Khai mạc ASIAD 2026: Ai thắp đài lửa ở Nagoya?

Sân vận động Paloma Mizuho, nơi tổ chức lễ khai ASIAD 2026. Ảnh: Mizuno.

Lễ khai mạc Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (ASIAD 2026) diễn ra lúc 16h ngày 19/9 (giờ Việt Nam) tại sân vận động Paloma Mizuho, thành phố Nagoya, Nhật Bản. Đây là lần thứ ba Nhật Bản đăng cai, sau Tokyo 1958 và Hiroshima 1994, tức sau 32 năm. Khoảng 11.000 VĐV thuộc 45 đoàn sẽ tranh tài đến ngày 4/10.

Lễ khai mạc kéo dài khoảng hai giờ. Khán giả Việt Nam theo dõi trên VTV6 và ứng dụng VTVgo, sóng dự kiến lên từ khoảng 15h55. Trong sân, chương trình khởi động bắt đầu từ 14h giờ Việt Nam.

Toàn cảnh lễ khai mạc

Tổng đạo diễn của buổi lễ khai mạc là Yukihiko Tsutsumi, sinh năm 1955 tại Nagoya, hoạt động ở điện ảnh, sân khấu và nghệ thuật số. Ông nổi tiếng với loạt phim truyền hình TRICK và cũng phụ trách lễ bế mạc. Ban tổ chức chọn một người con của thành phố chủ nhà để tăng dấu ấn địa phương cho sự kiện tầm cỡ châu lục.

Chủ đề của lễ là "Harmonic Heart Beat", nghĩa là hòa chung nhịp đập trái tim. Thông điệp là dù khác nhau về ngôn ngữ, văn hóa và biên giới, các VĐV châu Á cùng chung một nhịp đập nhờ thể thao. Hình ảnh và âm thanh nhịp tim xuất hiện xuyên suốt chương trình. Chủ đề này gắn với khẩu hiệu chung của Đại hội, "Imagine One Asia".

Lễ kết hợp nghi thức theo quy định của Hội đồng Olympic châu Á (OCA) với các tiết mục giới thiệu nét đặc trưng của Nhật Bản và vùng Aichi–Nagoya.

Hàng nghìn người đã tập luyện nhiều tháng cho chương trình, từ nghệ sĩ, VĐV, võ sĩ đến tình nguyện viên và người dân địa phương. Nội dung các tiết mục chính vẫn được ban tổ chức giữ kín.

Không khí của buổi lễ đã được "hâm nóng" từ sáng sớm ngày 19/09. Đội bay Blue Impulse của Không lực Phòng vệ Nhật Bản xuất phát từ căn cứ Komaki lúc 9h10 giờ Nhật (7h10 giờ Việt Nam), bay khoảng 45 phút qua các khu vực chính của Aichi và biểu diễn quanh công viên Hisaya-Odori.

Đến 14h giờ Việt Nam, Warm-Up Stage mở màn với nhóm nhạc INI, đoàn bảo tồn Bō-no-te khu Shigō và hai MC Kobayashi Takuichiro, Kato Rina. Bō-no-te là nghệ thuật múa gậy dân gian truyền thống của Aichi. Ngoài phần Warm-Up, ban tổ chức chưa công bố nghệ sĩ nào khác, và cũng chưa có xác nhận các đại sứ lên sân khấu chính.

Điểm nhấn của buổi lễ là nghi thức thắp đài lửa. Ngọn lửa ASIAD lần này hình thành từ ba nguồn: Tokyo, Hiroshima và Nagoya. Lửa được lấy ở Tokyo ngày 18/8 và ở Hiroshima ngày 20/8, hợp nhất tại Lâu đài Nagoya, rồi đi qua 40 địa phương của Aichi với khoảng 1.000 người rước đuốc. Thông điệp của ngọn lửa là "Ngọn lửa kết nối tất cả".

