Toàn xã Bát Xát (Lào Cai) hiện có 7 thôn đang triển khai mô hình "thôn số"
Ở xã vùng cao biên giới Bát Xát, nơi địa hình chia cắt, giao thông cách trở, việc triển khai các chủ trương lớn từ Trung ương xuống cơ sở từng là bài toán khó. Nhưng, với quyết tâm cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bát Xát đang tạo nên một hướng đi mới: xây dựng "thôn số" như những "tế bào số" của chính quyền cơ sở.
Chia sẻ với Báo Điện tử Chính phủ, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Bát Xát nhấn mạnh: "Xã có trên 27 nghìn dân với 14 dân tộc cùng sinh sống. Địa hình đồi núi phức tạp, giao thông khó khăn khiến việc tuyên truyền, triển khai các chủ trương từ xã đến thôn thường mất nhiều thời gian. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cấp uỷ, chính quyền, cùng đội ngũ Bí thư Chi bộ thôn, trưởng thôn và giáo viên cơ sở, mô hình 'thôn số' đã được đưa đến từng thôn bản một cách thiết thực, hiệu quả".
Toàn xã hiện có 7 thôn triển khai mô hình "thôn số". Dù thiết bị chủ yếu tận dụng sau sáp nhập và chưa đồng bộ, hệ thống vẫn đáp ứng được các nhu cầu cơ bản.
"Người dân có thể đăng ký chứng thực trên VNeID, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến đơn giản ngay tại nhà văn hóa thôn mà không phải đến trung tâm xã, vì có những thôn cách xa tới 25km. Những cuộc họp chi bộ giờ cũng được tổ chức trực tuyến qua tivi, máy tính. Từ một khái niệm còn xa lạ, 'thôn số' ở Bát Xát đang trở thành phương thức quản trị mới, thay đổi cách vận hành đời sống cơ sở", ông Hùng cho biết.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Bát Xát (Lào Cai), chủ trì hội nghị trực tuyến với các thôn, triển khai nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự phục vụ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp trên địa bàn - Ảnh: NVCC
"Thôn số" – Đòn bẩy cho chính quyền cơ sở
Không chỉ dừng ở tiện ích, "thôn số" còn góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng ở cơ sở. Toàn Đảng bộ xã Bát Xát có hơn 1.000 đảng viên đã cài đặt Sổ tay đảng viên điện tử; 29 chi bộ sinh hoạt trên nền tảng số; nhiều chi bộ tiếp nhận văn bản và xử lý công việc hoàn toàn trực tuyến.
Để đạt được kết quả đó, vai trò của Tổ chuyển đổi số xã là đặc biệt quan trọng. Các thành viên của tổ đã thực hiện hơn 95 lượt hỗ trợ các thôn, từ cài đặt phần mềm, hướng dẫn sử dụng thiết bị đến tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai. Các hình thức hỗ trợ linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Những ngày cuối tuần, người dân tập trung tại nhà văn hóa thôn để được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, tham gia họp trực tuyến hay nộp hồ sơ dịch vụ công. Chính sự "cầm tay chỉ việc" đã giúp chuyển đổi số trở nên gần gũi, dễ tiếp cận.
Bà Chảo Cói Mẩy, người dân thôn Sải Duần, xã Bát Xát nói: "Trước đây tôi không biết dùng điện thoại nên cũng không biết vào VNeID. Sau khi được cán bộ thôn hướng dẫn, giờ tôi thấy rất tiện. Không cần mang căn cước công dân, chỉ cần điện thoại là có đủ giấy tờ".
Ở góc độ cơ sở, anh Chảo A Tiến, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Láo Sáng, xã Bát Xát cho rằng: "Mô hình 'thôn số' giúp cán bộ thôn thuận lợi hơn trong hội họp, tiếp nhận thông tin và hỗ trợ người dân. Chúng tôi sẽ tích cực tuyên truyền để bà con cùng tham gia, để mô hình phát huy hiệu quả".
Không chỉ phục vụ quản lý hành chính, "thôn số" còn mở ra những cơ hội mới cho người dân. Như tại thôn Sơn Hà, người dân đã sử dụng điểm cầu trực tuyến để tham gia tập huấn an toàn lao động từ doanh nghiệp và đăng ký việc làm mà không cần đi xa. Những ứng dụng như Zoom, dịch vụ công quốc gia… đang giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của người dân.
Triển khai mô hình “thôn số” ở xã Bát Xát gắn với tập huấn chuyển đổi số bài bản, thiết thực cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và người dân tại các thôn trên địa bàn - Ảnh: NVCC
Thách thức "lõm sóng" và quyết tâm phủ sóng "thôn số"
Tuy nhiên, quá trình số hóa tại Bát Xát còn đối mặt với nhiều thách thức. Khoảng 10 thôn, như Láo Vàng, Suối Chải…, hiện nằm trong vùng "lõm sóng", nơi sóng điện thoại và đường truyền internet không ổn định, thường xuyên chập chờn. Tình trạng này gây khó khăn trong việc truy cập các nền tảng số và nhận mã xác thực OTP khi đăng nhập ứng dụng.
"Chúng tôi đang phối hợp với các đơn vị viễn thông để khắc phục tình trạng này, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số", ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Bát Xát khẳng định.
Trong năm 2026, xã dự kiến triển khai thêm 3 "thôn số", nâng tổng số lên 10 thôn. Theo ông Hùng, mỗi thôn cần khoảng 70 triệu đồng đầu tư. Hiện nguồn lực chủ yếu đến từ xã hội hóa và đóng góp của người dân, nên khả năng phát triển, mở rộng còn hạn chế. Tuy vậy, xã vẫn quyết tâm thực hiện đủ 10 "thôn số", coi đây là những "hạt nhân" lan tỏa, hỗ trợ các thôn lân cận chưa được số hóa.
Việc đồng loạt ra mắt mô hình "thôn số" tại các thôn Ná Nàm, Tả Ngảo, Láo Sáng, Sải Duần… cùng hoạt động trao tặng thiết bị, tập huấn kỹ năng số cho thấy sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị trong việc đưa Nghị quyết 57-NQ/TW vào thực tiễn. Từ cấp ủy, chính quyền đến MTTQ và các đoàn thể cơ sở, chuyển đổi số không còn là định hướng, mà là hành động cụ thể, thống nhất từ trên xuống dưới.
"Điểm cốt lõi, 'thôn số' không chỉ là câu chuyện hạ tầng hay công nghệ, mà là sự lan tỏa niềm tin trong Nhân dân. Khi người dân được hỗ trợ, được trải nghiệm những tiện ích thiết thực, họ chủ động tham gia, đồng hành; khi cán bộ thôn trở thành "hạt nhân số", mối liên kết giữa chính quyền và người dân càng thêm bền chặt", ông Hùng chia sẻ.
Sơn Hào
