Quốc ca là một trong những biểu tượng quốc gia, được Hiến pháp năm 2013 xác định là nhạc và lời của bài “Tiến quân ca”. Trên thực tế, việc sử dụng Quốc ca cơ bản được thực hiện nghiêm túc, trang trọng.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại sự khác nhau về bản hòa âm, phối khí, bản ghi âm, chất lượng âm thanh và cách thức thể hiện; giữa việc hát Quốc ca, cử Quốc thiều, sử dụng bản ghi âm hay biểu diễn trực tiếp cũng chưa hoàn toàn thống nhất.
Trong khi đó, sự phát triển của nền tảng số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều phương thức sử dụng mới, đồng thời đặt ra nguy cơ làm sai lệch, biến dạng hoặc giả mạo Quốc ca. Các quy định hiện hành liên quan đến Quốc ca, Quốc thiều nằm rải rác trong nhiều văn bản và lĩnh vực, chưa tạo thành một khuôn khổ pháp lý thống nhất.
Trình bày Dự thảo, ông Nghiêm Hà Hải - Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện cho biết, việc xây dựng Nghị định dựa trên 4 định hướng: Bảo đảm Quốc ca được sử dụng đúng vị trí là biểu tượng quốc gia; kết hợp giữa bảo vệ và tạo điều kiện phổ biến, sử dụng; giải quyết các vấn đề thực tiễn nhưng không hành chính hóa quá mức; đồng thời bảo đảm khả năng thích ứng với môi trường số và công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo.
Dự thảo gồm 4 chương, 24 điều, tập trung vào 7 nhóm nội dung, trong đó đáng chú ý là chuẩn hóa việc sử dụng Quốc ca; quy định về nghi thức, phạm vi sử dụng và các trường hợp không sử dụng; sử dụng Quốc ca trên môi trường số; bảo vệ, phát huy giá trị và xây dựng cơ sở dữ liệu số quốc gia về Quốc ca.
Tại Hội thảo, 17 ý kiến được đưa ra, tập trung vào việc làm rõ khái niệm, hành vi cấm, các trường hợp sử dụng Quốc ca, Quốc thiều; quy định về bản nhạc, lời, bản hòa âm, phối khí và bản ghi âm chính thức. Các đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu quyền của công dân trong sử dụng Quốc ca, đồng thời làm rõ cơ chế sử dụng trên nền tảng số, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo.
Bà Ninh Thị Thu Hương - Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện cho biết, Ban soạn thảo sẽ tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo, bảo đảm tính thống nhất, khả thi và phù hợp với thực tiễn sử dụng Quốc ca trong bối cảnh mới.
