Đọc hiểu được toàn bộ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ không phải là chuyện dễ với tất cả mọi người, dù đã được tư vấn viên giải thích. Trên thực tế, hợp đồng thường có rất nhiều nội dung với những thuật ngữ mà ngay cả người có học vấn cao cũng dễ bị rối.
Tuy nhiên, chỉ cần nắm được một số điểm cốt lõi, người mua bảo hiểm đã hiểu được 90% những gì quan trọng trong hợp đồng của mình.
Đọc phần tóm tắt quyền lợi trước, không phải điều khoản
Hầu hết hợp đồng đều có một trang hoặc một phụ lục gọi là "Bảng minh họa quyền lợi" hoặc "Tóm tắt sản phẩm". Đây là nơi bạn nên bắt đầu, vì nó liệt kê rõ ràng: bạn đóng bao nhiêu tiền mỗi năm, trong bao lâu, và sẽ nhận lại gì, khi nào.
Chỉ sau khi hiểu bức tranh tổng thể này, bạn mới nên đi vào các điều khoản chi tiết để kiểm tra. Nhiều người làm ngược lại — đọc điều khoản trước, bị ngợp, rồi bỏ cuộc mà không hiểu được mình thực sự đang mua gì.
Điều khoản loại trừ là gì?
Nếu chỉ được đọc một phần trong toàn bộ hợp đồng, hãy chọn phần "Điều khoản loại trừ" hoặc "Các trường hợp không được bồi thường". Đây là danh sách những tình huống mà công ty bảo hiểm sẽ từ chối chi trả và nó thường dài hơn bạn nghĩ.
Các trường hợp loại trừ phổ biến bao gồm: tự tử trong hai năm đầu, tai nạn do ảnh hưởng của rượu bia hoặc chất kích thích, các bệnh có sẵn trước khi ký hợp đồng mà không khai báo, hoặc một số hoạt động được xem là rủi ro cao như đua xe, leo núi chuyên nghiệp.
Điểm mấu chốt là "bệnh có sẵn", nếu bạn từng điều trị một căn bệnh nào đó trong quá khứ nhưng không khai báo khi ký hợp đồng, công ty hoàn toàn có quyền từ chối bồi thường sau này, dù căn bệnh đó tưởng như không liên quan.
"Bệnh hiểm nghèo" trong hợp đồng
Hầu hết mọi người nghe "bảo hiểm bệnh hiểm nghèo" và nghĩ rằng nếu mắc ung thư hay nhồi máu cơ tim thì sẽ được bồi thường. Nhưng mỗi công ty bảo hiểm có danh sách riêng, thường từ 30 đến 60 loại bệnh và đi kèm với đó là các tiêu chí chẩn đoán rất cụ thể.
Ví dụ, không phải cứ bị ung thư là được bồi thường toàn bộ. Một số hợp đồng chỉ chi trả khi ung thư đã ở giai đoạn nhất định, hoặc loại trừ hoàn toàn một số dạng ung thư được xem là "ít nghiêm trọng" như ung thư da tế bào đáy. Tương tự với nhồi máu cơ tim, hợp đồng có thể yêu cầu kết quả xét nghiệm cụ thể để xác nhận mức độ tổn thương cơ tim.
Thời gian chờ
Thời gian chờ là khoảng thời gian từ ngày ký hợp đồng đến khi một số quyền lợi bắt đầu có hiệu lực. Ví dụ, nhiều hợp đồng quy định phải chờ 90 ngày sau khi ký mới được bồi thường bệnh tật, tức là nếu bạn phát hiện bệnh trong ba tháng đầu, bạn sẽ không được chi trả. Với bệnh hiểm nghèo, thời gian chờ thường là 90 ngày; với một số bệnh mãn tính, có thể lên đến một năm.
Ít người biết hơn là còn có "thời gian chờ sống", hoàn toàn khác với thời gian chờ thông thường. Đây là quy định yêu cầu người được bảo hiểm phải còn sống sau một khoảng thời gian nhất định kể từ ngày được chẩn đoán bệnh hiểm nghèo, có hợp đồng quy định chỉ 0 ngày, nhưng cũng có hợp đồng quy định tới 30 ngày, thì mới được nhận tiền bồi thường. Nói cách khác, nếu bạn được chẩn đoán ung thư giai đoạn cuối hôm nay nhưng mất sau 20 ngày trong khi hợp đồng yêu cầu 30 ngày, gia đình bạn có thể không nhận được khoản tiền bệnh hiểm nghèo.
Giá trị hoàn lại
Giá trị hoàn lại là số tiền bạn nhận lại nếu hủy hợp đồng trước thời hạn. Đây là điểm khiến nhiều người bức xúc nhất khi "dứt áo" ra đi sau vài năm đóng phí.
Lý do giá trị hoàn lại thấp trong những năm đầu là vì một phần lớn phí bảo hiểm bạn đóng được dùng để trả hoa hồng đại lý, chi phí quản lý hợp đồng, và phần bảo vệ rủi ro thuần túy - phần này không tích lũy lại cho bạn. Chỉ phần còn lại mới được đưa vào tài khoản tích lũy và sinh lời theo thời gian. Vì vậy, với hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư hoặc hỗn hợp, nếu bạn hủy trong ba đến năm năm đầu, rất có thể bạn nhận về chưa đến một nửa số tiền đã đóng.
Trong hợp đồng, giá trị hoàn lại thường được trình bày dưới dạng bảng theo từng năm. Hãy tìm và đọc bảng đó, bạn sẽ biết chính xác nếu hủy vào năm thứ ba, thứ năm, hay thứ mười thì nhận lại được bao nhiêu. Đây là thông tin quan trọng không kém gì quyền lợi bồi thường, đặc biệt nếu tình hình tài chính của bạn có thể thay đổi trong tương lai.
