Góp ý triển khai học bổng các ngành khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược

Tín hiệu tích cực

Ngày 7/8, Bộ GD&ĐT tổ chức tọa đàm góp ý dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số nội dung và biện pháp tổ chức thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Tọa đàm được tổ chức tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham gia của đại diện các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, đến thời điểm này, Bộ GD&ĐT đã cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ trọng tâm theo kế hoạch.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tháng 8 là hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn triển khai một số nội dung của Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, nhằm bảo đảm sự đồng bộ về cơ sở pháp lý và tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học triển khai thống nhất.

Hiện, các cơ sở giáo dục đại học đang tập trung cho công tác tuyển sinh, chuẩn bị năm học mới và triển khai nhiều nhiệm vụ chuyên môn. Dù vậy, các trường vẫn tham gia đóng góp ý kiến trực tiếp và trực tuyến đối với dự thảo Thông tư.

Bộ GD&ĐT ghi nhận và trân trọng những ý kiến đóng góp của các cơ sở đào tạo, coi đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện văn bản trước khi ban hành.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh, tọa đàm là bước quan trọng trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, góp phần bảo đảm Thông tư được ban hành đúng tiến độ, có chất lượng và sớm đi vào thực tiễn. Bộ GD&ĐT đặt mục tiêu hoàn thiện dự thảo ngay trong tháng 8 để kịp thời hướng dẫn các cơ sở giáo dục đại học triển khai thực hiện.

Thông tin về công tác tuyển sinh năm 2026, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, cả nước có gần 874.500 người dự tuyển đủ điều kiện tham gia xét tuyển trên hệ thống, với tổng số hơn 7,1 triệu nguyện vọng; bình quân mỗi thí sinh đăng ký khoảng 8,21 nguyện vọng. So với năm 2025, số người đăng ký xét tuyển tăng hơn 25.000.

Đối với các ngành STEM, có hơn 467.500 thí sinh đăng ký ít nhất một nguyện vọng, chiếm khoảng 53,4% tổng số thí sinh đăng ký xét tuyển; tổng số nguyện vọng vào STEM khoảng 2,3 triệu, chiếm gần 33% tổng số nguyện vọng.

Riêng 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi chính sách của Nghị định số 179/2026/NĐ-CP có hơn 331.000 thí sinh đăng ký, với khoảng 1,2 triệu nguyện vọng, tương ứng gần 38% số thí sinh và khoảng 18% tổng số nguyện vọng.

“Đây là tín hiệu tích cực về sự quan tâm của thí sinh đối với khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, nhưng số đăng ký mới phản ánh mức độ quan tâm ban đầu” - GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nói, đồng thời cho rằng, con số này cho thấy sự quan tâm lớn của xã hội đối với các chính sách mới cũng như các nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý để chính sách học bổng sớm đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu quả tuyển sinh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, dự thảo quy định cụ thể về quy trình triển khai, trách nhiệm của các bên liên quan và các giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm việc thực hiện thống nhất trên toàn hệ thống.

Cơ sở triển khai hiệu quả chính sách trên phạm vi toàn quốc

Tại Tọa đàm, các đại biểu thống nhất, dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các nội dung Chính phủ giao Bộ GD&ĐT hướng dẫn tại Nghị định số 179/2026/NĐ-CP.

Các ý kiến cũng khẳng định, đây là cơ sở triển khai hiệu quả chính sách học bổng trên phạm vi toàn quốc, góp phần thu hút, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Một số ý kiến cũng đề xuất, dự thảo cần hướng cụ thể hơn về tốp 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc có cơ hội nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học; quy trình xét duyệt học bổng.

Cũng có ý kiến đề xuất làm rõ việc quản lý dữ liệu, xét duyệt, chi trả học bổng; lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo; trình tự hoàn trả học bổng và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, cơ sở đào tạo trong quá trình tổ chức thực hiện…

Theo dự thảo Thông tư, một trong những nội dung quan trọng của dự thảo là hướng dẫn thực hiện chính sách học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP thống nhất trên phạm vi cả nước đối tượng nhận học bổng.

Bên cạnh các thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế được xét tuyển thẳng, cơ hội đến với tất cả các thí sinh nằm trong tốp 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc có cơ hội nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học.

Đây là kết quả dựa trên việc khai thác nền tảng dữ liệu số để tổ chức thực hiện chính sách, tối ưu hóa quy trình xét duyệt, giảm thiểu thủ tục hành chính.

Việc xét duyệt, chi trả, theo dõi và quản lý học bổng sẽ được thực hiện thông qua nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia, bảo đảm kết nối, chia sẻ và đối soát dữ liệu giữa các cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý.

Theo dự thảo, các cơ sở đào tạo khai thác dữ liệu tuyển sinh, đào tạo và dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ; người học không phải nộp lại hồ sơ hoặc cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống, trừ trường hợp cần xác minh dữ liệu chưa đầy đủ hoặc có sai lệch.

Việc xét duyệt học bổng được thực hiện theo quy trình nội bộ của cơ sở đào tạo, không làm phát sinh thủ tục hành chính đối với người học. Việc tổ chức xét duyệt, thời hạn hoàn thành việc xét hưởng học bổng, quy trình chi trả, theo dõi và cập nhật kết quả chi trả trên hệ thống thông tin. Đây là bước quan trọng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động tuyển sinh, tổ chức đào tạo của giáo dục đại học.

Dự thảo đồng thời hướng dẫn thống nhất việc quản lý dữ liệu, xét duyệt và chi trả học bổng; lập dự toán kinh phí, chế độ báo cáo; trình tự hoàn trả học bổng và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, cơ sở đào tạo trong quá trình tổ chức thực hiện, bảo đảm việc triển khai chính sách công khai, minh bạch, đúng đối tượng và thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Bên cạnh việc quy định nguyên tắc triển khai chính sách, dự thảo Thông tư cũng ban hành danh mục các ngành khoa học cơ bản được áp dụng mức học bổng và xác định các ngành thuộc lĩnh vực kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược để áp dụng mức học bổng tương ứng. Danh mục này bao gồm nhiều lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin, công nghệ sinh học, khoa học máy tính, công nghệ thông tin, vật liệu, toán học, vật lý, hóa học…

"Bộ GD&ĐT mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến góp ý của các cơ sở giáo dục đại học trước thời hạn ngày 12–13/8 để hoàn thiện hồ sơ, thực hiện các bước thẩm định và trình ban hành trong tháng 8 theo kế hoạch", GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.