AI đang dần trở thành hạ tầng nền tảng của xã hội số
Ngày 7/4, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) tổ chức hội thảo chuyên đề "Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số".
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ và trở thành hạt nhân của nền kinh tế số, vấn đề an toàn không gian mạng đang đặt ra những thách thức chưa từng có.
AI không chỉ là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tối ưu hóa vận hành, mà còn vô tình tạo ra những kẽ hở bảo mật mới khi hệ thống dữ liệu ngày càng trở nên kết nối và phức tạp.
Tại Việt Nam, hành lang pháp lý về an ninh mạng và AI đang được hoàn thiện với Luật An ninh mạng, Chiến lược AI đến năm 2030 và các định hướng quản lý mới, nhấn mạnh yêu cầu an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ vòng đời công nghệ, đặc biệt khi AI trở thành một phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia.
Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia.
Phát biểu tại hội thảo, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho biết, chúng ta đang chứng kiến một bước chuyển mang tính lịch sử: trí tuệ nhân tạo đang dần trở thành hạ tầng nền tảng của xã hội số.
AI hiện diện trong mọi lĩnh vực, từ hoạt động quản lý Nhà nước, vận hành doanh nghiệp cho đến đời sống thường nhật của người dân. AI không chỉ hỗ trợ con người, mà đang từng bước thay đổi cách con người ra quyết định, cách các tổ chức vận hành và cách toàn bộ hệ thống kinh tế – xã hội được tổ chức.
Quang cảnh hội thảo.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hồng Quân, đi cùng với những cơ hội to lớn đó là những thách thức ngày càng phức tạp. AI đang làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe dọa trên không gian mạng. Nếu như trước đây, tội phạm mạng chủ yếu dựa vào kỹ năng và công cụ truyền thống, thì ngày nay, với sự hỗ trợ của AI, chúng đã có khả năng tự động hóa các cuộc tấn công với quy mô lớn và mức độ tinh vi chưa từng có.
Các hình thức lừa đảo được cá nhân hoá, các sản phẩm giả mạo bằng công nghệ deepfake ngày càng khó nhận diện, và mã độc có thể tự thích nghi để né tránh các hệ thống phòng thủ.
Một điểm đáng chú ý là tội phạm mạng đang chuyển từ hoạt động đơn lẻ sang mô hình tổ chức chuyên nghiệp, có tính hệ thống và mang tính "công nghiệp hoá".
AI giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị, triển khai và mở rộng phạm vi tấn công. Điều này dẫn đến một thực tế mới: không gian mạng không còn là môi trường tĩnh, mà đã trở thành một "chiến trường động", nơi các hoạt động tấn công và phòng thủ diễn ra liên tục, với tốc độ ngày càng nhanh.
Yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững
Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy những xu hướng này không còn là nguy cơ tiềm ẩn, mà đã hiện hữu rõ ràng. Ông Nguyễn Hồng Quân cho biết, đã ghi nhận nhiều vụ việc lừa đảo sử dụng tin nhắn giả mạo thương hiệu ngân hàng, các ứng dụng giả mạo nhằm chiếm đoạt tài sản, hay các cuộc gọi sử dụng công nghệ giả giọng, giả hình ảnh để tạo lòng tin và yêu cầu chuyển tiền.
Đặc biệt, các đối tượng còn giả danh cơ quan chức năng, sử dụng các kịch bản tinh vi, khai thác thông tin cá nhân bị lộ lọt để gây sức ép tâm lý đối với nạn nhân...
Ở góc độ bảo đảm an ninh quốc gia, AI đặt ra nhiều thách thức chiến lược. Đó là vấn đề bảo vệ chủ quyền dữ liệu, vấn đề phụ thuộc vào các nền tảng và công nghệ nước ngoài, cũng như yêu cầu bảo vệ chính các hệ thống AI, vốn đang trở thành mục tiêu tấn công mới.
Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: "AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai".
Tại hội thảo, ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận định, AI đang từng bước trở thành một hạ tầng số chiến lược của các quốc gia, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội và thay đổi hoàn toàn cách thức quản trị, vận hành.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI cũng làm thay đổi sâu sắc bức tranh an ninh mạng toàn cầu. Các đối tượng tấn công đang khai thác khả năng của AI để tự động hóa quy trình, mở rộng quy mô và gia tăng mức độ tinh vi của các chiến dịch tấn công, gây ra thách thức lớn đối với các phương pháp bảo vệ truyền thống.
Bà Ruma Balasubramanian - Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản.
Tại sự kiện, bà Ruma Balasubramanian - Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản chia sẻ góc nhìn quốc tế về an ninh mạng trong kỷ nguyên AI. "AI đang tái định hình cả sự đổi mới trong kinh doanh lẫn các rủi ro mạng".
Theo bà Ruma Balasubramanian, phương pháp bảo mật AI của Check Point tập trung vào hiển thị, quản trị và phòng ngừa trên toàn bộ hệ sinh thái AI. Với các doanh nghiệp đang quan tâm đến việc xây dựng hạ tầng AI riêng nhằm đáp ứng yêu cầu về chủ quyền dữ liệu, Check Point đề xuất cách tiếp cận thông qua mô hình "AI Factory Security Blueprint" - kiến trúc tham chiếu giúp kiếm soát rủi ro xuyên suốt từ hạ tầng GPU đến các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Đơn vị này cũng giới thiệu AI Defense Plane, nền tảng bảo mật toàn diện cho ứng dụng và hạ tầng AI, với khả năng phòng thủ đa lớp trước các rủi ro như tấn công chèn lệnh (prompt injection), rò rỉ dữ liệu hay hành vi độc hại từ AI agents, giúp doanh nghiệp triển khai AI an toàn và tuân thủ.
Hiệp hội An ninh mạng quốc gia kỳ vọng hội thảo góp phần thúc đẩy sự hiếu biết chung về tác động của AI đối với an ninh mạng, đồng thời kết nối cộng đồng chuyên gia và doanh nghiệp trong việc chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và giải pháp công nghệ.
Đồng thời hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực nguồn nhân lực an toàn thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI trong thực tiễn.
