 |
| Hình ảnh cho thấy các tàu neo đậu tại eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam, Oman, ngày 30/5. (Nguồn: Getty Images) |
Theo CNN, dù Mỹ tuyên bố việc tái mở cửa eo biển Hormuz đang đến gần và một số tàu đã bắt đầu di chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này, phần lớn các hãng vận tải biển vẫn chưa sẵn sàng quay trở lại.
Sau 94 ngày gián đoạn, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu vẫn hoạt động cầm chừng, trong bối cảnh những lo ngại về an ninh tiếp tục phủ bóng lên khu vực.
Niềm tin của thị trường vẫn mong manh
Các lãnh đạo hàng hải hàng đầu thế giới đang có mặt tại Athens (Hy Lạp) để tham dự Triển lãm Hàng hải Quốc tế thường niên. Trong các cuộc thảo luận, eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm chú ý.
Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định việc tái mở cửa eo biển chỉ còn là vấn đề thời gian. Chính quyền Mỹ cũng cho biết một số tàu đã bắt đầu đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.
Tuy nhiên, giới vận tải biển vẫn tỏ ra thận trọng. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, hoạt động vận chuyển khó có thể trở lại bình thường nếu Mỹ và Iran chưa đạt được một thỏa thuận hòa bình rõ ràng, đi kèm các cam kết bảo đảm an toàn cho tàu thuyền lưu thông qua eo biển.
Việc phong tỏa Hormuz tiếp tục khiến khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu bị gián đoạn, đồng thời ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón - những mặt hàng có vai trò thiết yếu đối với nền kinh tế thế giới.
Sau khi giảm vào tuần trước nhờ kỳ vọng về một thỏa thuận tái mở cửa eo biển, giá dầu thế giới đã tăng mạnh trở lại trong ngày 2/6 khi giao tranh tại khu vực tái bùng phát và xuất hiện thông tin Iran ngừng các cuộc đàm phán hòa bình.
| More from WVR |
 SCMP: Nền kinh tế 'NewSpace' của châu Á không chỉ xoay quanh thám hiểm không gian |
Theo dữ liệu của công ty nghiên cứu Kpler, chỉ có 7 tàu đi qua eo biển Hormuz trong ngày thứ Sáu, gồm 5 tàu đi vào và 2 tàu đi ra. Trong suốt cuối tuần, chỉ có thêm 4 tàu rời khỏi khu vực này. Trong khi đó, theo Lloyd’s List, lưu lượng thông thường của eo biển lên tới khoảng 100 tàu chở hàng mỗi ngày.
“Lưu lượng vận tải vẫn ở mức suy giảm nghiêm trọng. Ngoài một số ít tàu chở dầu qua lại mỗi ngày, có thể nói eo biển vẫn gần như đóng cửa”, ông Matt Smith, Giám đốc Nghiên cứu Hàng hóa của Kpler, nhận định.
Trong bối cảnh số lượng tàu lưu thông vẫn rất thấp so với bình thường, nhiều chuyên gia cho rằng, tác động tích cực đối với thị trường toàn cầu hiện vẫn còn hạn chế.
Ông Gene Seroka, Giám đốc điều hành Cảng Los Angeles, cho rằng chỉ một vài chuyến đi thành công là chưa đủ để khôi phục niềm tin của thị trường.
“Vấn đề cốt lõi là liệu các hãng vận tải, công ty bảo hiểm và đơn vị khai thác tàu có đủ niềm tin vào môi trường an ninh dài hạn để nối lại các tuyến vận tải thường lệ hay không”, ông nói.
Nỗ lực của Mỹ hồi tháng trước nhằm sử dụng lực lượng quân sự hộ tống tàu thương mại rời eo biển Hormuz trong khuôn khổ chiến dịch “Project Freedom” chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.
Mặc dù xuất hiện thông tin về việc triển khai thêm tàu hộ tống hải quân trong những ngày gần đây, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các hoạt động này hiện chưa được thực hiện.
“Dù không trực tiếp hộ tống tàu thuyền, lực lượng Mỹ vẫn duy trì liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại nhằm hỗ trợ quá trình di chuyển an toàn và tự do qua eo biển Hormuz”, Đại úy Tim Hawkins, Người phát ngôn CENTCOM, cho biết.
Còn đó những khó khăn
Các nguồn tin trong ngành dầu khí và vận tải biển nhận định, quá trình phục hồi lưu lượng vận tải sẽ không thể diễn ra trong một sớm một chiều.
“Mối đe dọa đối với tàu thuyền vẫn còn đáng kể. Hoạt động vận tải khó có thể trở lại hoàn toàn cho đến khi có những bảo đảm mạnh mẽ hơn về an toàn hàng hải”, CNN cho hay.
Ngày 2/6, một tàu hàng hoạt động ở phía Bắc của Vịnh Ba Tư đã bị trúng một vật thể bay chưa xác định, theo thông tin từ một tổ chức an ninh hàng hải do quân đội Anh điều hành. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cho biết, kể từ khi xung đột bùng phát, khu vực này đã ghi nhận 39 vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền và khiến 11 người thiệt mạng.
| More from WVR |
 Tình hình di cư: Châu Âu đạt bước ngoặt về chính sách di trú; nhập cư ròng vào Đức giảm mạnh |
Không chỉ các tàu chở dầu, nhiều tàu container vận chuyển lương thực và hàng hóa đến các quốc gia vùng Vịnh cũng đang bị mắc kẹt. Hãng vận tải biển Maersk chưa có tàu nào rời khu vực kể từ giữa tháng 5, trong khi vẫn còn 6 tàu của hãng đang neo đậu trong Vịnh Ba Tư.
Giới vận tải biển cũng nhấn mạnh rằng, việc khôi phục lưu thông qua Hormuz cần đi kèm cam kết không áp đặt thêm các loại phí hoặc hạn chế đối với tàu thuyền.
Phát biểu tại hội nghị hàng hải ở Hy Lạp, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez kêu gọi cộng đồng hàng hải toàn cầu bảo vệ nguyên tắc tự do hàng hải, bao gồm việc phản đối các loại phí quá cảnh và các biện pháp phân biệt đối xử trong hoạt động vận tải, đồng thời đặt sự an toàn của các thuyền viên lên hàng đầu.
Trong khi đó, những gián đoạn tại eo biển Hormuz đã đẩy chi phí vận tải biển ở nhiều khu vực khác tăng mạnh. Công ty vận hành tàu chở dầu Heidmar của Hy Lạp cho biết, doanh thu quý I/2026 tăng hơn 200% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ mức cước vận tải đang ở ngưỡng cao hiếm thấy.
Ông Mike Wirth, Giám đốc điều hành Chevron, nhận định niềm tin của thị trường cần thêm thời gian để phục hồi sau những tác động từ cuộc chiến.
“Các chủ tàu cần cảm thấy đủ an tâm để đưa tàu và thủy thủ đoàn quay trở lại hoạt động sau nhiều tháng bị mắc kẹt. Việc khôi phục sản xuất tại các mỏ dầu và khắc phục thiệt hại cũng sẽ mất nhiều thời gian”, ông cho biết.
