Ngành vi mạch bán dẫn: Đại học vào 'đường đua' tìm kiếm nhân tài

Đại học vào “đường đua”

Tại Đại học Quốc gia TPHCM, vi mạch bán dẫn là một trong bốn nhóm ngành ưu tiên nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong chiến lược phát triển đơn vị đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Theo Chiến lược phát triển ngành vi mạch bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 do Thủ tướng ban hành, Đại học Quốc gia TPHCM là một trong những cơ sở giáo dục đại học được giao xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm trung tâm cho cả bốn khâu trong chuỗi giá trị ngành này. Đây được xem là trung tâm đầy đủ, có quy mô lớn nhất cả nước, gắn với hoạt động đào tạo và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực vi mạch.

Trường Đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TPHCM) được coi là một trong những cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo chuyên ngành thiết kế vi mạch nhiều năm qua. Đến nay, trường đã có hơn 20 khóa tuyển sinh thuộc ngành Kỹ thuật máy tính, trong đó có lớp tuyển sinh thí điểm về thiết kế vi mạch từ năm 2023.

PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang - Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Công nghệ thông tin cho biết những năm qua nhà trường đã thu hút được nhiều sinh viên ưu tú, có điểm chuẩn đầu vào ở mức giỏi đối với ngành vi mạch bán dẫn. Trường được Đại học Quốc gia TPHCM đầu tư Phòng thí nghiệm đào tạo và nghiên cứu về thiết kế vi mạch định hướng Hệ thống trên chip (System-on-Chip Design), đồng thời đã được Chính phủ chấp thuận chủ trương phát triển Phòng thí nghiệm đào tạo và nghiên cứu về thiết kế vi mạch theo chuẩn quốc gia.

Theo ông Khang, việc đầu tư này sẽ tạo điều kiện để nhà trường tiếp cận các phần mềm chuyên nghiệp, thiết bị thực hành và thiết bị đo lường phục vụ đào tạo đại học, sau đại học, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Cùng đó, nhà trường có thể thu hút sinh viên giỏi, học viên cao học xuất sắc đến học tập, đồng thời mời gọi giảng viên, nhà khoa học có chuyên môn sâu về thiết kế vi mạch tham gia giảng dạy và nghiên cứu lâu dài.

Trường Đại học Việt Đức (TPHCM) cũng là một trong những cơ sở giáo dục đại học định hướng phát triển và đào tạo nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn. Theo ThS Nguyễn Võ Thất Thuyết - giảng viên Khoa Kỹ thuật (Trường Đại học Việt Đức), nhà trường hiện có 20 bản quyền phần mềm thiết kế chip sử dụng trong 5 năm từ nhà cung cấp Synopsys (Mỹ) cùng hệ thống phần cứng kiểm tra thiết kế chip.

Sinh viên được cung cấp bo mạch FPGA và máy tính cài phần mềm Quartus để viết code thiết kế chip IC. Ngoài ra, trường còn được trang bị các máy kiểm tra tín hiệu số và tín hiệu tương tự để đo đạc, kiểm thử, phục vụ các môn học liên quan đến điện tử và thiết kế chip.

ThS Thuyết cho rằng, nhu cầu nhân lực vi mạch hiện nay tập trung chủ yếu ở công đoạn thiết kế và sản xuất. Kỹ sư tốt nghiệp có thể làm việc tại các doanh nghiệp chuyên thiết kế, cũng như trong các nhà máy quản lý sản xuất, phụ trách kiểm tra và đóng gói chip.

Ông cho rằng đa số thiết bị điện tử dân dụng hiện nay như máy giặt, máy lạnh, tivi, điện thoại… đều cần chip, vì vậy học sinh, sinh viên cần trang bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và ngoại ngữ để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong ngành bán dẫn.

Sinh viên tham gia cuộc thi thiết kế vi mạch tại TPHCM. Ảnh: Hà An

Còn không ít thách thức

Theo thống kê của cộng đồng vi mạch Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 5.500 kỹ sư vi mạch và đến năm 2030 đặt mục tiêu đạt 50.000 kỹ sư trong lĩnh vực này. Việt Nam có hơn 50 công ty vi mạch đang hoạt động, tiêu biểu như Intel, Marvell, Synopsys, Renesas, Faraday… với đa số là doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, đến nay Việt Nam vẫn chưa có nhà máy sản xuất chip trong nước; các dự án FDI chủ yếu đầu tư ở khâu thiết kế và đóng gói.

Về nhu cầu nhân lực, theo thống kê của Hiệp hội Vi mạch bán dẫn TPHCM (HISA), hằng năm số lượng tuyển dụng nhân lực vi mạch trong nước được doanh nghiệp đăng tuyển khoảng 500 kỹ sư, dự báo tăng lên 1.000 kỹ sư mỗi năm.

Cũng theo HISA, mức thu nhập sau thuế của kỹ sư vi mạch mới ra trường khoảng 250 triệu đồng mỗi năm, với chuyên gia có thể lên tới 1,5 tỷ đồng mỗi năm. Dự báo, các vị trí làm việc dưới 3 năm kinh nghiệm mong muốn được tăng lương 19%; với thâm niên cao hơn, mức mong muốn tăng lương là 14%; ở vị trí lãnh đạo và chuyên gia là 10%.

Theo các chuyên gia, đào tạo nhân lực vi mạch bán dẫn hiện có nhiều thuận lợi như lực lượng lao động trẻ Việt Nam được đánh giá cao về năng lực chuyên môn, sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư FDI vào lĩnh vực vi mạch, cùng các chính sách khuyến khích của Nhà nước. Tuy nhiên, hoạt động đào tạo cũng đang đối mặt không ít thách thức.

PGS.TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang cho hay, nhà trường hiện gặp nhiều khó khăn trong việc chưa thu hút được nhiều giảng viên và chuyên gia tham gia giảng dạy, nghiên cứu vi mạch bán dẫn.

Bên cạnh đó, các trường đại học luôn phải cạnh tranh gay gắt với doanh nghiệp trong việc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Trường cũng gặp khó khăn trong triển khai xây dựng phòng thực hành, phòng thí nghiệm thiết kế vi mạch tiệm cận yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, cũng như trong việc tiếp cận các nguồn lực từ đề tài khoa học - công nghệ của doanh nghiệp và Nhà nước để đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu ngành thiết kế vi mạch.

Theo ông Khang, các cơ sở giáo dục đại học hiện còn thiếu cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia từ doanh nghiệp và từ nước ngoài tham gia đào tạo, nghiên cứu khoa học tại trường.