Trong bối cảnh các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng trở thành "giấy thông hành" để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, yêu cầu đặt ra không còn dừng ở việc đáp ứng các bộ tiêu chí ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) theo hướng tuân thủ. Thay vào đó, doanh nghiệp cần một phương thức quản trị có khả năng đo lường, minh bạch hóa dữ liệu và tạo ra giá trị dài hạn. Đây cũng là thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia chia sẻ tại Hội thảo khoa học "Từ 'Beyond ESG' đến 'NetGSE' – Cách tiếp cận mới cho tài chính xanh, thị trường carbon và chuyển đổi kinh tế bền vững trong kỷ nguyên AI", diễn ra sáng 28/7 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB).
Tiến sĩ Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam
Theo các chuyên gia, những biến động của kinh tế thế giới cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải carbon, minh bạch thông tin và trách nhiệm xã hội đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Những cơ chế như Điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu hay các chuẩn mực báo cáo bền vững quốc tế buộc doanh nghiệp phải chuyển đổi nếu muốn duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, mô hình ESG truyền thống được nhìn nhận đã hoàn thành vai trò khởi đầu nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Việc đánh giá ba trụ cột môi trường, xã hội và quản trị theo cách tách biệt chưa phản ánh đầy đủ mối liên hệ giữa các yếu tố, đồng thời chưa giải quyết hiệu quả nguy cơ "tẩy xanh" hay thiếu minh bạch trong công bố thông tin.
Tiến sĩ Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, cho rằng doanh nghiệp cần bước sang một giai đoạn phát triển mới, nơi ESG không chỉ là bộ tiêu chí để báo cáo mà trở thành công cụ tạo ra giá trị thực chất.
Theo ông, trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số, công nghệ cần được sử dụng không chỉ để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh mà còn phục vụ các mục tiêu về môi trường và xã hội. Từ tư duy đó, mô hình NetGSE được giới thiệu như một cách tiếp cận mới, trong đó Governance (quản trị) được đặt ở vị trí trung tâm, tạo nền tảng để các mục tiêu về xã hội và môi trường được triển khai đồng bộ, có thể theo dõi và đánh giá bằng dữ liệu.
Điểm khác biệt của NetGSE không chỉ nằm ở việc thay đổi thứ tự các thành tố mà còn ở cách tiếp cận quản trị. Khi quản trị được thiết kế dựa trên dữ liệu và công nghệ, doanh nghiệp có điều kiện kiểm soát rủi ro tốt hơn, nâng cao tính minh bạch và tạo niềm tin đối với nhà đầu tư cũng như các tổ chức tài chính.
Tiếp tục làm rõ vấn đề này, Tiến sĩ Mai Hữu Minh, Phó Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, nhận định dữ liệu đang trở thành tài sản quan trọng nhất trong hành trình phát triển bền vững.
Theo ông, mọi hoạt động đánh giá, báo cáo hay kiểm chứng kết quả ESG đều phải dựa trên hệ thống dữ liệu đầy đủ và đáng tin cậy. Không chỉ phục vụ công tác quản lý, dữ liệu còn là cơ sở để doanh nghiệp chứng minh hiệu quả sử dụng nguồn lực, đo lường tác động môi trường, tiếp cận các quỹ đầu tư xanh và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.
Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Tim Nguyễn, Founder Neturonomy, Giám đốc Trung tâm Phát triển Bền vững, cho rằng yếu tố quyết định thành công của phát triển bền vững vẫn là năng lực quản trị.
Theo ông, Beyond ESG không phải là sự phủ nhận hay thay thế ESG mà là bước phát triển tiếp theo, giúp doanh nghiệp quản trị các mục tiêu phát triển bền vững dựa trên bằng chứng, dữ liệu và công nghệ thay vì chỉ dừng lại ở các cam kết mang tính hình thức. AI cùng các nền tảng số sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi phát thải, kiểm soát rủi ro và hỗ trợ ra quyết định.
Đại biểu tham dự Hội thảo Khoa học với chủ đề: “Từ ‘Beyond ESG’ đến ‘NetGSE’ – Cách tiếp cận mới cho tài chính xanh, thị trường carbon và chuyển đổi kinh tế bền vững trong kỷ nguyên AI”
Không chỉ dừng ở các lý thuyết quản trị, hội thảo còn giới thiệu những mô hình ứng dụng thực tiễn. Đại diện Công ty TNHH Sake Toàn cầu Sake Việt chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chuỗi giá trị từ cây sa kê theo hướng khép kín, kết nối giữa vùng nguyên liệu, chế biến và tiêu thụ. Cách làm này không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn góp phần tăng khả năng hấp thụ carbon, phát triển nông nghiệp bền vững và mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn tín dụng xanh.
Một nội dung đáng chú ý khác được giới thiệu tại hội thảo là Chỉ số VIARI – công cụ hỗ trợ đánh giá năng lực phát triển bền vững của doanh nghiệp theo hướng tích hợp dữ liệu, quản trị và công nghệ. Theo các chuyên gia, việc hình thành những bộ chỉ số mới sẽ giúp doanh nghiệp có thêm công cụ tự đánh giá, đồng thời tạo cơ sở để các tổ chức tài chính, nhà đầu tư và cơ quan quản lý theo dõi hiệu quả thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Thông qua các phiên thảo luận, hội thảo cho thấy xu hướng phát triển bền vững đang chuyển dịch mạnh từ tư duy "đáp ứng tiêu chuẩn" sang "quản trị dựa trên dữ liệu". Trong tiến trình đó, AI, hạ tầng dữ liệu carbon và các mô hình quản trị mới như NetGSE được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời hỗ trợ quá trình hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và thúc đẩy nền kinh tế xanh phát triển bền vững.
PV
