Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (gồm 10 chương, 50 điều), tập trung quy định về chính sách khuyến khích xã hội hóa, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), truyền thông chính sách và hỗ trợ các đối tượng đặc thù.
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.
Theo Bộ Tư pháp, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027 nên cần thiết sớm ban hành Nghị định hướng dẫn.
Theo đó, dự thảo Nghị định nêu rõ, các cơ quan nhà nước quy định tại khoản 2 Điều 13 của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật có trách nhiệm đăng ký định danh tài khoản chính thức để thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật với cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về viễn thông, an ninh mạng và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật trên mạng xã hội bằng tài khoản đã được định danh và xác thực có trách nhiệm quản lý, sử dụng tài khoản theo quy định của pháp luật. Phân công đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm quản trị tài khoản và chịu trách nhiệm về nội dung thông tin được cung cấp, đăng tải.
Bên cạnh với đó, dự thảo cũng khuyến khích các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua mạng xã hội phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đối tượng và điều kiện thực tế. Trong đó bao gồm ứng dụng công nghệ số, thiết bị di động, mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến để cung cấp, truyền tải, hướng dẫn, giải đáp pháp luật và tương tác về pháp luật.
Bộ Tư pháp đề xuất quy định phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua mạng xã hội phải bảo đảm chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận, an toàn, phù hợp với đối tượng. Không làm hạn chế quyền tiếp cận pháp luật của tổ chức, cá nhân không có điều kiện hoặc gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ số.
Việc này phải đáp ứng các yêu cầu: Nội dung thông tin pháp luật chính xác, đầy đủ, kịp thời, có nguồn rõ ràng; không cung cấp thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng; kịp thời cải chính, gỡ bỏ hoặc xử lý thông tin không chính xác theo quy định.
Ngoài ra, tại Điều 18 dự thảo Nghị định cũng đưa ra quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trợ lý ảo trong phổ biến, giáo dục pháp luật. Cụ thể, cơ quan, tổ chức, cá nhân ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo trong phổ biến, giáo dục pháp luật phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về AI và quy định khác của pháp luật liên quan.
Việc ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo trong phổ biến, giáo dục pháp luật không thay thế trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong hướng dẫn, giải đáp pháp luật. Việc này phải bảo đảm yêu cầu thông tin, nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật do hệ thống trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo tạo ra phải được kiểm tra, bảo đảm tính chính xác, đầy đủ, phù hợp với quy định pháp luật trước khi cung cấp, sử dụng chính thức hoặc công bố nhân danh cơ quan, tổ chức.
Trường hợp nội dung liên quan đến hướng dẫn, giải đáp pháp luật hoặc có ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân thì phải được người có thẩm quyền xem xét trước khi cung cấp, công bố.
Trong trường hợp sử dụng trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo để trực tiếp tương tác, giải đáp hoặc cung cấp thông tin pháp luật tự động, dự thảo yêu cầu phải gắn nhãn thông báo, hiển thị cho người sử dụng nhận biết.
Không sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo lập, biên tập, phát tán thông tin sai sự thật, không đầy đủ hoặc gây hiểu nhầm về nội dung pháp luật. Bảo đảm việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; không vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Khi phát hiện thông tin pháp luật do ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo cung cấp không chính xác, không đầy đủ hoặc gây hiểu nhầm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kịp thời kiểm tra, chỉnh sửa, gỡ bỏ hoặc cải chính thông tin theo quy định của pháp luật.
Dự thảo Nghị định cũng bổ sung các quy định về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật (Điều 10-13), trong đó quy định về thành phần, nhiệm vụ, quyền hạn của hội đồng ở Trung ương và cấp tỉnh, cấp xã; trách nhiệm của chủ tịch hội đồng. Để bảo đảm điều kiện cho hoạt động của hội đồng, dự thảo quy định một khoản riêng về kinh phí hoạt động của hội đồng và tổ thư ký giúp việc.
Cùng với đó, dự thảo Nghị định bổ sung các quy định cụ thể về nội dung, hình thức và trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật đối với từng nhóm đối tượng đặc thù như: Người dân tộc thiểu số, người cư trú ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người lao động trong khu công nghiệp, người lao động có thu nhập thấp; người bị bạo lực, người có hành vi bạo lực và nạn nhân của hành vi mua bán người; người khuyết tật; người đang bị xử lý hình sự hoặc áp dụng biện pháp xử lý hành chính; người chấp hành xong hình phạt tù đang tái hòa nhập cộng đồng; người cao tuổi; người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo…
Ngày 14/10, trao đổi tại cuộc họp Tổ soạn thảo mở rộng xây dựng Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) do Bộ Tư pháp tổ chức, một trong những nội dung mới quan trọng của dự thảo Nghị định là việc bổ sung quy định về ứng dụng công nghệ số trong PBGDPL, cụ thể: Bổ sung quy định về chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu pháp luật; danh mục dữ liệu pháp luật được công khai, chia sẻ; yêu cầu đối với việc cung cấp, đăng tải nội dung pháp luật trên nền tảng số, mạng xã hội; trách nhiệm quản lý, vận hành tài khoản chính thức và bảo đảm tính chính xác, khả năng tiếp cận thông tin pháp luật. Bổ sung quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong PBGDPL, trong đó yêu cầu kiểm tra, kiểm soát nội dung trước khi cung cấp, công bố; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và các thông tin được pháp luật bảo vệ.
Liên quan đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong PBGDPL, các thành viên Tổ soạn thảo cho rằng cần làm rõ cơ chế kiểm soát nội dung và trách nhiệm trong quá trình cung cấp thông tin, giải đáp pháp luật tự động; làm rõ phạm vi, điều kiện tổ chức, cá nhân tham gia hỗ trợ công tác PBGDPL được đăng tải thông tin, giới thiệu, quảng cáo về tổ chức, sản phẩm, hình ảnh và hoạt động của mình; về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong PBGDPL, cần làm rõ cơ chế kiểm soát nội dung và trách nhiệm trong quá trình cung cấp thông tin, giải đáp pháp luật tự động.
Theo đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo có ưu điểm là hỗ trợ giải đáp thông tin nhanh chóng, liên tục, nhưng cần quy định cụ thể hơn về kiểm soát dữ liệu đầu vào, nội dung trả lời và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức có liên quan.
