Giữa mái vòm cổ kính của tòa nhà 19 Lê Thánh Tông (Hà Nội), lịch sử hơn một thế kỷ của nền giáo dục đại học hiện đại Việt Nam được tái hiện sống động bằng ánh sáng, âm thanh và nghệ thuật đương đại.
Kể chuyện 120 năm tri thức
Diễn ra từ ngày 16 - 22/5, chuỗi hoạt động kỷ niệm 120 năm Đại học Quốc gia Hà Nội (1906 - 2026) không chỉ nhìn lại hành trình lịch sử của một trung tâm đào tạo hàng đầu đất nước mà còn tôn vinh di sản học thuật bằng tư duy liên ngành và ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại.
Theo GS.TSKH Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), từ Đại học Đông Dương thành lập năm 1906 đến ĐHQGHN hôm nay là dòng chảy liên tục của tinh thần khai phóng và khát vọng phụng sự đất nước bằng tri thức.
Đại học Đông Dương không chỉ mở ra mô hình giáo dục đại học phương Tây đầu tiên ở Việt Nam mà còn đặt nền móng cho tinh thần học thuật hiện đại, đề cao khoa học, tư duy lý tính và phương pháp nghiên cứu mới.
Điểm nhấn đặc biệt của dịp kỷ niệm 120 năm nằm ở cách di sản được “đánh thức” bằng nghệ thuật đương đại. Triển lãm “120 năm ĐHQGHN: Truyền thống giáo dục tinh hoa và khai phóng” đã biến không gian di sản tại 19 Lê Thánh Tông thành trải nghiệm văn hóa giàu cảm xúc.
Trong hội trường Ngụy Như Kon Tum, dưới mái vòm Pháp cổ và bức tranh tường của họa sĩ Victor Tardieu, lịch sử hiện lên qua công nghệ video mapping, nghệ thuật sắp đặt, trình diễn đa phương tiện và thời trang Indochine đương đại. Những hình ảnh về Đại học Đông Dương và các thế hệ trí thức Việt Nam xuất hiện như dòng phim chảy ngược thời gian.
Không gian triển lãm được chia thành ba phần: “Khơi nguồn”, “Bản lĩnh” và “Bứt phá”. Nếu “Khơi nguồn” tái hiện giai đoạn khai mở tri thức đầu thế kỷ XX bằng tư liệu, chân dung học giả và bản vẽ kiến trúc cũ, thì “Bản lĩnh” đưa người xem trở lại thời kỳ chiến tranh, khi tinh thần học thuật vẫn được giữ gìn giữa gian khó. Trong khi đó, “Bứt phá” khắc họa hình ảnh một đại học trẻ trung, hội nhập với nghệ thuật số, công nghệ tương tác và không gian đại đô thị Hòa Lạc tương lai.
Điều đáng chú ý là triển lãm không chỉ dành cho giới học thuật. Nhiều người dân Hà Nội, đặc biệt là giới trẻ, đã tiếp cận lịch sử giáo dục đại học Việt Nam theo cách mới mẻ thông qua trải nghiệm thị giác và nghệ thuật tương tác.
Trình diễn thời trang Indochine đương đại.
Các bài giảng đại chúng, tọa đàm và triển lãm mang đến góc nhìn đa chiều về hành trình 120 năm Đại học Đông Dương - ĐHQGHN.
Tiếp tục dòng chảy tinh thần khai phóng
Tinh thần liên ngành cũng là dòng chảy xuyên suốt từ Đại học Đông Dương đến ĐHQGHN hôm nay. Ngay từ khi Ban Kiến trúc được thành lập tại Trường Mỹ thuật Đông Dương năm 1926, kiến trúc đã được nhìn nhận như lĩnh vực kết nối nghệ thuật, khoa học, văn hóa và đời sống xã hội.
Tinh thần ấy tiếp tục được nhấn mạnh tại tọa đàm “Mô hình Đại học Đông Dương: Cấu trúc liên ngành và sự hình thành giáo dục kiến trúc Việt Nam”, nơi các chuyên gia bàn luận về những thách thức mới của đô thị hóa, khủng hoảng môi trường, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đối với đào tạo kiến trúc hiện đại.
Họa sĩ, dịch giả Trịnh Lữ cho rằng Trường Mỹ thuật Đông Dương không tồn tại biệt lập mà nằm trong một hệ sinh thái học thuật rộng lớn, nơi sinh viên được tiếp cận đồng thời nghệ thuật, khoa học, văn hóa và đời sống xã hội. Chính mô hình này tạo tiền đề cho thế hệ kiến trúc sư có tư duy tổng hợp, vừa tiếp thu tri thức phương Tây vừa có khả năng đối thoại với truyền thống bản địa.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh công nghệ làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội, đại học không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà còn phải trở thành không gian sáng tạo tri thức mới, kết nối khoa học với nghệ thuật, công nghệ với đổi mới sáng tạo và con người với cộng đồng.
