: Quang Hoà) |
Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (Nghị quyết 10) được ban hành trong bối cảnh Việt Nam đang xác lập mô hình tăng trưởng mới trên cơ sở khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, việc thu hút và phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước.
Nghị quyết số 10 đề ra mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh; nâng cao năng lực sản xuất, tạo sự liên kết, lan tỏa với các khu vực kinh tế trong nước; tăng cường năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ chiến lược, nâng cao vị thế và uy tín quốc gia; tạo động lực quan trọng thực hiện thành công các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và năm 2045.
Đúng mục tiêu trong giai đoạn mới
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 10 vào sáng ngày 30/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Ngày nay, Việt Nam đã ở một vị thế khác; không còn đặt câu hỏi làm thế nào để có thêm vốn nước ngoài nữa, thay vào đó phải trả lời câu hỏi hóc búa hơn: Làm thế nào sử dụng hiệu quả nguồn lực nước ngoài để nâng cao nội lực, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và tự chủ của nền kinh tế.
| More from WVR |
 Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Chủ động lựa chọn, dẫn dắt và sử dụng hiệu quả nguồn lực quốc tế để nâng cao nội lực, tính tự chủ của nền kinh tế |
Nghị quyết số 10 thể hiện sự thay đổi trong tư duy phát triển, không còn thuần túy mở cửa đón nhận dòng vốn mà đã chủ động lựa chọn và sử dụng nguồn lực quốc tế để tạo dựng năng lực cạnh tranh quốc gia".
Điểm nổi bật của Nghị quyết là chuyển trọng tâm từ thu hút vốn đầu tư đơn thuần sang xây dựng hệ sinh thái vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao. Đây là sự thay đổi có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư toàn cầu ngày càng gay gắt, trong khi các động lực tăng trưởng truyền thống đang dần suy giảm hiệu quả.
Thay vì chạy đua về số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, Việt Nam định hướng lựa chọn các dự án có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, có khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước.
Có thể khẳng định, Nghị quyết đã đặt nền móng cho mô hình FDI thế hệ mới; trong đó chất lượng, hiệu quả và tác động lan tỏa trở thành tiêu chí quan trọng hơn quy mô vốn đầu tư.
Bà Đào Thanh Hương, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) đánh giá, Nghị quyết đã vượt ra khỏi tư duy phát triển dựa trên địa giới hành chính truyền thống để hướng tới tổ chức không gian phát triển theo các hệ sinh thái kinh tế liên kết. Đây là một bước tiến lớn trong tư duy phát triển vùng.
"Cách tiếp cận này giúp khắc phục tình trạng cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương theo kiểu phân tán nguồn lực, đồng thời tạo điều kiện hình thành các trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và dịch vụ có quy mô khu vực và quốc tế", bà Hương nói.
Trong khi đó, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cũng nhận định, mục tiêu thu hút vốn FDI của Việt Nam hiện nay không chỉ dừng ở số lượng vốn đăng ký mà đã chuyển sang FDI thế hệ mới.
Dòng vốn này tập trung mạnh vào các tiêu chí tăng trưởng xanh, công nghệ cao và thực hành ESG (Môi trường, xã hội và quản trị), nhằm nâng tầm năng lực cho nền kinh tế quốc gia.
 |
| Khu công nghiệp Bắc Tiền Phong, Quảng Ninh. (Ảnh: Huy Dung) |
TS. Lê Duy Bình cho rằng, trước đây, dù Việt Nam có số lượng doanh nghiệp FDI lớn, nhưng sự liên kết giữa khu vực này và doanh nghiệp trong nước vẫn còn lỏng lẻo. Song song với đó, số lượng doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn ngoại chưa nhiều. Chính vì vậy, nhiệm vụ tại Nghị quyết 10 đặt ra là đúng mục tiêu trong thu hút vốn FDI giai đoạn mới.
"Nghị quyết 10 đã nêu rõ: Đổi mới cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang cơ chế hỗ trợ gắn với hiệu quả hoạt động của dự án. Cơ chế ưu đãi trong thu hút đầu tư này là phù hợp với xu thế và thông lệ của thế giới.
Chúng ta sẽ xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả ở nhiều góc độ, như hiệu quả về kinh tế, xã hội, về chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực…
Song song với hàng loạt nhiệm vụ, giải pháp cùng tư duy đổi mới, cơ chế ưu đãi phù hợp thì khi các doanh nghiệp FDI thấy có lợi ích sẽ có hoạt động chuyển giao công nghệ mạnh hơn, hợp tác với doanh nghiệp trong nước chặt chẽ hơn", TS. Lê Duy Bình nói.
Lấy chất lượng, hiệu quả làm tiêu chí hàng đầu
Một Nghị quyết về mô hình FDI thế hệ mới đã có, điều quan trọng là làm thế nào để hiện thực hoá những mục tiêu Nghị quyết đó. Theo TS. Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư nay là Bộ Tài chính), việc triển khai thực hiện Nghị quyết 10 cần hướng tới mục tiêu chiến lược là xây dựng Việt Nam trở thành trung tâm thu hút đầu tư, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu - phát triển và sản xuất công nghệ cao hàng đầu châu Á, đồng thời trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Để làm được điều đó, chính sách thu hút FDI trong thời gian tới cần được triển khai trên cơ sở những nguyên tắc mang tính chiến lược.
"Việt Nam cần chuyển mạnh từ tư duy thu hút FDI theo chiều rộng sang thu hút có chọn lọc, lấy chất lượng, hiệu quả, công nghệ và giá trị gia tăng làm tiêu chí hàng đầu; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa quốc gia và nhà đầu tư; gắn thu hút FDI với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững”, TS. Phan Hữu Thắng nêu quan điểm.
 |
| Mục tiêu thu hút vốn FDI của Việt Nam hiện nay không chỉ dừng ở số lượng vốn đăng ký mà đã chuyển sang 'FDI thế hệ mới'.(Nguồn: AEON) |
Về phía doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Tập đoàn Mitsubishi Corporation tại Việt Nam Takuya Sahashi cho rằng, việc tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu là điều vô cùng quan trọng.
Ông Takuya Sahashi nhận thấy, năng lực kỹ thuật và chất lượng của các nhà cung ứng Việt cần tiếp tục được nâng cao. Các ngành công nghiệp thượng nguồn, bao gồm ngành vật liệu và linh kiện then chốt vẫn còn kém phát triển, dẫn đến sự phụ thuộc kéo dài vào nhập khẩu.
"Đặc biệt, cần sự hỗ trợ có trọng tâm đối với các doanh nghiệp trong nước có tiềm năng cao thay vì chỉ chú trọng đến số lượng; cần xác định các doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng phát triển cao và dành cho họ các chính sách hỗ trợ có trọng tâm", ông Takuya Sahashi kiến nghị.
Ngoài ra, việc phát triển có chiến lược các ngành vật liệu và linh kiện là yếu tố thiết yếu nhằm gia tăng giá trị gia tăng trong nước và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. "Đây cũng là nền tảng quan trọng để thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao và công nghệ cao", Phó Chủ tịch Tập đoàn Mitsubishi Corporation tại Việt Nam nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: "Bước vào giai đoạn phát triển thế hệ mới với một tâm thế mới, Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà phải là quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra giá trị mới".
Tin rằng, quyết tâm chính trị cao của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và những bước tiến rõ nét trong hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới, chất lượng và hiệu quả hơn cho khu vực FDI tại Việt Nam.
