Bảo đảm quyền nghỉ hè của nhà giáo

Đánh giá ý nghĩa của quy định này, nhiều nhà giáo đồng thời bày tỏ mong muốn các hoạt động chuyên môn trong dịp hè được tổ chức hợp lý hơn để kỳ nghỉ của giáo viên thực sự trọn vẹn.

Nhiều nhiệm vụ phát sinh ảnh hưởng đến kỳ nghỉ hè trọn vẹn

Không ít giáo viên, giảng viên cho rằng, kỳ nghỉ hè trên thực tế thường bị đan xen bởi nhiều nhiệm vụ chuyên môn, khiến thời gian nghỉ ngơi chưa thực sự trọn vẹn như kỳ vọng.

Ông Nguyễn Văn Dương - Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Na Mèo (Thanh Hóa) cho biết, trong những năm qua, chế độ nghỉ hè của giáo viên phổ thông được quy định 8 tuần/năm (từ 31/5 đến 30/8, trả phép vào ngày 1/8). Trong thời gian này, giáo viên vẫn được hưởng nguyên lương và phụ cấp.

Tuy nhiên, trên thực tế, cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên vẫn thường xuyên được điều động tham gia nhiều nhiệm vụ như coi thi, tập huấn trực tiếp, phòng chống thiên tai…, đặc biệt với giáo viên vùng sâu, xa, việc di chuyển vất vả, tốn kém khiến thời gian nghỉ hè không được trọn vẹn.

Cùng tâm sự, thầy Vũ Ngọc Hoà - giáo viên Trường THPT Ngô Quyền (Đồng Nai) chia sẻ, thực tế những năm qua, nhiều giáo viên hiếm có kỳ nghỉ hè trọn vẹn. Sau khi kết thúc năm học, giáo viên THPT, THCS thường phải thực hiện chuỗi nhiệm vụ như coi thi, chấm thi tuyển sinh vào lớp 10, thi tốt nghiệp THPT, tham gia các lớp bồi dưỡng, chuyên môn, bồi dưỡng chính trị, tập huấn thay sách giáo khoa, chuẩn bị hồ sơ sổ sách cho năm học mới và tham gia công tác tuyển dụng.

TS Nguyễn Minh Giám - Khoa Sư phạm, Trường Đại học Thủ Dầu Một (TP Hồ Chí Minh) thông tin, thực hiện thời gian nghỉ hè của giảng viên hiện nay, trong đó có tại Trường Đại học Thủ Dầu Một, diễn ra theo hướng linh hoạt, đúng tinh thần của Nghị định 93/2026/NĐ-CP. Tuy nhiên, nghỉ hè đối với giảng viên đại học thường là giai đoạn chuyển đổi hoạt động chuyên môn.

Giảng viên vẫn tham gia giảng dạy học kỳ hè (học lại, học cải thiện, học kỳ 3 tùy từng ngành), đồng thời tập trung nghiên cứu khoa học, hoàn thiện bài báo, đề tài nghiên cứu, cũng như xây dựng và cập nhật chương trình đào tạo. Nhiều giảng viên còn tham gia tuyển sinh, tư vấn hướng nghiệp và các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn. Do đó, thời gian hè chủ yếu là nghỉ tương đối, đan xen giữa nghỉ ngơi và thực hiện các nhiệm vụ học thuật, chuyên môn theo kế hoạch của nhà trường.

Cũng theo TS Nguyễn Minh Giám, do mỗi trường có cách sắp xếp khác nhau nên thời gian nghỉ hè của giảng viên đôi khi chưa thật sự đồng đều. Ngoài ra, công việc và thời gian nghỉ thường đan xen, nên nhiều khi giảng viên khó cảm nhận rõ ràng đâu là kỳ nghỉ hè đúng nghĩa. Thời gian hè, tuy không dạy chính khóa nhiều, nhưng lại là thời điểm tập trung cho nhiều nhiệm vụ khác, nên quỹ thời gian nghỉ ngơi chưa được trọn vẹn.

Ảnh minh họa INT.

