Ngày 19/10, Kỳ họp thứ Hai (Quốc hội khóa XVI) tiếp tục buổi làm việc với nhiều nội dung quan trọng.
Trong phiên họp buổi sáng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về 3 dự án: Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Luật Luật sư (sửa đổi); Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội trình bày Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội trình bày báo cáo thẩm tra về 2 dự án: Luật Luật sư (sửa đổi); Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).
Sau đó, các đại biểu thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Dự án Luật Luật sư (sửa đổi); Dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).
Trong phiên làm việc buổi chiều, các đại biểu thảo luận ở Tổ về: Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Nguồn: Quochoi.vn.
Trước đó, ngày 27/8, tại chương trình đợt 3 Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã họp cho ý kiến về dự án Luật Luật sư (sửa đổi).
Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật gồm 6 chương, 63 điều (giảm 56 điều so với Luật Luật sư hiện hành). Trong đó, về xây dựng đội ngũ Luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hành nghề của Luật sư, dự thảo Luật bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, có đạo đức tốt và liêm chính, bắt buộc bồi dưỡng hằng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn, cho phép giảng viên luật có thể trở thành luật sư; rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước (gộp gia nhập đoàn và đăng ký tập sự thành gia nhập Đoàn Luật sư để tập sự; gộp kiểm tra kết quả tập sự với cấp Chứng chỉ hành nghề Luật sư thành tổ chức kỳ thi quốc gia cấp Chứng chỉ). Hội đồng thi do cơ quan quản lý nhà nước chủ trì, có sự tham gia của Liên Đoàn Luật sư Việt Nam, cơ quan tiến hành tố tụng và chuyên gia.
Đồng thời, cho phép luật sư tập sự thực hiện một số hoạt động theo sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý; bổ sung hành vi bị nghiêm cấm, tăng trách nhiệm xã hội và minh bạch quyền, nghĩa vụ của luật sư với khách hàng; quy định rõ các trường hợp thu hồi Chứng chỉ, Giấy đăng ký hoạt động.
Về phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư phát triển chuyên nghiệp, hiệu quả, dự thảo Luật bổ sung khái niệm dịch vụ pháp lý, cấm mạo danh Luật sư quảng cáo trái phép, thu thù lao bất hợp pháp, trừ trường hợp thực hiện dịch vụ về chuyên môn. Cho phép luật sư ký hợp đồng với cơ quan, doanh nghiệp nhà nước, thẩm định dự án trọng điểm, làm hòa giải viên, trọng tài viên, quản tài viên...; quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước và cơ quan tố tụng trong bảo đảm quyền hành nghề; trách nhiệm của Nhà nước trong phát triển luật sư hội nhập, hỗ trợ luật sư vùng khó khăn và thu hút Luật sư kiều bào hành nghề ở Việt Nam. Nghiêm cấm các hành vi cản trở, đe dọa, can thiệp trái pháp luật; tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài muốn thành lập và hoạt động tại Việt Nam phải được thành lập hợp pháp ở nước ngoài, có ít nhất 1uật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam. Ý kiến tư vấn pháp luật Việt Nam bắt buộc có chữ ký của luật sư Việt Nam…
Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhất trí với nhiều nội dung của dự thảo Luật. Bên cạnh đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo quan tâm xử lý một số vấn đề. Cụ thể, về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư, cơ bản tán thành việc bổ sung tiêu chuẩn đối với luật sư là “có bản lĩnh chính trị vững vàng…, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”; tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ tiêu chuẩn này tại dự thảo Nghị định để bảo đảm phù hợp, thống nhất trong thực tiễn thi hành Luật. Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng, việc đặt tiêu chuẩn “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực” như đối với một số chức danh tư pháp trong bộ máy nhà nước cần được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.
Về kỳ thi quốc gia về luật sư và việc tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhận thấy, việc quy định kỳ thi quốc gia về luật sư là mô hình đánh giá đầu vào nguồn nhân lực Luật sư để hình thành đội ngũ Luật sư chất lượng cao là cần thiết, phù hợp với chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh làm rõ hơn cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn của quy định này để UBTVQH, Quốc hội có thêm cơ sở xem xét, quyết định. Đồng thời, đề nghị cân nhắc quy định ngay trong dự thảo Luật một số nội dung mang tính nguyên tắc về kỳ thi này như cơ quan chủ trì tổ chức thực hiện, cơ quan tham gia, yêu cầu về nội dung… làm cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết.
Ngoài ra, có ý kiến cho rằng, việc chuyển giao thẩm quyền tổ chức kiểm tra kết quả tập sự từ Liên Đoàn Luật sư Việt Nam sang cơ quan quản lý nhà nước chủ trì cần được cân nhắc để bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng tại Kết luận số 69-KL/TW về việc “phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư”; không làm phát sinh kinh phí và chi phí hành chính nếu cơ quan nhà nước trực tiếp tổ chức kỳ thi…
Cho ý kiến tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt nhấn mạnh, dự án Luật không chỉ là luật quản lý nghề mà còn bảo vệ công lý và quyền con người, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần tổ chức tham vấn rộng rãi hơn trong giới hành nghề, doanh nghiệp, chuyên gia độc lập trước khi trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
Về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng” là điểm mấu chốt, phù hợp với Nghị quyết 27 của Trung ương và các kết luận của Đảng về xây dựng đội ngũ Luật sư có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng. Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, cần đặt ra yêu cầu ngăn chặn lợi dụng nghề nghiệp cho mục đích chính trị.
Liên quan đến rút gọn quy trình trở thành luật sư và chế định luật sư tập sự, Chủ tịch Quốc hội đánh giá đây là điểm tiến bộ rõ rệt của dự thảo Luật, góp phần giảm thủ tục hành chính, tăng cường cơ hội thực hành, nâng chất lượng đầu vào qua kỳ thi quốc gia, phù hợp với tính chất cắt giảm điều kiện kinh doanh. Đồng thời, cần bảo đảm kỳ thi thực chất, chống “học thuộc lòng”; có phần kỹ năng tranh tụng, đạo đức nghề nghiệp, vừa có lý luận vừa có thực tiễn để đánh giá đội ngũ luật sư…
Kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết UBTVQH ủng hộ đổi mới nhưng phải bảo đảm tính nguyên tắc, thể chế hóa đầy đủ đường lối của Đảng, đổi mới nhưng phải có tính kế thừa những quy định hiện hành hiệu quả, phải bảo đảm khả thi, hiệu quả, bảo đảm mục tiêu chung xây dựng đội nghũ Luật sư tinh thông nghiệp vụ trong sáng đạo đức, đáp ứng yêu cầu hội nhập… Đối với kỳ thi quốc gia, Cơ quan chủ trì soạn thảo cần thuyết minh làm rõ hơn để Quốc hội có cơ sở xem xét quyết định. Quy định về kỳ thi cần bảo đảm tính kế thừa những việc mà Liên Đoàn Luật sư Việt Nam đang làm, kế thừa vai trò, vị trí của Liên đoàn trong công tác này theo hướng tốt hơn.
