Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thông tin vừa điều trị hai trường hợp nhiễm trùng phần mềm nặng, trong đó có người bệnh phải cắt cụt nhiều đốt ngón chân để kiểm soát tổn thương.
Cụ thể, vài ngày trước khi nhập viện anh L.V.K. (47 tuổi, Bắc Ninh) dọn dẹp đống gạch, vữa đổ nát từ bờ rào nhà. Sau công việc, anh chỉ nhận thấy một vài vết xước nhỏ ở đầu ngón chân và cho rằng đây là những tổn thương không đáng kể.
Khoảng 2 ngày sau, anh bắt đầu sốt cao, rét run, đau đầu và buồn nôn. Anh tự điều trị tại nhà thêm 2 ngày nhưng không cải thiện, sau đó được gia đình đưa đến một bệnh viện gần nhà. Tại đây, bệnh diễn tiến nặng với sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, viêm phổi, viêm cơ tim và nhiễm khuẩn huyết do phức hợp vi khuẩn Burkholderia.
Sau 7 ngày điều trị bằng kháng sinh và hỗ trợ hô hấp bằng máy thở, tình trạng suy hô hấp của anh K. tiếp tục tiến triển nặng, buộc phải chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Hình ảnh trước và sau khi bác sĩ cắt lọc rộng toàn bộ phần mô hoại tử tại gan bàn chân hai bên của bệnh nhân (Ảnh: BVCC).
Khi nhập Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU), anh K. trong tình trạng giảm ý thức, Glasgow 12 điểm và phụ thuộc hoàn toàn vào máy thở. Da và củng mạc mắt vàng đậm, toàn thân phù nề, xuất huyết dưới da rải rác.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm rất sâu chỉ còn 18 G/L; các chỉ số viêm tăng cao, men gan tăng. Hai bàn chân xuất hiện nhiều bọng nước xuất huyết, nhiều ngón chân đã hoại tử khô, chuyển màu đen.
Ngay lập tức, người bệnh được hồi sức tích cực, truyền 3 khối tiểu cầu, hỗ trợ hô hấp và kiểm soát nhiễm trùng tích cực. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng toàn thân có những chuyển biến tích cực, anh K. dần cai được máy thở.
Tuy nhiên, tổn thương hoại tử tại hai bàn chân tiếp tục lan rộng và ăn sâu. Các bác sĩ buộc phải phẫu thuật cắt cụt đốt ngón 4, 5 chân trái và ngón 3, 4, 5 chân phải, đồng thời cắt lọc rộng toàn bộ phần mô hoại tử tại gan bàn chân hai bên.
Sau 3 tuần điều trị nhằm kiểm soát nhiễm khuẩn và hồi sức tích cực, các vùng tổn thương tại gan bàn chân đã lên tổ chức hạt tốt, tình trạng hoại tử được kiểm soát.
Một trường hợp khác là ông Đ.S.T. (65 tuổi, Lào Cai) có tiền sử viêm dạ dày khoảng 20 năm và mắc bệnh gout 7 năm. Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông xuất hiện tình trạng khớp gối trái sưng, đau.
Nghe người quen mách, ông dùng tỏi đập dập xoa lên vùng đau, sau đó đắp thuốc nam với mong muốn giảm đau. Tuy nhiên, tình trạng không những không cải thiện mà vùng đầu gối và cẳng chân ngày càng nóng ran, đau nhiều.
Khi tháo bỏ phần thuốc đắp, ông phát hiện vùng gối xuất hiện hai nốt rỉ dịch. Theo các bác sĩ, những tổn thương này có thể trở thành đường vào, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập xuống các lớp mô sâu. Sau đó, tổn thương nhanh chóng lan từ vùng khớp gối xuống cẳng chân và bàn chân trái.
Bác sĩ chăm sóc cho bệnh nhân (Ảnh: BVCC).
Khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ông T. sốt cao 39°C, kèm gai rét, rét run và mệt mỏi nhiều. Vùng cẳng chân và đầu gối trái xuất hiện nhiều bọng nước, các mảng hoại tử màu đen, rỉ dịch; chân trái đau và hạn chế vận động nghiêm trọng.
BSCKII Hoàng Mạnh Hà - Trưởng Khoa Ngoại chấn thương, chỉnh hình, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết việc tự ý đắp lá cây, tỏi, thuốc nam hoặc các loại thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng da đang viêm nhiễm hay có tổn thương hở có thể làm gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị phá vỡ, vi khuẩn có thể xâm nhập vào các lớp mô sâu và lan rộng theo tổ chức dưới da, cơ, cân cùng các mô mềm xung quanh, gây tổn thương nghiêm trọng.
Theo BS. Hà, hai trường hợp trên cho thấy nhiễm trùng phần mềm có thể diễn tiến rất nhanh, trong khi mức độ tổn thương thực tế không phải lúc nào cũng tương xứng với biểu hiện ban đầu trên da.
Đặc biệt, việc tự điều trị, đắp lá cây, thuốc nam hoặc sử dụng các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc lên vùng da tổn thương có thể khiến tình trạng nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn, tạo điều kiện để vi khuẩn xâm nhập và lan sâu vào các tổ chức bên dưới.
Người dân cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các dấu hiệu như vùng da sưng, nóng, đỏ, đau tăng nhanh; sốt cao kèm rét run; mệt mỏi bất thường; xuất hiện bọng nước; vùng da đổi màu tím, đen hoặc có các tổn thương xuất huyết. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đang tiến triển nặng và cần được thăm khám y tế sớm.
Đặc biệt, những người có bệnh lý nền như gout, đái tháo đường, bệnh gan hoặc các bệnh mạn tính khác khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng cần được thăm khám sớm, không nên tự điều trị tại nhà hoặc đắp các loại thuốc, lá cây không rõ nguồn gốc lên vùng tổn thương.
Với các trường hợp nhiễm trùng phần mềm nặng, việc phát hiện và điều trị càng sớm càng có ý nghĩa trong kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế tổn thương mô, bảo tồn chức năng chi thể và giảm nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng.
