 |
| Trí tuệ nhân tạo (AI) được đánh giá là sẽ trở thành mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ. (Nguồn: Getty Images) |
Câu chuyện tâm điểm
Trong bài viết đăng trên trang CNBC (Mỹ), tác giả Evelyn chia sẻ, một giọng nói robot đã cảnh báo mọi người tại một ngã tư ở thành phố Hàng Châu, Trung Quốc rằng, một người điều khiển xe máy tay ga không đội mũ bảo hiểm - mặc dù tôi tận mắt thấy người đó đã đội mũ.
Bất chấp những sai sót nhỏ đó, thành phố này và nhiều nơi khác tại Trung Quốc vẫn đang đẩy mạnh thử nghiệm cảnh sát robot. Ngày 8/5, cơ quan quản lý an ninh mạng quốc gia của nước này đã công bố các hướng dẫn nhằm đảm bảo việc sử dụng an toàn AI đặc vụ (agentic AI).
Đây là một lời nhắc nhở rằng, trong cuộc chạy đua công nghệ Mỹ-Trung, Bắc Kinh đã đặc biệt nhấn mạnh việc kiểm soát AI ngay từ đầu, trong khi Mỹ dường như chỉ mới bắt đầu thực sự nghiêm túc với vấn đề này.
Khi những so sánh với mối đe dọa hạt nhân thời Chiến tranh Lạnh ngày càng gia tăng, giới quan sát kỳ vọng, hai nhà lãnh đạo của hai nền kinh tế hàng đầu thế giới sẽ thảo luận về hợp tác AI tại Bắc Kinh trong tuần này.
Trước những lo ngại về các mô hình AI mới nhất, “chúng tôi sẵn sàng... khám phá các kênh nhằm giảm thiểu xung đột,” các quan chức cấp cao của Mỹ chia sẻ với báo giới trong một cuộc họp báo trước thềm Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung, dự kiến diễn ra trong vài ngày tới.
Cuộc đua bắt đầu nóng lên
Công ty Anthropic có trụ sở tại Mỹ đã triển khai mô hình Mythos tập trung vào không gian mạng cho một số khách hàng chọn lọc trong vài tuần qua. Đây là một mô hình mà truyền thông nhà nước Trung Quốc đánh giá là có “khả năng tấn công mạng chưa từng có”.
Trong khi đó, phiên bản mới nhất của mô hình mã nguồn mở DeepSeek của Trung Quốc đã ngày càng tự chủ hơn, bớt phụ thuộc vào chip của Mỹ.
Ông Hai Zhao, Giám đốc nghiên cứu Chính trị quốc tế tại Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc nhận định, hai quốc gia có thể cùng xây dựng “một hiệp ước toàn cầu để quản lý việc sử dụng AI trong lĩnh vực quân sự. Nếu Trung Quốc và Mỹ lao vào một cuộc chạy đua vũ trang AI, thì điều đó không chỉ tồi tệ cho riêng hai nước, mà còn cho toàn nhân loại".
 |
| Người dân Trung Quốc đạp xe trên đường cùng sự xuất hiện của một trong 15 sĩ quan cảnh sát robot hình người được triển khai ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. (Nguồn: Getty Images) |
Tuy nhiên, các chính phủ thường không phải là người dẫn dắt đổi mới công nghệ. Các hệ sinh thái giáo dục và nghiên cứu mới là động lực cốt lõi.
Ở khía cạnh đó, Trung Quốc được đánh giá là đang vươn lên dẫn trước nhằm đạt tỷ lệ ứng dụng AI hơn 70% trong các ngành công nghiệp trọng điểm vào năm tới.
Đại học Chiết Giang (Hàng Châu) và Đại học Giao thông Thượng Hải đã vượt qua Đại học Harvard để vươn lên dẫn đầu trong bảng xếp hạng các trường đại học về thành tựu khoa học, theo Bảng xếp hạng truyền thống Đại học Leiden của Hà Lan.
Tương tự như Thung lũng Silicon có Stanford, nhiều công ty khởi nghiệp công nghệ cao của Trung Quốc, bao gồm cả DeepSeek, đều có nguồn gốc từ Đại học Chiết Giang. Hội cựu sinh viên của trường trên đã công bố danh sách 10 công ty, chẳng hạn như công ty điện toán lượng tử Logistics Bits, mà họ cho rằng có thể trở thành “DeepSeek tiếp theo".
Sự khác biệt trong cách tiếp cận
Bên cạnh các bảng xếp hạng, có một sự khác biệt đáng kinh ngạc về mức độ sẵn sàng đón nhận AI của người dân hai nước.
Tại Mỹ, làn sóng phản đối dữ dội đối với bản tuyên ngôn của nhà cung cấp công nghệ quốc phòng Palantir vào tháng trước đã củng cố những lo ngại về mặt tối của AI. Các giáo viên cảnh báo về tác động của công nghệ này đối với khả năng đọc viết.
Sự lo ngại ở Mỹ cao hơn nhiều nơi khác trên thế giới, với 50% người Mỹ cảnh giác với AI, so với mức trung bình 33% ở các quốc gia G7 khác, theo các cuộc khảo sát của Pew.
Tại Trung Quốc, nỗi sợ bị AI thay thế lại trở thành động lực thúc đẩy người dân và doanh nghiệp áp dụng công nghệ này nhanh hơn.
Sau khi mất nhiều tháng để “bật đèn xanh” cho các giải pháp thay thế ChatGPT trong nước, Bắc Kinh hiện đã chuyển sang khuyến khích áp dụng diện rộng, đồng thời ban hành các hướng dẫn về việc sử dụng AI trong trường học.
Điều đó đã định hình lại cuộc đua công nghệ. “Khoảng cách hiệu suất giữa các mô hình AI của Mỹ và Trung Quốc về cơ bản đã bị xóa nhòa,” các nhà nghiên cứu của Đại học Stanford kết luận trong báo cáo AI thường niên năm nay.
Đối với Hunter Roskom, một sinh viên từ Đại học Wisconsin-Madison đang tham gia chương trình trao đổi hai năm tại Đại học Chiết Giang, cạnh tranh công nghệ chủ yếu nằm ở các cách tiếp cận khác nhau. Theo sinh viên này, ở Mỹ, AI có vẻ hoạt động nhiều ở “hậu trường”, còn tại Trung Quốc, AI đã được tích hợp sâu vào đời sống hằng ngày.
Và trong tuần này, Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ là phép thử để xem liệu những sự khác biệt đó có thể chuyển hóa thành cơ hội hợp tác về AI hay không.
