Loạt giải pháp bảo đảm chỗ học cho con em người lao động

Trước thực tế này, ngành Giáo dục thành phố đã triển khai nhiều giải pháp như tổ chức dạy học hai buổi/ngày, điều chỉnh sĩ số, quy hoạch lại mạng lưới trường lớp và tăng tốc đầu tư xây dựng trường học.

Giải bài toán trường lớp tại khu công nghiệp

Năm học 2026-2027, quy mô học sinh tại TPHCM tiếp tục tăng, tạo áp lực đáng kể cho hệ thống trường lớp. Theo thống kê của ngành Giáo dục, toàn thành phố có khoảng 170.621 học sinh hoàn thành chương trình lớp lá để vào lớp 1; 184.430 học sinh hoàn thành chương trình tiểu học để vào lớp 6. Bên cạnh đó, 169.927 học sinh lớp 9 dự kiến tham gia tuyển sinh vào lớp 10.

Hiện hệ thống giáo dục công lập trên địa bàn thành phố có 1.245 trường, trong đó 781 trường tiểu học và 464 trường THCS. Dù mạng lưới trường lớp những năm qua không ngừng được mở rộng, song áp lực vẫn gia tăng tại nhiều địa bàn có tốc độ tăng dân số cơ học cao, đặc biệt các khu vực tập trung đông lao động như khu chế xuất, khu công nghiệp - nơi nhiều công nhân cùng gia đình đến sinh sống và làm việc.

Trước thực trạng này, ngành Giáo dục TPHCM đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm chỗ học cho học sinh trong độ tuổi. Theo ông Hồ Tấn Minh - Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TPHCM, tại các “điểm nóng” về dân số, sở đã chỉ đạo các địa phương rà soát kỹ tình hình trường lớp cũng như nhu cầu học tập của học sinh trên địa bàn. Công tác thống kê, cập nhật dữ liệu được thực hiện thường xuyên nhằm chủ động xây dựng phương án tuyển sinh phù hợp với từng khu vực.

Trên cơ sở đó, ngành Giáo dục ưu tiên tổ chức học hai buổi/ngày đối với các khối lớp đầu cấp và cuối cấp gồm lớp 1, lớp 6, lớp 5 và lớp 9. Đây là những giai đoạn quan trọng trong quá trình học tập của học sinh, vì vậy việc bảo đảm điều kiện học tập ổn định và đủ thời lượng học được đặt lên hàng đầu.

Cũng theo Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TPHCM, ngành Giáo dục thành phố chủ động điều chỉnh quy mô lớp học và tăng sĩ số ở mức phù hợp nhằm tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có. Giải pháp này giúp các trường tiếp nhận đầy đủ học sinh trong độ tuổi đến trường, đặc biệt con em công nhân đang sinh sống và làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Cùng đó, công tác quy hoạch và phân bổ học sinh giữa các khu vực cũng được chú trọng. Từ trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, sở GD&ĐT đã phối hợp với chính quyền các phường, xã và đặc khu tiến hành khảo sát thực tế, đồng thời xây dựng bản đồ khu vực giáp ranh giữa các địa phương. Các đơn vị cũng thống kê chi tiết số lượng trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông tại từng khu vực nhằm hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý.

“Trên nền tảng dữ liệu này, ngành Giáo dục sẽ xây dựng kế hoạch tuyển sinh phù hợp, qua đó phân bổ học sinh hợp lý giữa các địa bàn, giảm áp lực cho những khu vực có tốc độ gia tăng dân số nhanh. Đây được xem là bước đi quan trọng để giải bài toán trường lớp tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, nơi nhu cầu học tập của con em người lao động ngày càng gia tăng”, ông Hồ Tấn Minh cho biết.

Tiết học của học sinh Trường THPT Bình Tân (phường Bình Tân, TPHCM). Ảnh: MA

Tăng tốc xây dựng trường lớp

Trước khi thực hiện sáp nhập, TPHCM đặt mục tiêu phấn đấu đạt 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học (từ 3 - 18 tuổi), qua đó bảo đảm 100% trẻ em trong độ tuổi được đến trường. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, thành phố vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu này như một định hướng quan trọng trong phát triển hạ tầng giáo dục.

