Hoàn thiện cơ chế nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu: Gỡ 'nút thắt' thiếu giáo viên

Quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và quy định với nhà giáo thỉnh giảng được xem như giải pháp khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn nhà giáo thỉnh giảng…

Lần đầu quy định nhà giáo hợp đồng toàn thời gian

Trong nhiều năm qua, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Sủng Trà (xã Sủng Máng, Tuyên Quang) luôn đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên, ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức dạy học. Đến nay, nhà trường còn thiếu 2 giáo viên, trong khi việc tuyển dụng, ký hợp đồng gặp nhiều khó khăn do không có nguồn tuyển phù hợp. Ông Chu Văn Vụ - Hiệu trưởng nhà trường, cho biết dù có chủ trương ký hợp đồng với giáo viên đã nghỉ hưu, song việc triển khai trên thực tế còn vướng mắc, một phần do thiếu cơ chế, chính sách cụ thể làm căn cứ pháp lý.

Trong bối cảnh đó, ông Vụ cho rằng, dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn hiện nay. Theo ông, nếu chính sách sớm được ban hành và đi vào thực tiễn, các cơ sở giáo dục sẽ có thêm điều kiện để chủ động thu hút đội ngũ giáo viên đã nghỉ hưu nhưng còn sức khỏe, giàu kinh nghiệm và tâm huyết với nghề tham gia giảng dạy.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho phép tái ký hợp đồng với giáo viên nghỉ hưu không chỉ góp phần giải quyết tình trạng thiếu giáo viên ở những địa bàn khó khăn, mà còn tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao đã qua đào tạo, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn. Đây được xem là giải pháp thiết thực, phù hợp với yêu cầu thực tiễn của ngành Giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, bảo đảm quyền học tập của học sinh, đặc biệt tại các vùng còn nhiều khó khăn.

Tại Trường THCS & THPT Bá Thước (Pù Luông, Thanh Hóa), năm học này nhà trường còn thiếu 8 giáo viên, gồm 4 giáo viên THCS và 4 giáo viên THPT. Bà Hà Thị Thu - Hiệu trưởng nhà trường cho hay, thực trạng thiếu hụt nhân lực đã và đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác tổ chức dạy học, nhất là ở địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Việc thu hút giáo viên đến công tác tại những khu vực khó khăn vẫn gặp nhiều trở ngại, trong đó có cả đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu – lực lượng có chuyên môn, kinh nghiệm và có thể tiếp tục đóng góp cho giáo dục. Theo bà Thu, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ hạn chế về điều kiện làm việc, sinh hoạt và chính sách hỗ trợ chưa đủ hấp dẫn.

Trong bối cảnh đó, dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến tích cực. Nếu sớm được ban hành, chính sách sẽ góp phần hoàn thiện cơ chế, tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở giáo dục chủ động thu hút, sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm. Qua đó từng bước khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục tại các địa bàn còn nhiều khó khăn.

Học sinh Trường THCS & THPT Bá Thước (Thanh Hóa). Ảnh: NTCC

Kỳ vọng nâng cao chất lượng dạy học vùng khó

Trong bối cảnh thiếu giáo viên cục bộ tại nhiều địa phương, ông Lê Tuấn Tứ - nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Khánh Hòa, đại biểu Quốc hội khóa XIV, nhận định việc tìm kiếm đội ngũ giáo viên, giảng viên có trình độ phù hợp để tham gia thỉnh giảng hiện không dễ dàng, đặc biệt ở các môn học đặc thù, tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực bổ trợ. Theo ông Tứ, đội ngũ giáo viên, giảng viên thỉnh giảng cùng với các nhà giáo đã nghỉ hưu là lực lượng quan trọng, có vai trò hỗ trợ, tăng cường cho đội ngũ cơ hữu, góp phần bảo đảm hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học không bị gián đoạn.

Từ thực tiễn đó, ông Tứ cho rằng, việc sớm ban hành các quy định nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, cũng như cơ chế phát triển đội ngũ thỉnh giảng hết sức cần thiết. Đây không chỉ là giải pháp bổ sung nguồn nhân lực trước mắt, mà còn tạo nền tảng lâu dài để huy động hiệu quả đội ngũ trí thức giàu kinh nghiệm tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học, phục vụ cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Theo đại diện Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT), trên thực tế, hiện mới có văn bản quy phạm pháp luật quy định về nhà giáo thỉnh giảng, nhưng chưa có văn bản quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy, nghĩa vụ nghiên cứu khoa học và việc tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng theo quy định.

Thực trạng này ảnh hưởng đến tính minh bạch trong quản lý đội ngũ giáo viên/giảng viên, gây bất cập trong công tác kiểm định chất lượng giáo dục, xếp hạng cơ sở giáo dục và quản lý Nhà nước về giáo dục.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh đổi mới, tự chủ và hội nhập quốc tế đòi hỏi mối quan hệ pháp lý rõ ràng giữa giáo viên/giảng viên và cơ sở giáo dục. Việc xây dựng và quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu tại một cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm tính ổn định, gắn bó lâu dài của đội ngũ; chuẩn hóa được công tác quản lý nhân sự, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho công tác tuyển dụng, bố trí, phân công nhiệm vụ, đánh giá và sử dụng giáo viên/giảng viên.

Đồng thời, những quy định trong dự thảo Thông tư cũng giúp nâng cao hiệu lực kiểm định, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu; trở thành chỉ báo định lượng giúp cơ quan quản lý hậu kiểm thực chất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực; tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm tra, giám sát, xử lý trách nhiệm khi có vi phạm.