Kết quả đánh giá bởi vậy được kỳ vọng trở thành công cụ quan trọng giúp nhà trường điều chỉnh dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.
Đổi mới toàn diện từ mục tiêu đến phương thức
Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BGDĐT quy định về đánh giá diện rộng cấp quốc gia chất lượng giáo dục phổ thông, thay thế Thông tư số 51/2011/TT-BGDĐT ngày 3/11/2011. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 15/4/2026.
So với Thông tư số 51/2011/TT-BGDĐT, Thông tư số 08/2026/TT-BGDĐT (Thông tư số 08) có một số điểm mới đáng chú ý liên quan đến mục tiêu đánh giá, quy mô và chu kỳ đánh giá, nội dung đánh giá, hình thức đánh giá, phân cấp và tổ chức thực hiện, về hợp tác quốc tế.
Theo đó, Thông tư số 08 quy định việc đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông theo hướng toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào kết quả học tập về kiến thức và kỹ năng của học sinh, mà còn chú trọng đánh giá phẩm chất và năng lực của học sinh theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành.
Bà Kim Ngọc - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân (Thái Nguyên), đánh giá cao những điểm mới trong Thông tư số 08. Việc ban hành Thông tư này được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho hoạt động đánh giá diện rộng; thiết lập hệ quy chiếu thống nhất toàn quốc, giúp các cơ sở giáo dục xác định rõ vị trí chất lượng của đơn vị mình trên bản đồ giáo dục quốc gia.
Đồng thời, Thông tư cung cấp bộ công cụ đánh giá chuẩn hóa và tài liệu hướng dẫn, hỗ trợ giáo viên định hướng phương pháp dạy học phát triển năng lực. Ngoài ra, việc hình thành hệ thống dữ liệu liên thông sẽ đảm bảo kết quả đánh giá được phản hồi kịp thời, phục vụ cho việc điều chỉnh hoạt động dạy học và xây dựng kế hoạch phát triển nhà trường.
Bà Trịnh Diệu Hằng - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An (Tây Hồ, Hà Nội), chia sẻ kỳ vọng, khi các quy định này được triển khai đồng bộ, nhà trường sẽ có nguồn dữ liệu đáng tin cậy để tham chiếu và phân tích, từ đó điều chỉnh hoạt động dạy học một cách khoa học. Đối với giáo viên, nếu được khai thác hiệu quả, đánh giá diện rộng không chỉ giúp “đo lường” chất lượng giáo dục, mà còn trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực trong việc nâng cao chất lượng dạy và học tại trường.
Ảnh minh họa INT.
“Chìa khóa” cải tiến chất lượng dạy học trong nhà trường
Ông Nguyễn Ngọc Hiền - Hiệu trưởng Trường THPT Hương Vinh (TP Huế), cho rằng trong tiến trình đổi mới giáo dục phổ thông, nâng cao chất lượng dạy học không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của giáo viên, nhà trường, mà còn cần các công cụ đánh giá khách quan để nhận diện đúng thực trạng.
Theo quy định mới của Bộ GD&ĐT tại Thông tư 08, đánh giá diện rộng được thực hiện nhằm đo lường kết quả học tập của học sinh và khảo sát các yếu tố liên quan đến quá trình dạy học trong nhà trường.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hiền, đây là một cách tiếp cận quan trọng giúp hệ thống giáo dục không chỉ nhìn vào kết quả học tập của học sinh, mà còn xem xét những điều kiện và yếu tố tác động đến chất lượng giáo dục như môi trường học tập, điều kiện dạy học hay các đặc điểm của người học. Nhờ đó, việc đánh giá không dừng lại ở những con số thống kê đơn thuần mà hướng tới cái nhìn toàn diện hơn về thực trạng giáo dục.
Từ thực tiễn giảng dạy, ông Nguyễn Ngọc Hiền nhận định, dữ liệu từ các chương trình đánh giá diện rộng mang lại nhiều thông tin hữu ích cho nhà trường và giáo viên. Trước hết, các kết quả đánh giá giúp nhận diện rõ hơn mức độ đạt được của học sinh so với yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông.
