
Toàn cảnh Hội thảo khoa học khu vực “United for the First Breath - Chung tay bảo vệ hơi thở đầu đời”
Hội thảo khoa học khu vực "United for the First Breath - Chung tay bảo vệ hơi thở đầu đời", vừa diễn ra tại TPHCM, đã có khoảng 150 chuyên gia Sản phụ khoa trong khu vực châu Á cùng thảo luận về gánh nặng RSV ở trẻ nhũ nhi và các giải pháp dự phòng từ sớm.
Hội thảo do Trung tâm Đào tạo Nhân lực y tế theo Nhu cầu Xã hội thuộc Đại học Y Dược TPHCM và Pfizer Việt Nam đồng tổ chức. Một trong những thông điệp được các chuyên gia nhấn mạnh là bảo vệ sức khỏe hô hấp cho trẻ không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng, mà cần được chuẩn bị từ khi người mẹ mang thai.
Trẻ dưới 3 tháng tuổi đối mặt nguy cơ RSV cao nhất
RSV là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ. Đáng chú ý, trẻ càng ít tháng tuổi càng có nguy cơ mắc bệnh nặng và phải nhập viện.
Phân tích tổng hợp 61 nghiên cứu tại 19 quốc gia cho thấy tỷ lệ nhập viện do RSV cao nhất ở nhóm trẻ từ 0 đến dưới 3 tháng tuổi, sau đó giảm dần theo độ tuổi. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, nhóm dưới 3 tháng cũng chiếm 42,7% số trẻ nhập viện vì viêm tiểu phế quản do RSV. Trong khi đó, dữ liệu từ Bệnh viện Nhi đồng 1 ước tính khoảng 25% số ca RSV nặng hoặc nhập viện ở trẻ dưới 5 tuổi thuộc nhóm dưới 3 tháng.

TS.BS. Phan Hữu Phúc - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương: Trẻ dưới 3 tháng tuổi nhập viện vì RSV có nguy cơ cần hỗ trợ hô hấp cao hơn nhiều lần so với trẻ lớn hơn
Theo TS.BS Phan Hữu Phúc, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam, những tháng đầu đời là giai đoạn trẻ dễ chuyển nặng, cần được gia đình đặc biệt quan tâm.
"Trẻ dưới 3 tháng tuổi nhập viện vì RSV có nguy cơ cần hỗ trợ hô hấp cao hơn nhiều lần so với trẻ lớn hơn", BS Phan Hữu Phúc cho biết.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu RSV. Các phương pháp điều trị chủ yếu tập trung kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hô hấp. Với trường hợp nặng, trẻ có thể phải nhập viện, điều trị hồi sức tích cực, thở máy, thậm chí cần can thiệp bằng phương pháp oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO).
Bệnh còn tạo áp lực đáng kể về kinh tế và tinh thần cho gia đình. Một nghiên cứu tại TPHCM ghi nhận tổng chi phí hộ gia đình cho mỗi lần trẻ nhập khoa hồi sức tích cực cao gấp 5 lần so với một lần nhập viện thông thường. Cha mẹ còn phải trang trải chi phí đi lại, ăn ở và có thể mất thu nhập do nghỉ làm chăm sóc con.
Đáng lưu ý, một số nghiên cứu quan sát cho thấy trẻ từng mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV trong những năm đầu đời có nguy cơ khò khè tái diễn và hen suyễn cao hơn khi lớn lên. Mức độ liên quan khác nhau giữa các nghiên cứu, song cho thấy tác động của bệnh không chỉ giới hạn trong giai đoạn nhiễm trùng cấp tính.
Thai kỳ là thời điểm quan trọng để chuẩn bị bảo vệ trẻ
Trước những nguy cơ trên, các chuyên gia cho rằng tư vấn phòng ngừa RSV cần được đưa vào quá trình chăm sóc thai kỳ, thay vì chỉ tập trung theo dõi trẻ sau sinh.
Trong thai kỳ, kháng thể từ mẹ có thể truyền qua nhau thai, góp phần bảo vệ trẻ trước các tác nhân gây bệnh khi hệ miễn dịch còn non nớt. Quá trình truyền kháng thể tăng dần theo tuổi thai, đạt khoảng 50% nồng độ của mẹ vào tuần thứ 32.

PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang, Trưởng khoa Sản bệnh, Bệnh viện Hùng Vương: Thai kỳ chính là 'cửa sổ cơ hội' để người mẹ chuẩn bị nền tảng bảo vệ cho con ngay từ những ngày đầu tiên
PGS.TS.BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang, giảng viên cao cấp Bộ môn Phụ sản, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Trưởng khoa Sản bệnh, Bệnh viện Hùng Vương, nhận định thai kỳ là giai đoạn có ý nghĩa trong việc chuẩn bị nền tảng sức khỏe cho trẻ.
"Thai kỳ chính là 'cửa sổ cơ hội' để người mẹ chuẩn bị nền tảng bảo vệ cho con ngay từ những ngày đầu tiên", BS Huỳnh Nguyễn Khánh Trang chia sẻ.
Theo các chuyên gia, bác sĩ Sản khoa không chỉ theo dõi sức khỏe thai phụ mà còn có vai trò cung cấp thông tin khoa học, giúp gia đình nhận diện nguy cơ và tìm hiểu các phương pháp dự phòng phù hợp trước khi trẻ chào đời.
Tại Việt Nam, nội dung tư vấn phòng ngừa RSV đã được đề cập trong Hướng dẫn Quốc gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản về chăm sóc trước khi có thai và trước khi sinh, ban hành theo Quyết định 1139/QĐ-BYT ngày 23/4/2026 của Bộ Y tế. Hội Phụ sản Việt Nam (VAGO) cũng đã ban hành hướng dẫn chuyên môn liên quan đến dự phòng RSV cho trẻ nhũ nhi.
Cách tiếp cận này cũng được thúc đẩy tại các quốc gia trong khu vực. Năm 2025, Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Thái Lan phối hợp với Hội Sản Phụ khoa Hoàng gia Thái Lan đưa ra khuyến nghị về dự phòng RSV chủ động cho thai phụ, tận dụng các lần khám thai để tư vấn và chuẩn bị biện pháp bảo vệ trẻ.
Tuy nhiên, hành trình phòng ngừa không dừng lại khi trẻ chào đời. Các chuyên gia nhấn mạnh cần xây dựng sự phối hợp liên tục giữa hai chuyên khoa Sản và Nhi. Nếu bác sĩ Sản khoa là người khởi đầu quá trình tư vấn trong thai kỳ, bác sĩ Nhi khoa sẽ tiếp tục đồng hành sau sinh, giúp cha mẹ nhận biết dấu hiệu bệnh, theo dõi sức khỏe hô hấp và lựa chọn hướng chăm sóc phù hợp.
TS.BS Phan Hữu Phúc khuyến nghị cha mẹ chủ động tìm hiểu về RSV và trao đổi với bác sĩ ngay từ thai kỳ, đặc biệt nếu dự kiến sinh vào thời điểm virus gia tăng. Sau sinh, gia đình cần tiếp tục theo dõi sức khỏe trẻ và tiếp nhận tư vấn từ các nguồn y khoa đáng tin cậy.
Thông qua hội thảo, Pfizer Việt Nam cùng các đơn vị tổ chức và chuyên gia y tế hướng đến thúc đẩy chia sẻ kiến thức khoa học, tăng cường kết nối giữa đội ngũ Sản khoa và Nhi khoa.
Ông Mark Kuo, Tổng giám đốc Pfizer Việt Nam, cho biết Pfizer mong muốn góp phần đưa thông tin khoa học và kinh nghiệm lâm sàng về RSV đến gần hơn với cộng đồng y tế, đồng thời thúc đẩy tích hợp tư vấn phòng ngừa vào thực hành chăm sóc sức khỏe.
Các chuyên gia thống nhất rằng bảo vệ trẻ trước RSV cần là một hành trình xuyên suốt, bắt đầu từ thai kỳ và tiếp nối sau sinh. Sự đồng hành giữa bác sĩ, cha mẹ và gia đình được xem là yếu tố quan trọng giúp trẻ có khởi đầu an toàn hơn trong những tháng đầu đời.
Huy Thành