Hiện nay, toàn thành phố đạt 277 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học. Trong đó, khu vực 1 (TPHCM trước sáp nhập) đạt 297 phòng học/10.000 dân; khu vực 2 (Bình Dương cũ) đạt 200 phòng học/10.000 dân; khu vực 3 (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) đạt 316 phòng học/10.000 dân.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu - Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, để đạt chỉ tiêu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học theo từng cấp học và địa bàn xã, phường, đặc khu, toàn thành phố cần đầu tư thêm khoảng 18.962 phòng học.

Mục tiêu ưu tiên đầu tư trường lớp giai đoạn 2026-2030 là bảo đảm 100% trường lớp, phòng học được xây dựng kiên cố, không còn phòng học tạm hoặc bán kiên cố, đồng thời đáp ứng điều kiện an toàn để tổ chức dạy học theo quy định.

Bên cạnh đó, thành phố hướng tới bảo đảm 100% trẻ trong độ tuổi được đến trường; 100% trường từ mầm non đến phổ thông tổ chức dạy học hai buổi/ngày; nâng cao tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia ở tất cả các cấp học; đồng thời hoàn thành mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học.

Ngành Giáo dục TPHCM đang triển khai kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 với tổng nhu cầu đầu tư từ ngân sách cho lĩnh vực GD&ĐT, giáo dục nghề nghiệp lên tới 1.669 dự án.

Tổng nhu cầu vốn ước tính khoảng 132.943,42 tỷ đồng, dự kiến bổ sung khoảng 11.619 phòng học, tương đương khoảng 61% so với nhu cầu 18.962 phòng học cần thiết để hoàn thành mục tiêu đề ra. Cùng đó, các xã, phường và đặc khu tiếp tục rà soát, bổ sung nhu cầu đầu tư nhằm hoàn thiện hệ thống trường lớp theo định hướng của ngành.

Ông Nguyễn Văn Hiếu cũng cho biết, để đẩy nhanh tiến độ các công trình giáo dục và bảo đảm hoàn thành mục tiêu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, Sở GD&ĐT TPHCM đề xuất áp dụng quy trình rút gọn đối với các dự án đầu tư công thuộc lĩnh vực giáo dục, qua đó giảm khoảng 30% thời gian lấy ý kiến, thẩm định và phê duyệt so với quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, ngành Giáo dục kiến nghị nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ, quyết liệt và phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành và địa phương trong việc triển khai các dự án xây dựng trường học.

Đối với những địa bàn đang chịu áp lực lớn về trường lớp, Đảng ủy phường, xã cần ban hành nghị quyết chuyên đề nhằm thúc đẩy xây dựng thêm phòng học, đồng thời chủ động phối hợp, báo cáo tiến độ, khó khăn, vướng mắc với tổ công tác liên ngành để kịp thời tháo gỡ.

Mặt khác, cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết xây dựng, ưu tiên bố trí quỹ đất sạch cho giáo dục; thu hồi các khu đất kho bãi, đất công sử dụng không đúng mục đích hoặc kém hiệu quả để chuyển đổi sang xây dựng trường học. Các chủ đầu tư dự án khu đô thị mới, khu dân cư phải thực hiện nghiêm việc xây dựng đồng bộ trường học theo quy hoạch trước khi đưa dân cư vào sinh sống.

Thành phố cũng ưu tiên chuyển đổi các trụ sở dôi dư sau khi sắp xếp bộ máy chính quyền hai cấp thành cơ sở giáo dục nhằm khắc phục tình trạng thiếu trường lớp, khai thác hiệu quả tài sản công và nâng cao chất lượng hạ tầng giáo dục.

Song song đó triển khai các chính sách ưu đãi đầu tư cho giáo dục, đẩy mạnh xã hội hóa, kêu gọi các nguồn lực tham gia đầu tư, thực hiện mô hình đối tác công - tư (PPP), cũng như các chính sách kích cầu đầu tư và hỗ trợ lãi suất cho các dự án xây dựng trường học.