Theo Cục Cảnh sát giao thông, việc nghiên cứu xây dựng Nghị định mới được đặt ra trên cơ sở dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính đang được trình Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp thứ 2 xem xét, thông qua.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Sau khi có cơ sở pháp lý phù hợp, Cục Cảnh sát giao thông sẽ nghiên cứu, tham mưu Bộ Công an trình Chính phủ ban hành Nghị định thay thế Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 238/2026/NĐ-CP).
Theo định hướng được đưa ra, việc xử lý vi phạm sẽ căn cứ vào bản chất, tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng dự kiến xem xét cả số lần vi phạm của người điều khiển phương tiện để đánh giá mức độ chấp hành pháp luật, từ đó lựa chọn hình thức xử lý tương ứng, bảo đảm tính nghiêm minh nhưng không máy móc.
Đối với hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông, Cục Cảnh sát giao thông dự kiến nghiên cứu phân hóa các tình huống cụ thể thay vì áp dụng cách xử lý giống nhau trong mọi trường hợp.
Cụ thể, những trường hợp đèn đỏ đã bật sáng nhưng người điều khiển phương tiện vẫn cố tình vượt qua nút giao; hoặc đi vào nút giao khi đèn đỏ, gây cản trở, xung đột với các luồng phương tiện khác sẽ tiếp tục bị xử lý nghiêm theo mức xử phạt hiện hành.
Trong khi đó, cơ quan chức năng dự kiến phân biệt rõ những tình huống thực tế như phương tiện đang di chuyển khi đèn chuyển vàng rồi dừng lại, hoặc trường hợp rẽ phải khi đèn đỏ không đúng quy định nhưng chưa gây nguy hiểm, cản trở giao thông.
Với những hành vi có tính chất, mức độ ít nghiêm trọng, không phải nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông, đặc biệt là trường hợp vi phạm lần đầu, Cục Cảnh sát giao thông dự kiến nghiên cứu áp dụng hình thức cảnh cáo hoặc kết hợp cảnh cáo với trừ điểm giấy phép lái xe. Nếu người điều khiển tiếp tục vi phạm, cơ quan chức năng sẽ xem xét áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn theo quy định.
Một nội dung khác cũng được Cục Cảnh sát giao thông đề cập tới là việc xử phạt vi phạm liên quan đến đèn tín hiệu giao thông phải dựa trên dữ liệu, chứng cứ điện tử. Qua đó, bảo đảm xác định chính xác hành vi, thời điểm vi phạm, đồng thời bảo đảm tính khách quan, công khai và minh bạch, hạn chế những tranh cãi không cần thiết.
Trường hợp không đồng ý với kết quả xác định vi phạm hoặc quyết định xử phạt của cơ quan có thẩm quyền, người dân có quyền thực hiện các thủ tục khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của pháp luật.
Cục Cảnh sát giao thông cũng cho hay, quan điểm xuyên suốt trong định hướng xây dựng chính sách là xử phạt nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, phòng ngừa tai nạn giao thông, chứ không đơn thuần hướng đến việc thu tiền phạt.
Theo đó, những hành vi cố tình vi phạm, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn phải được xử lý nghiêm. Ngược lại, các trường hợp vi phạm lần đầu, có tính chất và mức độ ít nghiêm trọng cần được xem xét hình thức xử lý phù hợp.
Hiện đây mới là định hướng nghiên cứu, đề xuất chính sách của Cục Cảnh sát giao thông, chưa phải quy định pháp luật đã có hiệu lực. Việc sửa đổi, bổ sung các quy định về xử phạt vi phạm giao thông sẽ phải thực hiện theo đúng trình tự, thẩm quyền và quy định của pháp luật.