100 trường đầu tiên được áp dụng cơ chế đầu tư công đặc biệt, cho phép triển khai song song việc thiết kế và thi công nhằm rút ngắn tiến độ xây dựng - Ảnh: VGP
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, chương trình xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền đang được gấp rút triển khai theo chủ trương của Bộ Chính trị, nhằm cải thiện điều kiện học tập cho học sinh vùng biên.
Tính đến ngày 15/5/2026, trong số 108 trường tại 19 tỉnh biên giới được khởi công ở giai đoạn thí điểm (từ cuối năm 2025), có 99 trường sử dụng vốn ngân sách Trung ương và 1 trường được đầu tư từ nguồn xã hội hóa. Ngoài ra, Quảng Ninh chủ động bố trí ngân sách địa phương để xây thêm 6 trường, trong khi Điện Biên và Cao Bằng có thêm 2 trường được đầu tư theo hình thức xã hội hóa.
100 trường đầu tiên được áp dụng cơ chế đầu tư công đặc biệt, cho phép triển khai song song việc thiết kế và thi công nhằm rút ngắn tiến độ xây dựng. Đến nay, đã có 1 trường hoàn thành và đưa vào sử dụng, 25 trường khác hoàn thiện phần thô.
Nghệ An là địa phương có 10 trường triển khai trong giai đoạn đầu này, nhiều công trình hiện đã đạt khoảng 45 - 60% khối lượng thi công.
Ngày 23/5/2026, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Công điện số 42/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền. Công điện yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, phát động "chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm", tập trung tối đa nhân lực, máy móc để hoàn thành 100 trường thí điểm trước ngày 30/8/2026.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Nghệ An, toàn bộ hồ sơ thủ tục của 10 dự án đã được hoàn thiện; nguồn vốn ngân sách Trung ương cho giai đoạn 2025-2026 cũng đã được phân bổ.
Riêng tại xã Na Ngoi (Nghệ An), trường nội trú liên cấp đang được xây dựng là dự án giáo dục có quy mô lớn nhất từng xuất hiện ở vùng biên này. Trước đó, ngày 11/10/2025, địa phương vinh dự được đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới dự Lễ khởi công.
Ông Lầu Bá Chò, Bí thư Đảng uỷ xã Na Ngoi, tỉnh Nghệ An
Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, ông Lầu Bá Chò, Bí thư Đảng uỷ xã Na Ngoi cho biết đến ngày 25/5/2026, dự án đã và đang triển khai đồng thời 19 hạng mục. Trong đó, nhiều hạng mục đã hoàn thành như nhà hiệu bộ, thư viện, một số khối lớp học THCS, sảnh nghi thức, nhà nội trú giáo viên, bể nước sinh hoạt...
"Khu nhà học tiểu học đã thi công lên tầng 2, tầng 3. Khu nội trú học sinh và nhà đa năng cũng đang tăng tốc. Ban Quản lý dự án, đơn vị thi công đang quyết liệt tranh thủ thời tiết để đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục theo Kế hoach, làm việc 3 ca, 4 kíp đồng bộ để đạt tiến độ theo dự kiến", ông Chò chia sẻ.
Cũng theo ông Chò, để có được mặt bằng xây dựng trường là cả một quá trình kéo dài nhiều tháng. "Ngay từ tháng 8/2025, cấp ủy, chính quyền địa phương đã xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Chúng tôi phối hợp với các sở, ngành của tỉnh đi khảo sát từng khu vực, vận động bà con nhường đất, di dời chuồng trại để phục vụ triển khai dự án".
Ở vùng cao biên giới, việc giải phóng mặt bằng chưa bao giờ dễ dàng. Nhiều hộ dân phải nhường một phần đất sản xuất, nơi gắn bó với sinh kế của cả gia đình.
"Bà con ở đây mong trường lắm, nhiều người tự nguyện nhường đất ngay từ đầu vì ai cũng hiểu con em mình cần có điều kiện học tập tốt hơn. Nhiều phụ huynh nói với chúng tôi rằng họ chấp nhận thiệt thòi một chút hôm nay để con cái sau này có tương lai tốt hơn", ông Chò kể.
Công trường xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS xã Na Ngoi thời điểm hiện tại - Ảnh: VGP
Tuy nhiên, trong quá trình thi công, những khó khăn đặc thù vùng biên càng hiện rõ.
Địa hình xã Na Ngoi phức tạp, nhiều khu vực phải đào bóc khối lượng đất đá lớn mới có thể tạo mặt bằng xây dựng. Trong khi đó, xã nằm xa các trung tâm kỹ thuật nên việc huy động máy móc, thiết bị gặp nhiều hạn chế.
Một áp lực khác đến từ thời tiết. Đường giao thông càng khó khăn, nhất là sau các trận mưa lớn. Có thời điểm xe chở vật liệu phải dừng nhiều giờ vì sạt lở. Khu vực xây dựng trường là nơi có lượng mưa lớn, thường xuyên xuất hiện dông lốc cục bộ. "Chỉ trong 5 tháng đầu năm nay đã có nhiều ngày mưa kéo dài. Công nhân nhiều hôm phải nghỉ việc hoàn toàn vì không thể đổ bê tông hay vận hành máy móc trên sườn núi", ông Chò nói.
Toàn bộ vật liệu xây dựng như sắt thép, xi măng, cát sỏi đều phải vận chuyển từ miền xuôi lên với quãng đường hơn 200km. Mặt bằng thi công chật hẹp khiến việc tập kết vật tư, quay đầu xe tải hay dựng lán trại cho công nhân cũng đều gặp khó.
Dẫu vậy, theo Bí thư Đảng ủy xã Na Ngoi, điều khiến địa phương và các đơn vị thi công quyết tâm bám công trường chính là kỳ vọng rất lớn của người dân.
Mô hình thiết kế Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS xã Na Ngoi - Ảnh: VGP
Gieo hy vọng nơi biên giới
"Nhiều thế hệ ở Na Ngoi từng chứng kiến cảnh học sinh bỏ học vì đường quá xa hoặc điều kiện ăn ở thiếu thốn. Bởi vậy, ngôi trường nội trú mới được xem là dấu mốc đặc biệt đối với địa phương. Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là nơi chắp cánh ước mơ cho học sinh các dân tộc trên địa bàn, góp phần nâng cao dân trí và tạo nền tảng để người dân thoát nghèo bền vững", ông Chò chia sẻ.
Theo kế hoạch, trường sẽ đi vào hoạt động từ đầu năm học 2026-2027.
Với người dân Na Ngoi, ý nghĩa của ngôi trường không chỉ nằm ở những dãy lớp học mới. Đó còn là nơi ươm mầm tri thức, đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức, kỹ năng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của địa phương.
Từ đây, mỗi người dân cũng thêm thấm thía vai trò, trách nhiệm của mình đối với Đảng, Nhà nước và địa phương; trở thành "tai, mắt, cột mốc sống", cùng nhau giữ vững thế trận biên giới, bảo đảm "3 yên": yên dân, yên địa bàn, yên biên giới.
Chiều muộn, mây từ các dãy núi chậm rãi tràn xuống công trường tại xã Na Ngoi. Dưới ánh đèn vàng hắt lên từ những khung bê tông còn dang dở, những người công nhân vẫn lặng lẽ miệt mài làm việc, không ngơi nghỉ.
Sơn Hào
