 |
| Báo cáo BPI vừa công bố cho thấy nỗ lực nhận diện sâu hơn thực trạng vận hành của khu vực kinh tế tư nhân, từ doanh nghiệp chính thức đến hộ kinh doanh cá thể. (Nguồn: VnEconomy) |
Báo cáo được xây dựng trên cơ sở khảo sát thực chứng quy mô lớn, với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp FDI và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố, cho thấy nỗ lực nhận diện sâu hơn thực trạng vận hành của khu vực kinh tế tư nhân, từ doanh nghiệp chính thức đến hộ kinh doanh cá thể.
Từ những dữ liệu đó, có thể thấy kinh tế tư nhân đang bước qua giai đoạn cầm cự để chuyển sang trạng thái chủ động hơn. BPI mang đến ba thông điệp sáng: Khu vực kinh tế tư nhân đã vượt qua giai đoạn “phòng thủ” và sẵn sàng bứt phá; số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm 2024; niềm tin của doanh nghiệp vào cải cách đang phục hồi mạnh mẽ.
Những cơ sở dữ liệu và con số được nêu trong các báo cáo PCI, BPI đều cho thấy, cải cách về thể chế đang đi đúng hướng, khoảng cách giữa thiết kế chính sách ở Trung ương và năng lực thực thi chính sách tại cơ sở đang dần được thu hẹp.
Đó là tín hiệu quan trọng, bởi với kinh tế tư nhân, niềm tin không chỉ là cảm nhận, mà còn là điều kiện để doanh nghiệp dám đầu tư, mở rộng sản xuất, đổi mới và chấp nhận rủi ro. Điều này cũng cho thấy Nghị quyết số 68-NQ/TW đang tạo ra xung lực chính sách cần thiết, từng bước đi vào đời sống kinh tế.
Tuy nhiên, sức bật của kinh tế tư nhân không thể chỉ được đo bằng số doanh nghiệp thành lập mới hay mức độ lạc quan của doanh nghiệp, mà phải được kiểm chứng bằng khả năng trụ vững trên thị trường, tiếp cận nguồn lực, nâng năng suất, đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
| More from WVR |
 Nâng cao năng lực cho doanh nghiệp Việt để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu |
Chính ở đây, Báo cáo năm nay cũng chỉ ra nhiều điểm nghẽn đáng lưu ý. Khó khăn trong tìm kiếm khách hàng tăng mạnh, khả năng tiếp cận vốn vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm, chi phí không chính thức còn xuất hiện trong một số khâu tương tác với khu vực công, trong khi năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp tư nhân còn khiêm tốn.
Theo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2025, có tới 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, mức cao nhất trong năm năm qua. Đây là tín hiệu cho thấy sức cầu của thị trường vẫn là áp lực lớn đối với doanh nghiệp, nhất là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tiếp cận vốn tiếp tục là một rào cản lớn. Có 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm, cao hơn nhiều so với mức 33,4% tại Malaysia, cho thấy thị trường tài chính vẫn chưa thật sự tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.
Một thách thức khác là tính dự báo của môi trường chính sách còn thấp. Chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể dự đoán được các thay đổi chính sách. Trong khi đó, đổi mới sáng tạo chưa trở thành động lực phổ biến trong khu vực tư nhân, khi chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm, thấp hơn Malaysia, Thái Lan và mức trung bình của khu vực. Những con số này nhắc rằng cải cách không thể dừng ở việc tháo gỡ thủ tục, mà phải tiến tới kiến tạo một môi trường phát triển ổn định, minh bạch và có khả năng nâng đỡ doanh nghiệp lớn lên.
Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: Sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Ý nghĩa của Chỉ số Hiệu quả kinh tế tư nhân nằm ở chỗ bộ chỉ số này không chỉ nhìn vào cải cách hành chính hay chất lượng phục vụ của chính quyền, mà còn đặt câu hỏi trực diện hơn: Doanh nghiệp tư nhân có lớn lên được không, có tạo thêm việc làm không, có đổi mới sáng tạo không và có nâng được vị trí trong chuỗi giá trị hay không.
Đây cũng là cách tiếp cận cần thiết, bởi mục tiêu cuối cùng của cải cách không chỉ là làm cho thủ tục nhanh hơn, mà là làm cho doanh nghiệp khỏe hơn, thị trường năng động hơn và nền kinh tế có sức cạnh tranh cao hơn.
Trong kỷ nguyên phát triển mới, khi kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc cải thiện thủ tục hay giảm chi phí tuân thủ. Điều cần thiết hơn là xây dựng một hệ sinh thái đủ minh bạch, bình đẳng và thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân có thể yên tâm đầu tư, đổi mới và lớn lên bền vững.
Khi thể chế thật sự trở thành bệ đỡ, khi nguồn lực được phân bổ công bằng và khi tinh thần kinh doanh được khơi thông, kinh tế tư nhân sẽ không chỉ lớn về số lượng, mà còn mạnh về chất lượng, năng lực cạnh tranh và sức đóng góp cho đất nước.
