Đây là nội dung đáng chú ý tại Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức ngày 23/9.
Theo đó, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga và Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Thị Phương Hoa chủ trì hội nghị.
Toàn cảnh phiên họp. Nguồn: Bộ NN&MT.
Thông tin tại Hội nghị, Tổng Thư ký, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga cho biết, hệ thống pháp luật về đất đai đã kịp thời thể chế hóa đường lối, chủ trương đổi mới của Đảng về chính sách, pháp luật đất đai, từng bước đáp ứng yêu cầu quản lý và sử dụng đất trong tình hình mới. Tuy nhiên, trong thời gian đầu tổ chức thi hành Luật Đất đai năm 2024, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc, bất cập cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện. Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục sửa đổi Luật Đất đai là cần thiết nhằm tháo gỡ những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất.
Trước đó, ngày 31/7/2026, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã có văn bản phản biện xã hội lần thứ nhất đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), kiến nghị một số nội dung nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của dự thảo luật với các quy định pháp luật có liên quan.
Báo cáo tại hội nghị, đại diện Bộ NN&MT, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai Đoàn Thị Thanh Mỹ cho hay, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được hoàn thiện trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội, các bộ, ngành, địa phương, ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp và phản biện lần thứ nhất của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Dự thảo gồm 13 chương, giảm 3 chương so với Luật Đất đai năm 2024. Luật được thiết kế theo nguyên tắc chỉ quy định những vấn đề khung, có tính nguyên tắc; những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động được giao Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định nhằm bảo đảm linh hoạt, phù hợp thực tiễn.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai cũng giới thiệu một số nội dung đổi mới của Dự thảo về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tài chính đất đai, giá đất; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền.
Tại hội nghị, các đại biểu cơ bản thống nhất ý kiến với dự thảo Luật. GS, TS Trần Ngọc Đường, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, dự thảo đã thể chế hóa khung chính sách cốt lõi của Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai.
Cụ thể, Nghị quyết số 21-NQ/TW nhấn mạnh kiểm soát quyền lực, bảo đảm công bằng, minh bạch, tránh khiếu kiện kéo dài và ưu tiên cơ chế tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng. Trong khi đó, dự thảo quy định đối với dự án nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nếu nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và trên 75% số lượng người sử dụng đất thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, thông qua việc thu hồi 25% diện tích đất còn lại để giao cho nhà đầu tư.
GS, TS Trần Ngọc Đường cũng cho rằng, việc sử dụng quyết định hành chính để thu hồi 25% diện tích còn lại có nguy cơ chuyển giao dịch dân sự thành thu hồi bắt buộc, dễ phát sinh khiếu kiện từ nhóm hộ dân còn lại. Từ đó, GS, TS Trần Ngọc Đường kiến nghị dự thảo cần cân nhắc ngưỡng và cơ chế bảo đảm quyền lợi đối với 25% hộ dân còn lại trong dự án thỏa thuận chuyển nhượng.
Còn theo PGS, TS Phạm Hữu Nghị, Ủy viên Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thì cho rằng, Luật Đất đai năm 2024 đã hình thành chế định tương đối toàn diện về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Do đó, lần sửa đổi này không nên xuất phát từ quan niệm làm lại toàn bộ, mà cần kế thừa những quy định hợp lý, tập trung xử lý những vấn đề phát sinh do thay đổi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu tích hợp quy hoạch và những hạn chế được thực tiễn nhận diện.
Góp ý về bảng giá đất, PGS, TS Nguyễn Thị Nga, Phó Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng tiêu chí xây dựng bảng giá đất trong dự thảo mới dừng ở “loại đất, khu vực, vị trí”, chưa phản ánh đầy đủ những yếu tố tạo nên sự khác biệt về giá trị và khả năng khai thác kinh tế của đất, nhất là đất thực hiện các dự án đầu tư, kinh doanh. Do đó, PGS, TS Nguyễn Thị Nga đề nghị ngoài loại đất, khu vực và vị trí, cần tính đến các nhóm yếu tố có tính ổn định và ảnh hưởng đáng kể đến giá trị đất như điều kiện kết cấu hạ tầng, khả năng tiếp cận, đặc điểm không gian của khu đất và những hạn chế pháp lý cơ bản đối với khả năng khai thác đất.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Thị Phương Hoa cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).
