Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại Báo cáo số 6402/BGDĐT-GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo gửi Thủ tướng Chính phủ về tình hình cung ứng sách giáo khoa (SGK) phục vụ năm học 2026-2027.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2026-2027 là năm học đầu tiên thực hiện thống nhất một bộ SGK trên phạm vi cả nước theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Cùng với việc triển khai bộ SGK thống nhất, việc thực hiện chính sách hỗ trợ SGK cho học sinh, sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường học và thay đổi đầu mối quản lý đã làm thay đổi đáng kể phương thức xác định nhu cầu, phát hành và cung ứng SGK so với các năm học trước.
Việc xác định và đăng ký nhu cầu SGK chịu tác động rất lớn từ quá trình sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục. Sau sắp xếp, số lượng trường giảm khoảng 50,6%, làm thay đổi trên diện rộng hệ thống đầu mối đăng ký, xác nhận và tiếp nhận SGK. Nhiều trường không còn giữ nguyên tư cách pháp nhân, tài khoản, con dấu và đầu mối đăng ký như các năm học trước; nhu cầu của các trường cũ phải được rà soát, đối chiếu, điều chỉnh và tổng hợp lại theo đơn vị mới. Trong khi đó, việc sắp xếp diễn ra trong thời điểm cao điểm chuẩn bị năm học, tập trung vào tháng 7 và tháng 8 năm 2026, nên khối lượng trường học chịu tác động đến công tác đăng ký, xác nhận nhu cầu là rất lớn, làm phát sinh thêm yêu cầu về thời gian, phương thức phối hợp và cập nhật dữ liệu nhu cầu SGK.
Ảnh minh họa. Nguồn: Tuổi trẻ.
Phương thức phát hành, cung ứng SGK được thực hiện thông qua hệ thống của Công ty TNHH một thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, các đơn vị phát hành, phân phối và sự phối hợp của các địa phương. Với nhu cầu phân bố rộng, khác nhau theo từng địa bàn, trường học và đầu sách, phương thức cung ứng đòi hỏi phải đồng thời thực hiện dự báo nhu cầu, tổ chức in, quản lý tồn kho, phân phối, điều chuyển giữa các địa bàn và in bổ sung khi nhu cầu thực tế phát sinh.
Trong bối cảnh mới, yêu cầu cung ứng SGK không chỉ là bảo đảm đủ sách cho học sinh mà còn phải bảo đảm khả năng cung ứng linh hoạt, kịp thời tại từng địa bàn, từng trường, từng đầu sách; đồng thời có nguồn sách cho thư viện và dự phòng để xử lý trường hợp mất, hư hỏng SGK, thiên tai, lũ lụt và các tình huống bất khả kháng khác.
Bộ Giáo dục và Đào tạo nhìn nhận, năng lực dự báo và tổ chức chuỗi cung ứng của NXBGDVN chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của phương thức cung ứng SGK trong bối cảnh mới. Việc quản lý sản xuất, tồn kho, phát hành, phân phối và điều phối chưa đủ linh hoạt để kịp thời đáp ứng biến động nhu cầu trong giai đoạn cao điểm trước khai giảng, nhất là đối với các đầu sách và địa bàn phát sinh nhu cầu bổ sung. Công tác phối hợp, trao đổi, cập nhật thông tin giữa các bên có thời điểm chưa kịp thời, chưa đồng bộ; dữ liệu về nhu cầu của cơ sở giáo dục, địa phương chưa được kết nối đầy đủ, thường xuyên với dữ liệu về sản xuất, tồn kho, phát hành và phân phối của NXBGDVN, làm hạn chế khả năng dự báo, điều phối và chủ động nguồn cung.
Một số địa phương chưa thực hiện đầy đủ, kịp thời việc rà soát, xác nhận và báo cáo nhu cầu thực tế, mặc dù Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhiều lần chỉ đạo, đôn đốc; do đó, tại một số thời điểm, số liệu nhu cầu chưa được cập nhật đầy đủ, ảnh hưởng đến việc chủ động sản xuất, điều phối và cung ứng. Mặt khác, trong quá trình chuẩn bị và tổ chức năm học tiếp tục phát sinh nhu cầu bổ sung cho thư viện, thay thế sách mất, hư hỏng, dự phòng và các trường hợp thay đổi địa bàn học tập. Vì vậy, phương thức cung ứng cần được chuyển theo hướng xác định đúng nhu cầu, cung ứng linh hoạt, có nguồn dự phòng và khả năng bổ sung kịp thời.
Về giải pháp tổng thể thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tham mưu hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước đối với SGK, nghiên cứu thực hiện phù hợp quyền sở hữu nhà nước đối với bộ SGK được lựa chọn sử dụng thống nhất trên toàn quốc, hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung và đa dạng hóa phương thức phát hành, cung ứng.
Đồng thời, xây dựng chuỗi cung ứng SGK trên nền tảng dữ liệu thống nhất, kết nối từ xác định nhu cầu, sản xuất, tồn kho, phát hành, điều phối đến cung ứng; thiết lập cơ chế dự báo, cảnh báo sớm và điều phối kịp thời, kết hợp nguồn lực tập trung với cung ứng tại chỗ và hình thành nguồn SGK dự phòng tại địa phương, cơ sở giáo dục.
Qua đó, chuyển từ xử lý thiếu sách phát sinh sang quản trị chủ động chuỗi cung ứng, bảo đảm SGK đủ, đúng nhu cầu, kịp thời, ổn định và linh hoạt.
Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện cơ chế cung ứng theo hướng chủ động nguồn cung, linh hoạt phương thức phát hành, tăng khả năng cung ứng tại chỗ, có nguồn dự phòng, bảo đảm ổn định, lâu dài và đáp ứng đầy đủ quyền học tập của học sinh.
Ngoài ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiêm túc chịu trách nhiệm về việc thiếu SGK và sẽ tiến hành kiểm điểm làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.