Những nội dung học sinh thực hiện tốt có thể phản ánh hiệu quả của phương pháp giảng dạy hoặc cách tổ chức hoạt động học tập trong lớp. Ngược lại, lĩnh vực mà học sinh còn hạn chế lại là cơ sở để giáo viên xem xét và điều chỉnh phương pháp giảng dạy, cách thức kiểm tra - đánh giá, hoặc cách hỗ trợ học sinh trong quá trình học tập.
Không chỉ dừng lại ở phản ánh kết quả học tập, dữ liệu từ đánh giá diện rộng còn giúp nhà trường nhận diện những vấn đề mang tính hệ thống trong hoạt động giáo dục. Chẳng hạn, sự chênh lệch kết quả giữa các nhóm học sinh, giữa các lớp học hoặc các khu vực có thể gợi mở những vấn đề cần quan tâm trong quá trình tổ chức dạy học. Khi được phân tích một cách khoa học, dữ liệu này sẽ trở thành nguồn thông tin quan trọng để nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp hơn với đặc điểm thực tế của học sinh.
Trong hoạt động chuyên môn của nhà trường, kết quả đánh giá diện rộng cũng có thể được sử dụng như một cơ sở quan trọng cho các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn. Việc cùng nhau phân tích dữ liệu, trao đổi về nguyên nhân của những hạn chế trong kết quả học tập và chia sẻ kinh nghiệm dạy học hiệu quả sẽ giúp giáo viên có thêm góc nhìn mới về quá trình dạy học của mình. Từ đó, phương pháp giảng dạy có thể được điều chỉnh theo hướng phát triển năng lực của học sinh, tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
“Một điểm đáng chú ý trong các chương trình đánh giá diện rộng là mục tiêu của hoạt động này không nhằm tạo ra sự so sánh hay xếp hạng giữa các cá nhân hoặc nhà trường. Thay vào đó, các kết quả đánh giá được sử dụng chủ yếu để cung cấp dữ liệu cho việc hoạch định chính sách giáo dục và cải thiện chất lượng dạy học trong toàn hệ thống. Cách tiếp cận này giúp giảm bớt áp lực thi cử, đồng thời khuyến khích các nhà trường sử dụng dữ liệu đánh giá như một công cụ hỗ trợ cho quá trình cải tiến giáo dục”, ông Nguyễn Ngọc Hiền chia sẻ.
Tại Trường THPT Hương Vinh, ông Nguyễn Ngọc Hiền cho biết, đánh giá diện rộng đã được thực hiện ở một số nội dung. Những năm gần đây, nhà trường thường xuyên có sự đánh giá, phân tích cụ thể kết quả học tập của học sinh qua các đợt kiểm tra, đánh giá. Sau mỗi đợt, Ban giám hiệu cùng các tổ chuyên môn đều tổ chức phân tích kết quả cụ thể, từ đó xác định nội dung kiến thức học sinh còn hạn chế và đề ra giải pháp điều chỉnh trong quá trình dạy học.
Các buổi sinh hoạt chuyên môn được gắn với phân tích dữ liệu đánh giá, giúp giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, đổi mới phương pháp giảng dạy và tăng cường các hoạt động hỗ trợ học sinh. Thực tiễn này cho thấy, khi kết quả đánh giá diện rộng được sử dụng một cách khoa học, chúng có thể trở thành nguồn thông tin quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
Đánh giá diện rộng ngày càng được chú trọng như một phương thức quan trọng, giúp hệ thống giáo dục thu thập dữ liệu, phân tích thực trạng và định hướng cải tiến chất lượng dạy học. Đây không chỉ là hoạt động khảo sát mang tính quản lý, mà còn là cơ hội để mỗi nhà trường xác định và xây dựng lộ trình phát triển khoa học, toàn diện hơn.
