EU đồng hành cùng Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng bền vững

Ông Jozef Síkela, Cao ủy Liên minh châu Âu (EU) trả lời báo chí bên lề Diễn đàn Kinh doanh và đầu tư cửa ngõ toàn cầu EU - Việt Nam, ngày 24/3 tại Hà Nội. (Ảnh: Kim Giang)

Diễn đàn Kinh doanh và đầu tư cửa ngõ toàn cầu EU-Việt Nam có ý nghĩa như thế nào đối với quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - EU, thưa ông?

Việt Nam là một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á, với dân số trẻ, nền công nghiệp vững mạnh và những mục tiêu phát triển rõ ràng. Tuy nhiên, giai đoạn phát triển tiếp theo phụ thuộc vào hai yếu tố then chốt: Nguồn năng lượng đáng tin cậy và việc làm chất lượng.

Nhu cầu năng lượng đang tăng nhanh, tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống, đặc biệt là đối với năng lượng sạch. Người dân mong muốn không khí trong lành hơn và điều kiện sống tốt hơn. Và chính những nhu cầu, khát vọng đó của xã hội Việt Nam là trọng tâm của quan hệ đối tác giữa chúng ta.

Tại Diễn đàn Kinh doanh và đầu tư cửa ngõ toàn cầu EU-Việt Nam, chúng ta đang hiện thực hóa khuôn khổ đó bằng những khoản đầu tư cụ thể nhằm hỗ trợ tăng trưởng của Việt Nam. Chúng tôi đang triển khai một gói đầu tư trị giá 560 triệu Euro để hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế của Việt Nam.

Khoản đầu tư trọng điểm đầu tiên là dự án nhà máy thủy điện tích năng Bắc Ái, công suất 1.200 MW, với tổng giá trị khoảng 900 triệu Euro. Dự án này sẽ giúp ổn định hệ thống điện của Việt Nam và nâng cao độ tin cậy của năng lượng tái tạo bằng cách tích trữ điện khi nguồn cung dồi dào và phát điện khi nhu cầu tăng cao.

Thứ hai, chúng tôi khởi động Cơ sở hỗ trợ giao thông bền vững mới trị giá 40 triệu Euro, nhằm huy động hơn 1 tỷ Euro đầu tư vào đường sắt và giao thông đô thị. Việt Nam đang lên kế hoạch cho các khoản đầu tư lớn, bao gồm dự án đường sắt cao tốc Hà Nội – TP. Hồ Chí Minh. Châu Âu có kinh nghiệm, công nghệ và doanh nghiệp để hỗ trợ những dự án này. Cơ sở này sẽ giúp biến các kế hoạch đó thành những dự án cụ thể. Minh chứng rõ ràng cho điều đó, Diễn đàn lần này có sự đồng hành của một nhóm các doanh nghiệp hàng đầu châu Âu, cùng với Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB), trong đó có Phó Chủ tịch Nicola Beer. Họ có mặt tại đây để đầu tư, xây dựng và hợp tác cùng Việt Nam.

Thứ ba, chúng tôi đang mở rộng khả năng tiếp cận tài chính bền vững. Thỏa thuận trị giá 200 triệu Euro giữa EIB và Techcombank sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả năng lượng và giao thông sạch.

Những dự án này cho thấy cách thức chiến lược Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) của EU được triển khai trong thực tế. Chúng tôi kết hợp nguồn tài chính công, các ngân hàng phát triển và khu vực tư nhân để thực hiện các dự án tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng dài hạn và tăng cường tính bền vững.

Chúng ta đã bắt đầu thấy những kết quả cụ thể. Các doanh nghiệp châu Âu đã đảm nhận vai trò quan trọng trong việc phát triển cảng nước sâu Liên Chiểu tại Đà Nẵng, góp phần tăng cường kết nối và thương mại của Việt Nam.

Quan hệ đối tác này cũng đang mang lại những cơ hội thực chất. Đối với Việt Nam, đó là hạ tầng hiện đại, năng lượng sạch hơn và nhiều việc làm mới. Đối với châu Âu, đó là quan hệ kinh tế gắn kết hơn và những cơ hội phát triển mới.

Ông có thể chia sẻ nhận định về tiến trình phát triển kinh tế của Việt Nam, trong bối cảnh năm 2026 sẽ là năm kỷ niệm 40 năm Đổi mới – một dấu mốc quan trọng đối với sự phát triển của đất nước?

