Đào tạo nghề vùng khó gắn với nhu cầu nhân lực địa phương

Đào tạo nghề gần dân, gắn với sinh kế địa phương

Đối với những địa bàn còn khó khăn, phát triển giáo dục nghề nghiệp không chỉ là mở thêm cơ hội học nghề mà còn phải giải quyết bài toán việc làm, sinh kế và nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại chỗ.

Từ thực tiễn này, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang từng bước chuyển từ đào tạo theo khả năng của nhà trường sang đào tạo gắn với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương.

Đào tạo nghề tại Trung tâm GDNN-GDTX Nam Quảng Trị.

Tại Trung tâm GDNN-GDTX Nam Quảng Trị (tỉnh Quảng Trị), vai trò của một cơ sở giáo dục nghề nghiệp gần dân được xác định khá rõ. Trung tâm trực tiếp tổ chức đào tạo, tạo cơ hội học nghề cho người lao động trên địa bàn, trong đó chú trọng những khu vực còn khó khăn.

Theo ông Lê Văn Hòa, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Nam Quảng Trị, tại thôn Bản Chùa, xã Hiếu Giang, trong những năm gần đây Trung tâm đã tổ chức gần 5 lớp với khoảng 100 hộ dân tham gia. Việc đưa đào tạo nghề đến gần người dân giúp giảm chi phí đi lại, ăn ở, đồng thời tạo điều kiện để người lao động vừa học nghề vừa duy trì công việc và hoạt động sản xuất của gia đình.

Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa với người lao động có hoàn cảnh khó khăn. Thay vì phải rời địa phương để tìm kiếm cơ hội học nghề, người dân có thể tiếp cận đào tạo ngay tại nơi sinh sống. Tuy nhiên, để đào tạo nghề thực sự tạo ra sinh kế bền vững, yếu tố quyết định vẫn là nghề được đào tạo phải phù hợp với điều kiện địa phương và có khả năng tạo việc làm, tăng thu nhập sau đào tạo.

Với chức năng đào tạo từ trình độ sơ cấp trở xuống, Trung tâm GDNN-GDTX Nam Quảng Trị cũng nhìn nhận rõ đặc thù trong liên kết với doanh nghiệp. Các chương trình sơ cấp, đào tạo nghề ngắn hạn không phải lúc nào cũng đáp ứng trực tiếp yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, nhất là những doanh nghiệp đòi hỏi trình độ, kỹ năng và tính chuyên môn hóa cao.

Trước đây, Trung tâm thường xuyên phối hợp với các doanh nghiệp may mặc trên địa bàn đào tạo nghề cho công nhân. Mô hình này giúp người lao động được trang bị kỹ năng phù hợp với công việc thực tế. Tuy nhiên, khi nhiều doanh nghiệp chủ động đào tạo, hướng dẫn nghề cho công nhân ngay tại đơn vị, nhu cầu phối hợp theo mô hình này giảm.

Từ thực tế đó, Trung tâm chú trọng một hướng liên kết khác là phối hợp đào tạo trung cấp nghề cho học sinh phổ thông. Trung tâm cùng các trường trung cấp và doanh nghiệp khảo sát, lựa chọn ngành, nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và nhu cầu tuyển dụng.

Theo ông Lê Văn Hòa, điểm quan trọng của mô hình là người học không chỉ được trang bị kiến thức nghề mà còn có cơ hội tiếp cận môi trường sản xuất thực tế. Với những ngành nghề doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng, Trung tâm phối hợp với các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp lựa chọn ngành nghề phù hợp, tổ chức đào tạo gắn với nhu cầu nhân lực, đồng thời tạo điều kiện để học sinh thực tập tại doanh nghiệp.

Qua đó, các em có thể hình dung rõ hơn về nghề nghiệp, yêu cầu công việc và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.

“Có thể nói, việc liên kết với doanh nghiệp hiện nay cần được thực hiện theo hướng doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận học sinh, người học đến thực tập. Khi nhu cầu của doanh nghiệp được xác định từ đầu, được đưa vào quá trình lựa chọn ngành nghề, đào tạo, thực hành, thực tập, hiệu quả kết nối giữa đào tạo và việc làm sẽ thiết thực hơn”, ông Lê Văn Hòa chia sẻ.

Giờ thực hành tại Trường Cao đẳng Vĩnh Long.

Gắn doanh nghiệp, hợp tác xã vào toàn bộ quá trình đào tạo

Tại Trường Cao đẳng Vĩnh Long (tỉnh Vĩnh Long), yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực gắn với địa phương được đặt trong mối quan hệ giữa ba chủ thể: người dân, cơ sở sử dụng lao động và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Theo Phó Hiệu trưởng Nguyễn Thị Mỹ Linh, nhà trường không chỉ thực hiện nhiệm vụ đào tạo nhân lực trình độ cao đẳng, trung cấp, sơ cấp và ngắn hạn, mà còn có trách nhiệm tham gia giải quyết bài toán nguồn nhân lực và sinh kế cho người dân, nhất là lao động khu vực nông thôn, vùng còn khó khăn.

Với định hướng đó, đối với vùng khó, vai trò của nhà trường không chỉ là “đào tạo tại trường” mà cần chuyển mạnh sang phương thức đào tạo linh hoạt, đào tạo theo nhu cầu, đào tạo tại địa phương và đào tạo gắn với việc làm.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh cho biết, Trường Cao đẳng Vĩnh Long xác định hợp tác với doanh nghiệp, hợp tác xã không chỉ là hoạt động hỗ trợ việc làm cho sinh viên sau tốt nghiệp mà phải được thực hiện xuyên suốt quá trình đào tạo, từ khảo sát nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức đào tạo, thực hành, thực tập đến tuyển dụng và đánh giá chất lượng người học.

Hiện nay, nhà trường đang từng bước triển khai các hình thức hợp tác như: phối hợp với doanh nghiệp, hợp tác xã trong tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập; tham gia xây dựng chuẩn đầu ra và góp ý thẩm định các chương trình đào tạo của nhà trường; mời cán bộ kỹ thuật, chuyên gia doanh nghiệp tham gia hướng dẫn thực hành; phối hợp tổ chức tham quan, trải nghiệm nghề nghiệp; tuyển dụng lao động sau đào tạo; phối hợp đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và địa phương.

“Đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn, hợp tác xã có vai trò rất quan trọng. Nhà trường có thể gắn đào tạo với các hợp tác xã trong các lĩnh vực như trồng trọt, bảo vệ thực vật, thú y, công nghệ thực phẩm, cơ khí, điện, điện tử và chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh. Qua đó, người học không nhất thiết phải di chuyển đến các đô thị lớn để tìm việc mà có thể học nghề, làm việc và phát triển kinh tế ngay tại địa phương”, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh cho hay.