Những gờ đá khô trong hang Thắng bất ngờ biến thành các hồ nước xanh ngọc bích khi mùa mưa tới. Trong đó, hồ lớn nhất rộng khoảng 500 m². Phát hiện này nối tiếp hàng loạt cuộc khảo sát những năm gần đây tại Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi nhiều hang động và hố sụt vẫn chưa được khám phá hết.
Hồ xanh ngọc bích chỉ đầy nước theo mùa
Đầu năm 2026, anh Nguyễn Quyết Thắng, người dân xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị, phát hiện cửa hang sau khi nhận thấy luồng gió lạnh thổi từ vách núi. Anh gửi hình ảnh cho đơn vị thám hiểm Jungle Boss. Đến tháng 6, nhóm khảo sát phối hợp với Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp cận địa điểm và đặt tên là hang Thắng.
Hang dài gần 3km, rộng trung bình khoảng 70m, có đoạn vượt 100m. Bên trong có cột thạch nhũ cao tới 50m, rèm đá và những cụm ngọc động tròn. Nhưng điều gây chú ý nhất nằm ở nền hang, nơi các gờ khoáng chất uốn lượn tạo thành nhiều lòng hồ.
Tháng 6/2026, phần lớn hồ cạn nước, để lộ đường viền đá và dấu nước cũ cao khoảng 3m trên vách. Đến tháng 10, đoàn khảo sát trở lại và ghi nhận các mặt hồ xanh màu ngọc bích. Những bờ đá chia nước thành nhiều tầng, trông như ruộng bậc thang giữa lòng núi. Hồ lớn nhất rộng khoảng 500m², bên cạnh các hồ khoảng 100 đến 200m².
Theo Hội Hang động quốc gia Mỹ, nước giàu khoáng chất chảy qua nền hang có thể khiến canxi cacbonat kết tủa tại mép nước. Các lớp khoáng tích tụ dần thành bờ ngăn, giữ nước phía sau và tạo nên những hồ xếp tầng. Đó là cơ chế chung của dạng hồ rimstone pools, không phải kết quả phân tích riêng tại hang Thắng.
Theo nhóm khảo sát, nước thường tích tụ từ khoảng tháng 10 và có thể duy trì đến tháng 3 năm sau, tùy lượng mưa và khả năng thoát nước. Mùa khô, các gờ đá lại lộ ra. Do địa điểm mới được khảo sát trong năm 2026, khoảng thời gian trên chưa phải lịch xuất hiện cố định hằng năm.
Hang Thắng đã có tour thám hiểm hai ngày một đêm, giá khoảng 7,65 triệu đồng/người. Hành trình có đi bộ xuyên rừng, bơi trong hang nước và hai chặng đu dây 20m, 25m. Việc tiếp cận hồ phụ thuộc thời tiết, điều kiện an toàn và thể lực của người tham gia.
Đợt khảo sát ghi nhận 26 hang động mới
Hang Thắng không phải phát hiện riêng lẻ. Ngày 24/4/2026, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng công bố kết quả khảo sát từ 21/3 đến 11/4 của đoàn chuyên gia Anh và lực lượng hỗ trợ Việt Nam. Đoàn tiếp cận 29 hang, phát hiện 26 hang mới và khảo sát phần mở rộng của 3 hang cũ, với tổng chiều dài đo vẽ 13.643m.
Hang Thiên Cung dài 4.206m, lớn nhất trong đợt khảo sát. Theo đoàn thám hiểm, đây là nhánh cao liên quan đến hệ thống hang Tối, có khoang rộng khoảng 80m và cao tới 100m. Các chuyên gia mất 5 đến 6 ngày để đo vẽ và phát hiện thêm một cửa ra, chi tiết có ý nghĩa khi nghiên cứu tuyến du lịch tương lai.
Hang Nước Lặn, thuộc khu vực các xã Tân Thành và Tuyên Lâm, dài 2.721m. Hang Má Dơm tại xã Kim Điền dài 1.257m. Những số liệu này bổ sung đáng kể vào bản đồ thế giới ngầm, nhưng chiều dài lớn không đồng nghĩa địa điểm đã đủ điều kiện đón khách.
