Đáng chú ý, liên quan quy định về phong tỏa tài sản tại Điều 141 dự thảo, một số đại biểu đề nghị chỉ phong tỏa phần tài sản thực sự cần thiết. Đối với pháp nhân đang hoạt động, cần có cơ chế duy trì các khoản tiền tối thiểu phục vụ trả lương, thực hiện nghĩa vụ thuế và các hoạt động thiết yếu, dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, cần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên thứ ba khi tài sản của họ bị ảnh hưởng bởi vụ án.
Một số ý kiến khác đề nghị biện pháp phong tỏa phải bảo đảm tính tương xứng, cần thiết, không làm đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; đồng thời cho phép áp dụng các biện pháp khác thay thế phong tỏa tài khoản trong những trường hợp phù hợp.
Giải trình nội dung này, VKSND Tối cao cho biết Bộ luật hiện hành và dự thảo Bộ luật sửa đổi đều quy định chỉ phong tỏa số tiền trong tài khoản “tương ứng” với mức có thể bị phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại. Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định này bảo đảm biện pháp phong tỏa chỉ được áp dụng trong phạm vi thực sự cần thiết, tránh ảnh hưởng quá mức đến quyền tài sản và hoạt động bình thường của tổ chức, cá nhân.
Việc quy định nguyên tắc khi thực hiện phong tỏa tài khoản phải bảo đảm một mức tiền tối thiểu để duy trì tiền lương, nghĩa vụ thuế và các hoạt động thiết yếu của pháp nhân là nội dung không thuộc trách nhiệm chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng và phạm vi điều chỉnh của Bộ luật này.
Theo Điều 141 dự thảo Bộ luật, biện pháp phong tỏa tài khoản chỉ áp dụng đối với người bị buộc tội về tội mà Bộ luật Hình sự quy định hình phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc để bảo đảm bồi thường thiệt hại, khi có căn cứ xác định người đó có tài khoản tại tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức quản lý tài khoản giao dịch, tài khoản lưu ký chứng khoán hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản số.
Phong tỏa tài khoản cũng được áp dụng đối với tài khoản của người khác nếu có căn cứ cho rằng số tiền trong tài khoản đó liên quan đến hành vi phạm tội của người bị buộc tội.
Dự thảo Luật nêu rõ, chỉ phong tỏa số tiền trong tài khoản tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc bồi thường thiệt hại. Người được giao thực hiện lệnh phong tỏa, quản lý tài khoản bị phong tỏa mà giải tỏa việc phong tỏa tài khoản thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Quang cảnh Phiên họp. Nguồn: Quochoi.vn.
Trình bày báo cáo ý kiến về báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết: Đối với biện pháp phong tỏa tài khoản tại Điều 141, dự thảo quy định chỉ phong tỏa số tiền tương ứng với mức có thể bị phạt tiền, bị tịch thu tài sản hoặc phải bồi thường thiệt hại.
Theo cơ quan thẩm tra, phong tỏa tài khoản là một trong những biện pháp cưỡng chế nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Vì vậy, quy định phải đủ chặt chẽ để vừa bảo đảm yêu cầu xử lý vụ án, vừa bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các chủ thể liên quan.
Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo yêu cầu tại Nghị quyết số 34/2026/QH16: việc kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản phải đúng căn cứ, thẩm quyền, trình tự; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người thứ ba ngay tình và không làm đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.
Bên cạnh đó, liên quan đến biện pháp tạm giam tại Điều 130, dự thảo quy định đối với tội ít nghiêm trọng, chỉ có thể áp dụng tạm giam nếu bị can, bị cáo tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã. Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, việc sửa đổi này nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương xác định rõ căn cứ tạm giam, hạn chế áp dụng biện pháp tạm giam đối với một số loại tội phạm và thu hẹp phạm vi người có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp này.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu ý kiến của Bộ Công an, đánh giá kỹ tác động để bảo đảm quy định vừa phù hợp với chủ trương, vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn giải quyết vụ án.