Để bảo đảm kỳ nghỉ hè thực chất

Theo Nghị định 93/2026/NĐ-CP, thời gian nghỉ hè hàng năm của nhà giáo được quy định cụ thể: Nhà giáo tại các cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông và trường chuyên biệt là 8 tuần; nhà giáo trong cơ sở giáo dục thường xuyên từ tối thiểu 4 tuần đến tối đa 8 tuần; nhà giáo tại trường dự bị đại học là 8 tuần; nhà giáo giảng dạy chương trình giáo dục trung học nghề, trình độ trung cấp và cao đẳng là 6 tuần; nhà giáo giảng dạy trình độ sơ cấp là 4 tuần.

Thời gian nghỉ hè này bao gồm cả nghỉ phép hàng năm. Thời gian nghỉ hè hằng năm của nhà giáo trong cơ sở giáo dục đại học, trường chính trị và các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng được thực hiện theo quy chế tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục… Trong thời gian nghỉ hè, nhà giáo được hưởng nguyên lương và phụ cấp theo quy định.

Thầy Vũ Ngọc Hòa nhận định, việc có hành lang pháp lý rõ ràng mang lại ba thay đổi cốt lõi: Tạo sự công bằng và thống nhất giữa các cơ sở giáo dục trên toàn quốc; giúp nhà giáo chủ động lên kế hoạch tái tạo sức lao động và tự bồi dưỡng sau một năm học căng thẳng; đồng thời bảo vệ quyền lợi kinh tế chính đáng của thầy cô.

Cùng quan điểm này, theo ông Nguyễn Văn Dương, việc ban hành Nghị định 93/2026/NĐ-CP với quy định cụ thể về chế độ nghỉ hè đã góp phần tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho nhà giáo. Bởi lẽ, nhiệm vụ của giáo viên hiện nay không chỉ dừng ở giảng dạy kiến thức mà còn bao gồm giáo dục toàn diện, quản lý, chăm sóc, hướng dẫn học sinh, đặc biệt tại các trường bán trú, nội trú.

Với những giáo viên công tác xa nhà, việc thiếu thời gian chăm lo gia đình, con cái là một thiệt thòi lớn. Do đó, thời gian nghỉ hè 8 tuần được hưởng nguyên lương, phụ cấp là cần thiết và mang tính nhân văn, giúp giáo viên tái tạo sức lao động, ổn định tâm lý, trí tuệ và chuẩn bị cho năm học mới.

“Mong rằng, trong thời gian tới, các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng hay điều động nhà giáo tham gia nhiệm vụ hè nên được tổ chức hợp lý để không ảnh hưởng đến công tác giảng dạy trong năm học; đồng thời cần có chính sách hỗ trợ phù hợp đối với giáo viên khi tham gia các nhiệm vụ này, nhằm tạo động lực và bảo đảm quyền lợi chính đáng cho đội ngũ nhà giáo”, ông Nguyễn Văn Dương kiến nghị.

Thực tế triển khai cho thấy chủ trương trao quyền tự chủ rất phù hợp. Tuy nhiên, là người trong cuộc, TS Nguyễn Minh Giám mong muốn có thể điều chỉnh một vài điểm để hài hòa hơn. Theo đó, các nhà trường có thể cân đối nhẹ nhàng hơn giữa công việc và thời gian nghỉ, đồng thời có cách ghi nhận phù hợp cho những đóng góp của giảng viên trong giai đoạn này. Nếu làm được như vậy, giảng viên sẽ có thêm điều kiện để tái tạo năng lượng sau khi kết thúc một năm học, từ đó khi quay lại với công việc của năm học mới với tinh thần tích cực và hiệu quả hơn.

Có thể thấy, Nghị định 93/2026/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, góp phần bảo đảm quyền lợi và tăng tính chủ động cho đội ngũ nhà giáo trong việc nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động.

Cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, yêu cầu đặt ra là tổ chức thực hiện sao cho hài hòa giữa nhiệm vụ chuyên môn và nhu cầu nghỉ ngơi chính đáng của nhà giáo. Khi các hoạt động trong dịp hè được sắp xếp hợp lý, kỳ nghỉ hè mới thực sự trở thành khoảng thời gian ý nghĩa để đội ngũ nhà giáo phục hồi năng lượng, nâng cao năng lực và chuẩn bị tốt hơn cho năm học mới.