 |
| Ngân hàng Trung ương Libya ở Tripoli. (Nguồn: Tân Hoa xã) |
Mới đây, Libya đã phê duyệt ngân sách nhà nước thống nhất đầu tiên sau hơn một thập niên, với quy mô gần 190 tỷ Dinar (khoảng 30 tỷ USD), sau khi Hạ viện có trụ sở ở miền Đông Libya và Hội đồng Nhà nước Tối cao Libya có trụ sở tại thủ đô Tripoli, thuộc miền Tây, đạt được thỏa thuận và ký kết dưới sự giám sát của Ngân hàng Trung ương Libya. Việc phê duyệt này tạo ra một khuôn khổ tài khóa chung, thay thế cách vận hành phân tán trước đây và đặt nền tảng cho việc điều phối chi tiêu ở cấp quốc gia.
Theo Ngân hàng Trung ương Libya, ngân sách lần này bao trùm các khoản chi thường xuyên, trợ cấp và đầu tư phát triển trong một cấu trúc thống nhất, qua đó góp phần giảm tình trạng phân mảnh tài chính và nâng cao hiệu quả điều hành. Đáng chú ý, một phần đáng kể ngân sách được phân bổ cho lĩnh vực dầu khí, trong đó, khoảng 12 tỷ Dinar dành cho Tập đoàn dầu khí quốc gia (National Oil Corporation) - trụ cột chiếm hơn 95% sản lượng kinh tế của Libya.
Không chỉ ở khía cạnh kinh tế, một ngân sách thống nhất còn mang ý nghĩa quan trọng. Đây là dấu hiệu hiếm hoi cho thấy mức độ hợp tác giữa hai trụ cột thể chế vốn nhiều năm bất đồng sâu sắc về chia sẻ quyền lực và nguồn lực. Thỏa thuận này đồng thời phản ánh tác động của sức ép quốc tế, đặc biệt từ Liên hợp quốc và các bên liên quan, nhằm hạn chế nguy cơ xung đột và duy trì ổn định tại Libya.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng ngân sách thống nhất hiện nay mới chỉ là “đồng thuận kỹ thuật” về phân bổ nguồn lực, chưa giải quyết được các tranh chấp cốt lõi như tính chính danh của các chính phủ song song, cấu trúc lực lượng an ninh hay lộ trình hiến pháp. Trong bối cảnh các nhóm quyền lực địa phương vẫn giữ ảnh hưởng đáng kể, nguy cơ nguồn lực tài chính bị sử dụng như công cụ củng cố thế lực vẫn hiện hữu.
Trong bối cảnh đó, triển vọng tiến trình chính trị, đặc biệt là bầu cử Tổng thống, vẫn còn nhiều bất định. Ủy ban Bầu cử quốc gia Libya cho biết đã sẵn sàng về mặt kỹ thuật để tổ chức tổng tuyển cử, với mốc thời gian hướng tới tháng 4/2026, nếu các bên đạt được đồng thuận về Luật Bầu cử, bảo đảm an ninh và nguồn tài chính. Chủ tịch Hội đồng Tổng thống Mohamed al-Menfi cũng nhiều lần kêu gọi tổ chức bầu cử “càng sớm càng tốt”, coi đây là bước đi then chốt nhằm khẳng định tính chính danh của bộ máy nhà nước.
Nhìn tổng thể, việc thông qua ngân sách thống nhất tạo ra một nền tảng tài chính thuận lợi hơn, góp phần giảm bớt căng thẳng kinh tế - xã hội trong ngắn hạn, đặc biệt trong quản lý nguồn thu dầu mỏ. Tuy nhiên, để chuyển hóa bước tiến này thành ổn định chính trị lâu dài, Libya vẫn cần một thỏa thuận toàn diện hơn về thể chế và chia sẻ quyền lực giữa các lực lượng trong nước. Nói cách khác, đây mới chỉ là điều kiện cần chứ chưa phải điều kiện đủ để Libya thoát khỏi vòng xoáy chia rẽ kéo dài hơn một thập niên.
