Đắk Lắk không 'khoán trắng' giáo dục cho nhà trường

Giữ học sinh ở lại trường

Tại xã Ea Ô, nơi đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, câu chuyện giáo dục nhiều năm nay không chỉ là dạy chữ mà còn là hành trình giữ học sinh ở lại trường, chống tái mù chữ và tạo niềm tin rằng học tập có thể thay đổi cuộc sống.

Khoảng cách xa trường lớp và cái nghèo từng khiến việc học của nhiều trẻ em trở nên mong manh. Có em nghỉ học theo cha mẹ lên rẫy, có em đi học thất thường vì thiếu điều kiện ăn ở, đi lại.

Trong bối cảnh ấy, chính quyền địa phương không đứng ngoài cuộc. Ông Vũ Như Anh – Phó Chủ tịch UBND xã Ea Ô cho biết, địa phương yêu cầu các trường rà soát học sinh có nguy cơ bỏ học, phối hợp gia đình để vận động, hỗ trợ kịp thời.

“Có trường hợp giáo viên và cán bộ địa phương phải nhiều lần đến tận nhà vận động phụ huynh cho con quay lại lớp. Nếu chỉ nhà trường thực hiện sẽ rất khó, nhưng khi chính quyền cùng vào cuộc thì hiệu quả khác hẳn”, ông Anh chia sẻ.

Bên cạnh công tác vận động, địa phương còn duy trì mô hình bán trú cho học sinh mầm non, tiểu học; huy động nguồn lực xã hội hóa hỗ trợ sách vở, quần áo, đồ dùng học tập cho học sinh nghèo.

Giữa câu chuyện chống bỏ học ở vùng khó, lớp học xóa mù chữ tại buôn Ea Rớt những ngày cuối tuần trở thành hình ảnh đặc biệt.

Ở đó, nhiều phụ nữ ngoài 40 tuổi vẫn kiên trì tập viết từng con chữ. Chị H’ Wân Byă (SN 1978) cho biết, trước đây đi đâu cũng phải nhờ người khác đọc giúp. Sau khi tham gia lớp xóa mù chữ mức độ 2, chị có thể tự đọc, tự viết và hướng dẫn con cháu học bài.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Hoa, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là xóa mù chữ mà còn là chống tái mù.

“Toàn xã có 30 thôn, buôn, trong đó 15 thôn, buôn đặc biệt khó khăn; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần một nửa dân số. Người dân chủ yếu lao động sản xuất nông nghiệp, thời gian học tập không ổn định”, bà Hoa cho hay.

Trước thực tế đó, địa phương tổ chức lớp học linh hoạt theo thời gian lao động của người dân; mở lớp ngay tại buôn để thuận tiện đi lại, đồng thời duy trì hoạt động của Trung tâm học tập cộng đồng.

Nhờ cách làm này, tỷ lệ xóa mù chữ mức độ 2 ở nhóm tuổi 15 – 35 tại xã hiện đạt hơn 93%.

Khi chính quyền cùng đứng trong “lớp học”

Nếu ở Ea Ô, giáo dục gắn với việc giữ học sinh ở lại lớp thì tại xã Krông Bông, chuyển biến rõ nhất đến từ tư duy xem giáo dục là nền tảng phát triển địa phương.

Những năm gần đây, giáo dục không còn là việc riêng của ngành mà trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.

Ông Nguyễn Hoài Quang, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, dù nguồn lực còn hạn chế, địa phương vẫn ưu tiên đầu tư trường lớp, cải tạo cơ sở vật chất và huy động thêm nguồn lực xã hội hóa để cải thiện điều kiện học tập cho học sinh.

Nhiều hạng mục xuống cấp được sửa chữa; phòng học, sân chơi và thiết bị dạy học tiếp tục được đầu tư theo hướng xanh – sạch – đẹp.