Đêm 18/9, Cựu võ sĩ Sumo huyền thoại Hakuho chính là người chạy cuối cùng của hành trình rước đuốc. Tuy nhiên, đó mới chỉ là lễ tiễn ngọn lửa đến sân. Danh tính người thắp đài lửa trong sân vận động được ban tổ chức giữ kín và chỉ được công bố khi nghi thức diễn ra.

Hakuho Sho, cựu võ sĩ sumo hạng Yokozuna, đặt ngọn lửa lên đài trong lễ tiễn ngọn lửa ở Nagoya đêm 18/9, kết thúc hành trình rước đuốc. Ảnh: Reuters.

Nhật hoàng Naruhito và Hoàng hậu Masako cũng sẽ tham dự lễ khai mạc, Nhật hoàng tuyên bố khai mạc. Hoàng thái tử Akishino là chủ tịch danh dự của Đại hội. Ông cùng Hoàng thái tử phi Kiko đến Aichi trong hai ngày 19 và 20/9.

Ở phần diễu hành, đô vật nữ Akari Fujinami, nhà vô địch Olympic Paris 2024, và VĐV xe đạp Rimu Nakamura cầm cờ cho đoàn chủ nhà. Đoàn Việt Nam do Lê Thanh Thúy (bóng chuyền nữ) và trung vệ Đinh Quang Kiệt của U23 Việt Nam dẫn đầu.

Khác biệt so với các kỳ trước

Hàng Châu 2023 gây ấn tượng bằng hình người số khổng lồ, ghép từ hơn 100 triệu tia lửa ảo, chạy vào sân để thắp đài lửa. Nagoya đi hướng ngược lại, chọn con người và văn hóa bản địa thay cho hiệu ứng phủ kín sân.

So với Tokyo 1958, quy mô khác xa. Khi đó đại hội có 20 đoàn với 1.820 VĐV, Nhật hoàng Hirohito dự lễ khai mạc. Nay có 45 đoàn, khoảng 11.000 VĐV, và người tuyên bố khai mạc là Nhật hoàng Naruhito, cháu nội của Nhật hoàng Hirohito.

Về đầu tư, ngân sách Đại hội đã tăng từ 100 tỷ yên ban đầu lên 370 tỷ yên, khoảng 2,38 tỷ USD. Thống đốc Aichi Hideaki Ohmura nêu nguyên nhân là đại dịch COVID-19, đồng yên mất giá và giá năng lượng leo thang.

Để kiềm chế chi phí, Nhật Bản bỏ kế hoạch làng VĐV quy mô lớn, thay bằng khách sạn, du thuyền Costa Serena và một khu nhà container di động.

Dãy nhà container tại khu Garden Pier, cảng Nagoya, nơi bố trí chỗ ở cho gần 2.000 vận động viên và quan chức các đoàn tham dự ASIAD. Ảnh: Quý Lượng.

Theo Thống đốc Aichi Hideaki Ohmura, những quyết định này giúp chủ nhà tiết kiệm một khoản đáng kể. Ông kỳ vọng lợi ích kinh tế Đại hội mang lại cho Aichi và cả nước sẽ vượt xa chi phí bỏ ra. Riêng lễ khai mạc, Zhejiang Dafeng Industry, đơn vị có tên trong danh sách nhà tài trợ của Đại hội, đảm nhận các hạng mục lập kế hoạch, sản xuất, vận hành, nội dung kỹ thuật số và thiết kế đài lửa.

Bên cạnh đó, an ninh lễ khai mạc ASIAD 20 được siết chặt với khoảng 10.000 cảnh sát cùng vùng cấm bay trên bầu trời Nagoya. Nhật Bản còn đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào hỗ trợ giám sát.

Trong số này có khoảng 3.100 cảnh sát thuộc các đơn vị được điều động đặc biệt từ nhiều địa phương trên khắp Nhật Bản.

Khi ngọn lửa bừng sáng trên đài ở Paloma Mizuho, 16 ngày tranh tài của thể thao châu Á chính thức bắt đầu.