Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 287/2026/NĐ-CP quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản. Nghị định gồm 7 chương, 21 điều, có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thay thế các quy định hiện hành về nhuận bút trong các lĩnh vực này.
Nghị định quy định chi tiết khoản 4 Điều 42 của Luật Sở hữu trí tuệ và các luật sửa đổi, bổ sung có liên quan. Đối tượng áp dụng gồm tổ chức, cá nhân sáng tạo tác phẩm bằng nguồn ngân sách nhà nước; tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý; các cơ quan đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đối với việc khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý, tiền bản quyền được chi trả trên cơ sở thỏa thuận bằng văn bản giữa cơ quan đại diện và bên khai thác, sử dụng, phù hợp với quy định của pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan.
Nghị định quy định tiền bản quyền khuyến khích đối với một số trường hợp như tác phẩm về trẻ em, dân tộc thiểu số; các loại hình nghệ thuật truyền thống có xác định tác giả; giao hưởng, opera, ba lê, xiếc; phóng sự điều tra; tác phẩm dành cho người khuyết tật; hoặc tác giả sáng tạo trực tiếp bằng tiếng nước ngoài, tiếng dân tộc thiểu số hay trong điều kiện khó khăn, nguy hiểm theo quy định cụ thể của từng lĩnh vực.
Đối với quyền tác giả, quyền liên quan do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu, nếu việc khai thác, sử dụng mang lại lợi nhuận thì tác giả và các chức danh sáng tạo khác được hưởng thêm tiền bản quyền khuyến khích theo thỏa thuận, căn cứ mức đóng góp, nhưng tổng mức không vượt quá 10% lợi nhuận thu được. Việc xác định lợi nhuận được thực hiện theo năm tài chính hoặc theo từng đợt khai thác, sử dụng.
Nghị định cũng quy định nguyên tắc phân chia tiền bản quyền giữa các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn và chủ sở hữu quyền liên quan theo Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hướng dẫn.
Trường hợp tác phẩm phái sinh được tạo ra từ một hoặc nhiều tác phẩm có sẵn, chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm gốc được hưởng một phần tiền bản quyền từ việc sáng tạo, khai thác hoặc sử dụng tác phẩm phái sinh.
Việc thanh toán tiền bản quyền có thể thực hiện theo nhiều phương thức như thanh toán một lần, theo từng lần khai thác, định kỳ theo tháng, quý, năm hoặc các hình thức khác do các bên thỏa thuận.
Kinh phí chi trả được bố trí từ ngân sách nhà nước, nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp, nguồn thu từ việc cho phép khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan, nguồn tài trợ và các nguồn hợp pháp khác theo quy định.
Từ Chương II đến Chương VI, Nghị định quy định cụ thể về tiền bản quyền trong từng lĩnh vực gồm điện ảnh, mỹ thuật - nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản. Khi Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, Nghị định số 18/2014/NĐ-CP và Nghị định số 21/2015/NĐ-CP sẽ hết hiệu lực thi hành.
