 |
| Ủy ban Châu Âu sẽ bắt đầu tham vấn với các quốc gia thành viên EU về gói trừng phạt thứ 16 đối với Nga vào thứ Ba, ngày 14 tháng 1. (Nguồn: Getty Images) |
Gói biện pháp mới của Liên minh châu Âu (EU) mở rộng đáng kể phạm vi kiểm soát đối với ngành dầu khí, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và đặc biệt là “hạm đội bóng tối” - mạng lưới tàu vận chuyển dầu nhằm né tránh các lệnh cấm vận của Nga.
Theo tuyên bố của Ủy ban châu Âu (EC), gói trừng phạt mới được các quốc gia thành viên EU thông qua có trọng tâm ngăn chặn các hành vi lách luật, đồng thời mở rộng các biện pháp trong lĩnh vực năng lượng, tài chính (bao gồm tiền mã hóa), thương mại và truyền thông. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên EU kích hoạt công cụ “chống né tránh trừng phạt”, cho phép siết chặt kiểm soát các hoạt động gián tiếp hỗ trợ Nga.
Gói trừng phạt bổ sung thêm 120 đối tượng vào danh sách đen, bao gồm 33 cá nhân và 83 tổ chức.
Các đối tượng trên sẽ bị phong tỏa tài sản, cấm tiếp cận nguồn tài chính và áp dụng lệnh cấm đi lại đối với cá nhân. Ngoài các doanh nghiệp năng lượng và quốc phòng của Nga cùng chuỗi cung ứng tại các nước thứ ba, EU còn nhắm đến các tài phiệt, những cá nhân bị cáo buộc liên quan đến vấn đề Ukraine, cũng như các hoạt động tuyên truyền và khai thác di sản văn hóa.
Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU Kaja Kallas cho biết, việc thông qua gói trừng phạt mới đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc phá vỡ thế bế tắc trước đó.
“Cùng với khoản vay 90 tỷ Euro dành cho Ukraine, gói trừng phạt thứ 20 sẽ gia tăng sức ép lên nền kinh tế Nga, đồng thời tạo thêm nguồn lực hỗ trợ Ukraine” bà Kallas nhấn mạnh.
Trong lĩnh vực năng lượng, gói trừng phạt đưa thêm 36 đối tượng vào danh sách kiểm soát, bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị từ thăm dò, khai thác, tinh chế đến vận chuyển dầu.
Đặc biệt, EU tiếp tục siết chặt hoạt động của “hạm đội bóng tối” bằng cách bổ sung 46 tàu vào danh sách cấm, nâng tổng số tàu bị liệt kê lên 632 chiếc. Các tàu này sẽ bị cấm cập cảng EU và không được tiếp cận các dịch vụ hàng hải.
Động thái này nhằm cắt giảm nguồn thu từ xuất khẩu dầu — một trong những trụ cột tài chính quan trọng của Nga.
EU cũng tăng cường hợp tác với các quốc gia treo cờ tàu nhằm ngăn chặn việc các tàu trong “hạm đội bóng tối” sử dụng cờ của họ để né tránh lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, gói biện pháp cũng cho thấy tính linh hoạt khi loại bỏ 11 tàu khỏi danh sách, phản ánh khả năng gỡ bỏ trừng phạt nếu các tàu tuân thủ quy định.
Bên cạnh đó, EU áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với việc bán tàu chở dầu từ châu Âu nhằm ngăn ngừa việc chuyển giao cho Nga sử dụng. Các giao dịch này sẽ phải tuân thủ quy trình thẩm định nghiêm ngặt và kèm theo điều khoản “không sử dụng cho Nga”. Đồng thời, EU cũng đưa ra cơ chế mới cho phép loại bỏ hoặc “tái chế” các tàu thuộc “hạm đội bóng tối”, qua đó thu hẹp quy mô hoạt động của mạng lưới này.
Một điểm đáng chú ý khác là việc EU đưa hai cảng của Nga là Murmansk và Tuapse, cùng một cảng tại Indonesia là Karimun Oil Terminal vào danh sách hạn chế do liên quan đến hoạt động né tránh trần giá dầu. Đây là lần đầu tiên một cảng tại quốc gia thứ ba bị đưa vào diện kiểm soát trong khuôn khổ trừng phạt của EU.
Gói trừng phạt cũng đặt nền tảng pháp lý cho khả năng cấm hoàn toàn việc vận chuyển dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga trong tương lai, phối hợp chặt chẽ với Nhóm G7 và liên minh áp trần giá dầu. Hội đồng châu Âu sẽ quyết định thời điểm áp dụng lệnh cấm dịch vụ hàng hải, sau khi cân nhắc giai đoạn chuyển tiếp phù hợp nhằm giảm dần năng lực vận chuyển dầu của Nga.
Nhìn tổng thể, gói trừng phạt thứ 20 cho thấy EU đang tăng cường nỗ lực nhằm làm suy yếu nguồn thu năng lượng — “huyết mạch” của nền kinh tế Nga. Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu vẫn nhạy cảm với các cú sốc địa chính trị, các biện pháp này không chỉ tác động trực tiếp đến Nga mà còn có thể ảnh hưởng đến cán cân cung – cầu dầu mỏ và chi phí năng lượng trên phạm vi toàn cầu.
