Với lượng nước như hiện tại của 3 hồ chứa lớn Tả Trạch, Bình Điền, Hương Điền, có thể bảo đảm duy trì dòng chảy liên tục về sông Hương khoảng 70m³/s cho đến cuối tháng 8 - Ảnh: VGP
Các hồ chứa lớn bảo đảm cấp nước liên tục trong mùa khô
Theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn TP. Huế, mùa khô năm 2026 mực nước trên các lưu vực sông tại Huế biến đổi nhỏ, mực nước trung bình xấp xỉ và cao hơn mức trung bình nhiều năm và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025.
Kết quả tính toán cân bằng nước của Viện Quy hoạch Thủy lợi phục vụ chỉ đạo điều hành cấp nước cho sản xuất nông nghiệp vùng Bắc Trung Bộ cho thấy, hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn TP. Huế có thể đáp ứng đủ 100% diện tích tưới theo kế hoạch.
Theo Chi cục Thủy lợi và Biến đổi Khí hậu Huế, thời gian qua, mực nước các thủy điện và hồ thủy lợi biến động khá nhiều, lượng mưa trong tháng 3/2026 tương đối cao, lưu lượng nước về các hồ tăng. Hiện nay, tổng dung tích hữu ích của các hồ thủy lợi và thủy điện đạt 1054/1204 triệu m³, đạt 88% dung tích thiết kế. Trong đó, tổng dung tích hữu ích của 3 hồ chứa lớn trên lưu vực sông Hương đạt 964 triệu m3 (Tả Trạch, Bình Điền, Hương Điền), tổng dung tích hữu ích của các hồ chứa vừa và nhỏ đạt 89 triệu m³.
Với lượng nước như hiện tại của 3 hồ chứa lớn, có thể bảo đảm duy trì dòng chảy liên tục về sông Hương khoảng 70m³/s cho đến cuối tháng 8 (chưa tính đến lưu lượng về hồ). Điều này không chỉ bảo đảm nước cho sản xuất, nuôi trồng thủy sản và sinh hoạt, mà còn có thể "làm mới" lượng nước mặt sông Hương và sông Bồ 3-4 lần/ngày thông qua điều tiết ở các công trình ở hạ lưu như đập Thảo Long, cống Phú Cam, các cống trên đê…
Tuy vậy, một số khu vực vùng ngoài công trình, đặc biệt là miền núi, ven biển như Long Quảng, Nam Đông, A Lưới, Vinh Lộc, Phong Điền hay Phú Vang… vẫn được xác định có nguy cơ thiếu nước cục bộ.
Điều hành linh hoạt, tiết kiệm từng nguồn nước
Ông Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế cho biết, để ứng phó nguy cơ thời tiết nắng nóng kéo dài trong mùa khô, ngay từ đầu năm 2026, Sở đã ban hành kế hoạch cấp nước cho vùng hạ du sông Hương, yêu cầu các địa phương, đơn vị phối hợp chặt chẽ trong vận hành hệ thống thủy lợi, thủy điện theo đúng quy trình, bảo đảm cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, nhất là trong trường hợp xảy ra thiếu nước.
Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu cập nhật hàng tháng về trữ lượng nước, từ đó kịp thời đề xuất điều chỉnh phương án cấp nước khi có diễn biến bất thường.
Các địa phương, đơn vị hướng dẫn các HTX, đơn vị khai thác công trình thủy lợi tận dụng tối đa nguồn nước tự nhiên còn lại sau mùa mưa từ ao, hồ, sông suối, kênh rạch để sản xuất; đồng thời tiết kiệm nguồn nước từ các hồ chứa lớn để dành cung cấp cho các vụ sản xuất sau.
Song song với đó, phải cơ cấu cây trồng phù hợp, những vùng có nguy cơ thiếu nước được khuyến khích chuyển đổi sang cây trồng ít tiêu tốn nước, sử dụng giống ngắn ngày hoặc thậm chí tạm thời bỏ hoang để tránh thiệt hại. Các mô hình tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cũng được triển khai rộng rãi.
Trong các tình huống khẩn cấp, địa phương cũng đã chuẩn bị sẵn phương án như lắp đặt trạm bơm dã chiến, đào ao, giếng, đắp đập tạm để trữ nước và ngăn mặn, bảo đảm không để xảy ra tình trạng thiếu nước diện rộng.
Đoàn kiểm tra Bộ NN&MT làm việc với TP. Huế về dự án hồ chứa nước Ô Lâu Thượng - Ảnh: VGP
Nâng cao năng lực tích trữ và điều tiết nước
Ngoài các giải pháp trước mắt, UBND TP. Huế đã ban hành đề án bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với các giải pháp phi công trình và công trình nhằm nâng cao năng lực chống chịu với tình trạng nắng nóng, khô hạn.
Về giải pháp phi công trình, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Đình Đức cho biết địa phương sẽ cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực sản xuất sử dụng nhiều nước, đặc biệt đối với sản xuất nông nghiệp ở các vùng khan hiếm nước, xâm nhập mặn, bảo đảm phù hợp với điều kiện nguồn nước ở từng khu vực, địa phương.
Đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi sản xuất nông nghiệp, cơ cấu lại thời vụ, diện tích, giống cây trồng, vật nuôi theo định hướng chuỗi giá trị của các nhóm sản phẩm chủ lực phù hợp với điều kiện nguồn nước ở địa phương…
Thực hiện các giải pháp tiết kiệm nước, đặc biệt đối với các hoạt động có nhu cầu sử dụng nước cao. Tăng cường giám sát, kiểm kê nguồn nước, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành công trình thủy lợi, thủy điện.
Về giải pháp công trình, hàng loạt dự án công trình quan trọng đang được nghiên cứu và triển khai. Trong đó, dự án hồ chứa nước Ô Lâu Thượng được kỳ vọng sẽ đóng vai trò "điểm tựa" mới trong việc điều tiết lũ, trữ và cấp nước ngọt cho khu vực phía Tây thành phố.
Cùng với đó là các dự án xây dựng, nâng cấp hồ chứa như Thủy Cam, Khe Triết, hay cải tạo các công trình hiện hữu như đập Cửa Lác, đập Thảo Long… nhằm nâng cao năng lực tích trữ và điều tiết nước.
Đặc biệt, việc đầu tư hệ thống cấp nước sinh hoạt, nhất là ở khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, cũng được chú trọng. Các công trình thu, tích trữ nước tại chỗ sẽ giúp người dân chủ động hơn trong trường hợp xảy ra thiên tai hoặc sự cố nguồn nước.
Thế Phong