Đây là lần trở lại Việt Nam sau ba năm. Lần trước tôi đến đất nước các bạn trên cương vị là Bộ trưởng Bộ Công thương của Cộng hòa Czech, tham dự lễ khánh thành Nhà máy sản xuất và hoàn thiện của Skoda Auto tại Việt Nam. Ngay từ thời điểm đó, tôi đã rất ấn tượng với những thành tựu kinh tế của đất nước bạn.

Bên cạnh duy trì tốc độ tăng trưởng bền vững, Việt Nam đã có nhiều bước tiến cải cách mạnh mẽ trong thời gian qua. Giai đoạn tiếp theo là thời điểm biến những thành tựu tăng trưởng này trở nên bền vững, và đây chính là lĩnh vực mà châu Âu có kinh nghiệm sâu rộng.

Ông Jozef Síkela, Cao ủy Liên minh châu Âu (EU) và bà Nicola Beer - Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) chia sẻ với báo chí bên lề Diễn đàn ngày 24/3 tại Hà Nội. (Ảnh: Kim Giang)

Nếu nhìn vào các chỉ số cạnh tranh toàn cầu, châu Âu là một trong những khu vực dẫn đầu thế giới, đặc biệt trong Chỉ số Phát triển con người (HDI). Trong số tám quốc gia đứng đầu thế giới, có tới bảy quốc gia châu Âu; trong top 10 có tám quốc gia châu Âu; và trong top 30 có tới 20 quốc gia châu Âu.

Điều này cho thấy châu Âu dẫn đầu trong việc chuyển hóa tăng trưởng, tạo ra giá trị kinh tế bền vững, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Đây chính là kinh nghiệm mà chúng tôi muốn chia sẻ với Việt Nam.

Vậy đâu là những lĩnh vực hợp tác đầu tư nổi bật và tiềm năng giữa Việt Nam và EU trong thời gian tới?

Ưu tiên hàng đầu của EU là hỗ trợ các ngành công nghiệp và sản xuất hoạt động với nguồn năng lượng sạch, vì lợi ích của các thế hệ tương lai.Trong lĩnh vực này, EU và Việt Nam có cùng cách tiếp cận, bởi cả hai đều hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net zero) vào năm 2050.

Thứ hai là đầu tư vào hạ tầng giao thông, nhằm kết nối doanh nghiệp và người dân. Và thứ ba là đầu tư vào số hóa, kinh tế số, kinh tế xanh. Ngoài ra, EU không chỉ đặt mục tiêu đầu tư vào tài sản vật chất mà còn đầu tư vào con người, bao gồm đào tạo nghề, giáo dục và chuyển giao tri thức. Đây là phần rất quan trọng trong chiến lược Cửa ngõ toàn cầu.

Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực cân bằng giữa tốc độ tăng trưởng và quy mô phát triển, châu Âu sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ tiến trình này thông qua nguồn vốn đầu tư, công nghệ và kinh nghiệm phát triển.

Việc phát triển nguồn năng lượng sạch là một trong những ưu tiên của châu Âu cũng như trọng tâm của chiến lược Cửa ngõ toàn cầu. Ông có thể cho biết thêm về ưu tiên này?

Châu Âu có nhiều kinh nghiệm trong quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, với hai hướng đi chính chúng tôi có thể chia sẻ với Việt Nam.

Thứ nhất là giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tôi cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng khi phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng nguồn năng lượng sạch và tái tạo.

Thứ hai là đa dạng hóa và mở rộng hợp tác với các đối tác đáng tin cậy, có cùng giá trị và tầm nhìn. Đây chính là ý nghĩa của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Tôi muốn đề cập dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái (Ninh Thuận) với hỗ trợ từ EU. Với công suất khoảng 1.200 MW - tương đương với một lò phản ứng hạt nhân cỡ lớn. Nhà máy dự kiến hoạt động như một “pin năng lượng khổng lồ” tự nhiên: Sản xuất và lưu trữ điện khi nguồn năng lượng dư thừa, và cung cấp điện khi nhu cầu tăng cao.

Đây là một phần trong mục tiêu hợp tác của EU: Mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp và hộ gia đình ở châu Âu cũng như người dân và doanh nghiệp tại Việt Nam.