Hang Mò Rọ gây chú ý bởi cách di chuyển khác biệt. Theo đoàn khảo sát, khoảng 66% tuyến hang phải bơi qua nước. Đường tiếp cận từ bản Ón gắn với suối, thác nhỏ và đời sống địa phương, mở ra khả năng phát triển trải nghiệm khám phá trong ngày.
Hang Cha Nghéo (Chả Nghéo) dài 583m theo số liệu công bố tháng 4/2026, có dòng nước đổ xuống từ cửa hang. Đoàn thám hiểm mới tiếp cận độ sâu khoảng 350m. Chuyên gia Howard Limbert đánh giá đây là một trong những hang khó khảo sát nhất ông từng gặp ở Việt Nam.
Hố sụt sâu 120m và sinh vật mới trong lòng núi
Không chỉ có hang động, Phong Nha - Kẻ Bàng còn ẩn giấu những hố sụt có hệ sinh thái riêng. Tháng 10/2026, kết quả khảo sát hố sụt tại Chà Nòi - Khe Gát được công bố. Manh mối ban đầu là vùng tối bất thường trên Google Earth mà chuyên gia Mỹ Kevin Ditamore nhận thấy.
Sau khi kiểm tra bằng thiết bị bay không người lái, đoàn thám hiểm tiếp cận thực địa trong năm 2025. Hố sụt sâu khoảng 120m, miệng hình bầu dục rộng chừng 190 x 140m. Dưới đáy là khu rừng xanh tốt giữa những vách đá dựng đứng. Các vỏ ốc, vỏ sò và xương động vật được ghi nhận tiếp tục đặt ra câu hỏi về môi trường nơi đây.
Từ khi phát hiện hố sụt ngày 23/10/2026 đến nay, đoàn khảo sát chưa xác định được lối thông trực tiếp với một hệ thống hang khác. Vì thế, khả năng tồn tại các nhánh ngầm bên dưới vẫn cần nghiên cứu thêm.
Tháng 1/2025, các nhà khoa học Việt Nam công bố thông tin về một loài ốc được thu thập tại hố sụt số 1 trong hang Sơn Đoòng. Nhóm nghiên cứu đề xuất tên gọi ốc nón Sơn Đoòng, thuộc giống Calybium. Phát hiện cho thấy giá trị nghiên cứu sinh học của các hố sụt, ngoài cảnh quan du lịch.
Trước đó, đợt khảo sát năm 2024 đã ghi nhận 22 hang mới và khảo sát bổ sung 3 hang đã biết, với tổng chiều dài 3.550m. Các địa điểm trải từ Phong Nha - Kẻ Bàng đến vùng lân cận thuộc tỉnh Quảng Bình trước khi sắp xếp địa giới hành chính. Những kết quả liên tiếp cho thấy công việc lập bản đồ những dòng sông ngầm hiện vẫn chưa dừng lại.
Vì sao không phải kỳ quan nào cũng mở cửa đón khách?
Theo số liệu công bố tháng 4/2026 trên Cổng thông tin Chính phủ, Phong Nha - Kẻ Bàng đã ghi nhận hơn 472 hang, với tổng chiều dài khảo sát trên 254km. Nhiều nơi nằm sâu trong rừng, phải vượt suối hoặc đu dây mới tới được. Một số hang còn có dòng nước ngầm và cấu trúc chưa đo vẽ hết, làm tăng yêu cầu bảo đảm an toàn.
Từ một phát hiện địa chất phát triển thành một tuyến du lịch hoàn chỉnh là một quá trình chuyên môn cao, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa khoa học, quy hoạch và kinh tế. Hang Thiên Cung được xem xét về khả năng mở tuyến, còn hang Mò Rọ có tiềm năng kết hợp trải nghiệm thiên nhiên và cộng đồng. Ngược lại, chuyên gia Howard Limbert nhận định hang Cha Nghéo không phù hợp để tổ chức du lịch.
Ngay cả với hang Thắng đã có tour du lịch, du khách có thể không gặp ngày hồ đầy nước. Trước khi đặt chỗ, cần kiểm tra lịch khởi hành, yêu cầu thể lực và hoạt động trong tour. Hình ảnh chèo SUP trên hồ canxi trong quá trình khám phá không có nghĩa đây là dịch vụ mặc định.
