Để giáo dục đại học phát triển hơn
TS Vũ Hải Anh - Phó Trưởng Bộ môn Luật học thuộc Khoa Luật, Học viện Ngân hàng nhận định, Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI - kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về chính trị, pháp lý và thực tiễn, thể hiện bước chuyển tiếp có tính kế thừa và phát triển của bộ máy nhà nước trong giai đoạn mới.
Kỳ họp này mang ý nghĩa “kiến thiết nền tảng” khi Quốc hội thực hiện hàng loạt quyết định có tính chất tổ chức, nhân sự và thể chế hết sức quan trọng. Đây là thời điểm Quốc hội bầu, phê chuẩn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước, kiện toàn các cơ quan của Quốc hội và Chính phủ, qua đó bảo đảm sự vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả của bộ máy quyền lực nhà nước.
Những quyết sách được đưa ra tại kỳ họp này sẽ tạo khung thể chế và động lực cho quá trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội sau những biến động toàn cầu; đồng thời thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Chuyến tham quan Nhà Quốc hội hồi tháng 3/2026 của thầy trò Khoa Luật, Học viện Ngân hàng.
Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI là bước ngoặt có ý nghĩa chiến lược, đặt nền móng cho toàn bộ hoạt động của Quốc hội và bộ máy nhà nước trong nhiệm kỳ mới. Với vai trò, vị trí và nội dung quyết định của mình, kỳ họp góp phần bảo đảm sự ổn định chính trị, củng cố niềm tin xã hội, mở ra những định hướng phát triển mới, tạo động lực cho đất nước tiếp tục tiến lên vững chắc trong giai đoạn tiếp theo.
TS Vũ Hải Anh kỳ vọng, Kỳ họp sẽ dành sự quan tâm thỏa đáng đối với lĩnh vực giáo dục đại học, không chỉ ở góc độ quản lý nhà nước mà còn ở tầm chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Giáo dục đại học hiện nay đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, phương thức đào tạo lẫn cơ chế vận hành.
Một trong những nội dung mà đội ngũ nhà giáo kỳ vọng là Quốc hội sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế về tự chủ đại học theo hướng thực chất, đồng bộ và có cơ chế bảo đảm đi kèm. Tự chủ không chỉ dừng lại ở quyền quyết định về tổ chức, tài chính hay học thuật mà cần được đặt trong một khuôn khổ pháp lý minh bạch, có trách nhiệm giải trình rõ ràng và gắn với kiểm định chất lượng độc lập.
Bên cạnh đó, Quốc hội quan tâm hơn nữa đến chính sách phát triển đội ngũ giảng viên - yếu tố then chốt quyết định chất lượng giáo dục đại học. Thực tiễn cho thấy, dù đã có nhiều chủ trương đúng đắn nhưng chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp của giảng viên vẫn còn những hạn chế nhất định, chưa thực sự tương xứng với yêu cầu và áp lực công việc ngày càng cao.
Vì vậy, Nhà nước cần có những chính sách đột phá hơn về tiền lương, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế cũng như cơ chế thu hút và giữ chân nhân tài trong lĩnh vực giáo dục. Một hệ thống giáo dục đại học muốn phát triển bền vững thì trước hết phải có một đội ngũ giảng viên đủ tâm - tầm - tài, được bảo đảm về điều kiện để toàn tâm toàn ý cống hiến.
Cần có các chính sách linh hoạt
Cán bộ Khoa Luật tư vấn tuyển sinh năm 2026 tới các thí sinh lớp 12.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, TS Vũ Hải Anh kỳ vọng Quốc hội sẽ thúc đẩy xây dựng khung pháp lý đầy đủ cho giáo dục đại học số, bao gồm đào tạo trực tuyến, công nhận tín chỉ, kiểm định chất lượng và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Đây không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là cơ hội để Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới.
"Tuy nhiên, nếu không có sự định hướng kịp thời và bài bản từ cấp độ chính sách, quá trình này có thể phát sinh nhiều vấn đề về chất lượng, quản lý và thậm chí là công bằng xã hội trong giáo dục" - TS Vũ Hải Anh cho hay.
Việc dự kiến điều chỉnh chính sách tiền lương cho nhà giáo theo mức lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 là một tín hiệu tích cực, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ trí thức làm công tác giáo dục.
TS Vũ Hải Anh và các học trò của mình.
Khi tăng lương theo lương cơ sở sẽ góp phần cải thiện thu nhập của đội ngũ nhà giáo, qua đó tạo thêm động lực tâm lý, củng cố niềm tin và sự gắn bó với nghề. Đây cũng là một bước đi phù hợp với chủ trương cải cách chính sách tiền lương, hướng tới việc bảo đảm đời sống cho người làm việc trong khu vực công, trong đó có giáo dục.
Tuy nhiên, khi đặt trong bối cảnh giá cả thị trường liên tục biến động theo xu hướng tăng, chính sách này cần được nhìn nhận một cách toàn diện, vừa ghi nhận ý nghĩa, vừa thẳng thắn đánh giá những giới hạn và tác động thực tế đến đời sống của người dân nói chung, nhà giáo nói riêng.
Theo TS Vũ Hải Anh, hiện nay chính sách tăng lương theo lương cơ sở chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về năng lực, hiệu quả công việc và mức độ cống hiến của từng cá nhân trong hệ thống giáo dục.
Trong giáo dục đại học - nơi yêu cầu cao về nghiên cứu khoa học, công bố quốc tế, đổi mới phương pháp giảng dạy thì cơ chế tiền lương nếu chưa gắn chặt với kết quả đầu ra sẽ khó tạo ra động lực cạnh tranh lành mạnh và khuyến khích sáng tạo. Do đó, nếu chỉ điều chỉnh lương cơ sở mà chưa đi kèm với cải cách sâu hơn về cơ chế trả lương theo vị trí việc làm, theo hiệu quả công việc thì tác động tích cực sẽ còn hạn chế.
