Trong "Cuộc đời tôi qua hai màu Đỏ - Trắng", câu chuyện của nhà kinh tế học người Pháp gợi mở những bài học đáng suy ngẫm về quản trị con người, đầu tư dài hạn và nghệ thuật xây dựng một tổ chức bền vững.
Quản trị những ngôi sao cũng giống điều hành một tập đoàn
Trong bóng đá đỉnh cao, tài năng chưa bao giờ là điều kiện duy nhất để thành công. Một đội bóng có thể sở hữu những cầu thủ xuất sắc nhất nhưng vẫn thất bại nếu các cá nhân không thể phối hợp, không tin tưởng người dẫn dắt hoặc đặt tham vọng riêng lên trên mục tiêu chung.
Đó cũng là bài toán các CEO thường xuyên đối diện. Một tập đoàn lớn quy tụ những người giỏi chuyên môn, có cá tính mạnh, tham vọng thăng tiến và quan điểm khác biệt. Người lãnh đạo không thể giải quyết mọi vấn đề bằng mệnh lệnh, cũng không thể chỉ dựa vào quyền lực để buộc mọi người đi cùng một hướng.
Arsene Wenger hiểu điều đó qua nhiều năm dẫn dắt Arsenal. Ông từng làm việc với những cá tính đặc biệt như Thierry Henry, Dennis Bergkamp, Patrick Vieira và nhiều thế hệ cầu thủ khác. Công việc của Wenger không đơn thuần là lựa chọn đội hình hay xây dựng chiến thuật, mà còn là tìm cách khiến những con người khác biệt cùng phục vụ một mục tiêu.
Trong "Cuộc đời tôi qua hai màu Đỏ - Trắng", Wenger nhìn lại sự nghiệp của mình, những quyết định quan trọng, các bài học về lãnh đạo và cách ông phát triển đội bóng. Độc giả làm kinh doanh có thể tìm thấy ở đó một câu hỏi quen thuộc: làm thế nào để phát huy năng lực của những cá nhân xuất chúng mà không biến tổ chức thành tập hợp của những cái tôi đối đầu nhau?
Câu trả lời không nhất thiết nằm ở việc người đứng đầu phải luôn chứng minh mình đúng. Một nhà lãnh đạo cần xây dựng môi trường để nhân sự phát triển, xác định rõ nguyên tắc chung và biết khi nào nên trao quyền, khi nào phải đưa ra quyết định dứt khoát.
Wenger cũng cho thấy quản trị con người là công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn. Phát hiện một cầu thủ trẻ có tiềm năng đã khó; giúp anh ta trưởng thành, thích nghi với môi trường mới và đóng góp ổn định cho tập thể còn khó hơn. Trong doanh nghiệp, tuyển được nhân tài cũng chỉ là bước khởi đầu. Tạo điều kiện để họ phát triển và gắn bó với tổ chức mới là thử thách dài hạn.
Với doanh nhân yêu bóng đá, giá trị của hồi ký vì thế không nằm ở việc tìm một công thức chiến thắng có thể áp dụng nguyên xi vào công ty. Điều đáng học là cách Wenger suy nghĩ về con người, trách nhiệm của người lãnh đạo và mối quan hệ giữa thành công cá nhân với lợi ích tập thể.
 |
| Cuốn "Cuộc đời tôi qua hai màu Đỏ - Trắng" đã có mặt tại Việt Nam. |
Bài toán Emirates và tầm nhìn vượt qua lợi ích trước mắt
Nếu câu chuyện quản trị con người khiến Wenger gần gũi với các CEO, thì giai đoạn Arsenal xây dựng sân Emirates lại mở ra một góc nhìn đáng chú ý về chiến lược kinh doanh.
Việc chuyển từ sân Highbury sang Emirates là bước ngoặt lớn của Arsenal. Sân vận động mới tạo cơ sở để CLB mở rộng nguồn thu từ khán giả và khai thác thương mại, nhưng dự án cũng kéo theo áp lực tài chính đáng kể. Trong thời gian này, Arsenal phải cân đối tham vọng cạnh tranh với những ràng buộc về nguồn lực, trong khi nhiều đối thủ có khả năng chi tiêu mạnh mẽ hơn.
Wenger không phải người duy nhất quyết định chiến lược tài chính của Arsenal, nhưng ông là nhân vật trực tiếp phải giải bài toán chuyên môn trong những giới hạn ấy. Đội bóng cần tiếp tục cạnh tranh ở cấp độ cao, đồng thời phải tính toán kỹ lưỡng trên thị trường chuyển nhượng và phát triển những cầu thủ có thể đóng góp lâu dài.
Đây là điểm mà các doanh nhân có thể liên hệ với hành trình xây dựng doanh nghiệp. Đầu tư vào nhà máy, công nghệ, hệ thống phân phối hay hạ tầng mới có thể làm giảm nguồn lực dành cho hoạt động trước mắt. Người điều hành phải chấp nhận những đánh đổi: tăng trưởng dài hạn quan trọng, nhưng doanh nghiệp vẫn cần duy trì hiệu quả hoạt động trong hiện tại.
Arsenal dưới thời Wenger thường được nhắc đến với khả năng phát hiện và phát triển cầu thủ, bên cạnh việc tuyển dụng những nhân tố phù hợp với triết lý của đội bóng. Cách tiếp cận này có thể được nhìn qua lăng kính đầu tư: thay vì chỉ mua những tài sản đắt đỏ đã thành danh, tổ chức tìm kiếm tiềm năng, tạo giá trị gia tăng rồi tận dụng thành quả trong dài hạn.
Tuy nhiên, sẽ đơn giản hóa lịch sử nếu quy toàn bộ mô hình tài chính Arsenal thành công thức “mua thấp, bán cao”. Thành công thể thao còn phụ thuộc vào chất lượng tuyển trạch, đào tạo, chiến thuật, sự ổn định của đội hình và những quyết định của ban lãnh đạo. Việc xây dựng Emirates cũng là chiến lược của cả CLB, không phải thành quả riêng của một HLV.
Chính những giới hạn ấy khiến câu chuyện trở nên hữu ích với độc giả kinh doanh. Một chiến lược hợp lý trên giấy chưa chắc tạo ra kết quả tức thì. Người lãnh đạo phải duy trì mục tiêu, điều chỉnh phương án khi hoàn cảnh thay đổi và chịu trách nhiệm trước những đánh đổi mà mình lựa chọn.
"Cuộc đời tôi qua hai màu Đỏ - Trắng" không phải cẩm nang quản trị doanh nghiệp theo nghĩa thông thường. Nhưng qua hành trình của Wenger, doanh nhân có thể suy ngẫm về cách xây dựng đội ngũ, sử dụng nguồn lực và theo đuổi mục tiêu dài hạn trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.
Trong cuốn tự truyện “Carlo Ancelotti: Quiet Leadership”, người hâm mộ được nhìn thấy rõ hơn về cách quản trị con người của Carlo Ancelotti, người gặt hái rất nhiều thành công nhờ cách duy trì mối quan hệ tốt với cầu thủ cũng như các ông chủ đội bóng.