Tại Trường Tiểu học Lê Hồng Phong, địa phương vừa khảo sát xây mới 6 phòng học cùng khu vệ sinh; đồng thời sửa chữa nhiều hạng mục xuống cấp. Theo Hiệu trưởng Trịnh Văn Huyên, sự đồng hành của chính quyền giúp trường từng bước bảo đảm điều kiện dạy học 2 buổi/ngày theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, địa phương còn phối hợp bồi dưỡng giáo viên, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, giảng dạy.

Điều đáng nói, sự thay đổi không chỉ nằm ở những công trình hay con số đầu tư, mà ở cách chính quyền cơ sở nhìn nhận giáo dục. Từ chỗ coi trường học là “việc của ngành”, nhiều địa phương bắt đầu xem việc giữ học sinh đến lớp, nâng chất lượng giáo dục hay tạo môi trường học tập an toàn cũng là trách nhiệm trực tiếp của mình.

Giáo dục không thể đổi mới nếu địa phương đứng ngoài

Là địa bàn trung tâm có tốc độ đô thị hóa nhanh, phường Ea Kao chịu áp lực lớn về quy mô dân số và nhu cầu học tập ngày càng tăng. Ông Nguyễn Hữu Thọ, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường cho rằng, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, giáo dục được xác định phải đi trước một bước để đáp ứng yêu cầu phát triển địa phương.

Theo ông Thọ, cùng với đầu tư cơ sở vật chất, các trường học từng bước đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý, dạy học.

Trao đổi với Báo GD&TĐ, ông Lưu Tiến Quang, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đắk Lắk cho biết, điểm chuyển biến đáng chú ý hiện nay là giáo dục không còn bị “khoán trắng” cho nhà trường hay ngành giáo dục.

“Nhiều địa phương đã chủ động phối hợp với nhà trường trong vận động học sinh ra lớp, huy động nguồn lực xã hội hóa, hỗ trợ học sinh khó khăn và giải quyết các vấn đề phát sinh trong môi trường học đường. Nhờ đó, hiệu quả giáo dục mang tính bền vững hơn”, ông Quang nhận định.

Cùng với nâng cao chất lượng dạy học, nhiều địa phương cũng tăng cường phối hợp xử lý các vấn đề liên quan đến học sinh như phòng chống đuối nước, bạo lực học đường, giáo dục kỹ năng sống và bảo đảm an ninh khu vực trường học.

Tại Cư Prao, chính quyền địa phương phân công lực lượng công an, y tế và các đoàn thể thường xuyên phối hợp với nhà trường tuyên truyền kỹ năng phòng chống tai nạn, xây dựng môi trường học tập an toàn.

“Khi nhiều lực lượng cùng tham gia, việc giáo dục và bảo vệ học sinh sẽ hiệu quả hơn, nhất là ở địa bàn còn nhiều khó khăn”, ông Phạm Ngọc Quang, Chủ tịch UBND xã Cư Prao chia sẻ.

Từ thực tế ở nhiều địa phương của Đắk Lắk, ông Lưu Tiến Quang nhấn mạnh, khi chính quyền cơ sở thực sự đồng hành cùng ngành giáo dục, hiệu quả mang lại không chỉ nằm ở tỷ lệ học sinh đến lớp hay những công trình trường học mới xây. Điều quan trọng hơn là thay đổi trong nhận thức cộng đồng về vai trò của giáo dục đối với tương lai địa phương. Khi đó, “giáo dục là quốc sách hàng đầu” mới thực sự hiện hữu trong đời sống.

Xã Ea Ô hiện có 30 thôn, buôn, trong đó 15 thôn, buôn đặc biệt khó khăn; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 50% dân số tại địa phương; tỷ lệ xóa mù chữ mức độ 2 nhóm tuổi 15–35 đạt hơn 93%.

Trong khi đó, phường Ea Kao hiện có hơn 57.000 dân, với 26 dân tộc cùng sinh sống; toàn phường có 12 trường công lập và 4 cơ sở mầm non tư thục.