Việc giảm số lượng điều xuất phát từ yêu cầu đổi mới công tác xây dựng pháp luật, tập trung quy định những vấn đề khung, mang tính nguyên tắc; những nội dung thường xuyên thay đổi hoặc cần linh hoạt sẽ được quy định tại nghị định của Chính phủ.
Liên quan đến vấn đề giá đất, Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Thị Phương Hoa cho hay nội dung này đang được nghiên cứu, hoàn thiện trên cơ sở các chủ trương mới. Theo Nghị quyết số 21-NQ/TW, nội dung tài chính đất đai được chuyển về Bộ Tài chính để thống nhất quản lý. Bộ NN&MT đang phối hợp Bộ Tài chính hoàn thiện các nội dung liên quan trong dự thảo Luật.
Nghiên cứu đưa vào Luật Đất đai (sửa đổi) các nguyên tắc về thuế chống đầu cơ và xử lý tình trạng đất bỏ hoang
Trước đó, ngày 21/9, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã chủ trì cuộc họp với các bộ, cơ quan liên quan về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Trong đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu cần cần đánh giá lại chính sách bồi thường, bảo đảm không tạo kẽ hở dẫn đến thất thoát tài sản nhà nước và phát sinh tiêu cực. Đặc biệt, nghiên cứu đưa vào Luật Đất đai (sửa đổi) các nguyên tắc về thuế chống đầu cơ và xử lý tình trạng đất bỏ hoang.
Cũng tại cuộc họp, Bộ NN&MT cho biết, Bộ đã xây dựng hồ sơ dự án Luật Đất đai (sửa đổi), tổ chức lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, đối tượng chịu tác động, doanh nghiệp và các tổ chức có liên quan; đồng thời tiếp thu, giải trình ý kiến của các cơ quan, địa phương và ý kiến phản biện của MTTQ Việt Nam.
Bộ NN&MT cũng đã rà soát 64 luật, bộ luật có liên quan trực tiếp đến dự thảo Luật; rà soát chủ trương, đường lối của Đảng và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Bộ cũng nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ và hội trường ngày 21/8/2026 tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Sau khi Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định, Bộ NN&MT đã tiếp thu, giải trình các ý kiến thẩm định, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, Bộ đã tổ chức các hội thảo lấy ý kiến tại khu vực phía bắc, miền Trung và miền Nam; phối hợp với Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội tổ chức hội thảo tại Đà Nẵng và TP. HCM. Các đơn vị chuyên môn của Bộ cũng làm việc với Bộ Xây dựng để rà soát, thống nhất nội dung liên quan giữa các luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản; đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính thống nhất các nội dung về tài chính đất đai, giá đất và các vấn đề liên quan.
Bộ NN&MT đã hoàn thiện hồ sơ gửi Bộ Công an để lấy ý kiến nhân dân trên hệ thống VNeID. Hiện nay, các đơn vị kỹ thuật đang hoàn tất thủ tục để đưa hồ sơ lên VNeID phục vụ lấy ý kiến nhân dân.
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được thiết kế theo tư duy lập pháp mới tại Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, theo hướng Luật quy định những vấn đề khung, có tính nguyên tắc; những vấn đề thường xuyên biến động được giao Chính phủ, bộ, ngành, địa phương quy định.
Dự thảo Luật tập trung vào 7 nhóm chính sách gồm: Đổi mới, nâng cao chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; hoàn thiện quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; hoàn thiện quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất; hoàn thiện cơ chế tài chính về đất đai, giá đất; hoàn thiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất.
Bên cạnh đó, dự thảo chú trọng đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai, phân cấp, phân quyền; đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, đồng thời siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
