Tạo lực hút cho các ngành khoa học, công nghệ then chốt
Nghị định 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đang được nhiều cơ sở giáo dục đại học đánh giá là bước đi kịp thời nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực nền tảng của quốc gia.
PGS.TS Phan Anh Cang, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long cho rằng, Bộ GD&ĐT giữ vai trò trung tâm trong việc triển khai Nghị định, từ xây dựng danh mục ngành đào tạo được hưởng chính sách, ban hành chuẩn chương trình đào tạo tài năng, chương trình vi mạch bán dẫn đến hướng dẫn xét duyệt, quản lý và chi trả học bổng.
Theo PGS.TS Phan Anh Cang, đây là khâu đặc biệt quan trọng bởi danh mục ngành và tiêu chí xét duyệt phải vừa bám định hướng phát triển nguồn nhân lực quốc gia, vừa phù hợp thực tiễn đào tạo của các trường đại học.
“Các cơ sở giáo dục đại học rất kỳ vọng Bộ GD&ĐT sớm ban hành hướng dẫn cụ thể để các trường chủ động rà soát ngành đào tạo, xây dựng dữ liệu người học, lập dự toán và tổ chức xét duyệt, chi trả học bổng minh bạch, thuận lợi, không phát sinh thêm thủ tục cho người học”, PGS.TS Phan Anh Cang chia sẻ.
PGS.TS Phan Anh Cang cho rằng Nghị định 179 thể hiện sự quan tâm rất rõ của Nhà nước đối với người học và chiến lược phát triển nhân lực quốc gia.
Theo ông, việc Chính phủ ban hành Nghị định 179 thể hiện sự quan tâm rất rõ của Nhà nước đối với người học và chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Điểm đáng chú ý là chính sách không chỉ áp dụng cho sinh viên đại học mà còn mở rộng đến học viên cao học và nghiên cứu sinh ở các lĩnh vực khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược.
“Đây không đơn thuần là chính sách hỗ trợ xã hội mà còn là chính sách đầu tư cho tương lai, hướng đến hình thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia, nhà khoa học trình độ cao cho đất nước”, PGS.TS Phan Anh Cang nhận định.
PGS.TS Phan Anh Cang cho rằng Nghị định đã thể hiện quan điểm rất tiến bộ: Muốn phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thì phải bắt đầu từ con người và phải có cơ chế đủ hấp dẫn để người học yên tâm theo đuổi các ngành nền tảng như Toán học, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật điện - điện tử - viễn thông, cơ khí, vật liệu, xây dựng hay các lĩnh vực công nghệ chiến lược khác.
Học bổng không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn tạo động lực cạnh tranh
Theo PGS.TS Phan Anh Cang, điểm mới nổi bật của Nghị định 179 là lần đầu tiên chính sách học bổng được thiết kế có trọng tâm cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Chính sách được phân tầng theo trình độ đào tạo và mức độ ưu tiên ngành học. Sinh viên đại học có thể được hỗ trợ từ 3,7 - 5,5 triệu đồng/tháng; học viên cao học từ 5,5 - 7,4 triệu đồng/tháng; nghiên cứu sinh tiến sĩ từ 7,4 - 8,4 triệu đồng/tháng.
Sinh viên Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long tham dự hội thảo tại trường.
Ngoài mức hỗ trợ, Nghị định còn được đánh giá cao ở tinh thần cải cách thủ tục hành chính khi giao cơ sở đào tạo chủ động xét duyệt, chi trả học bổng dựa trên dữ liệu sẵn có về tuyển sinh, học tập và rèn luyện của người học.
“Điều này rất phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong Giáo dục đại học, giảm giấy tờ, tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của nhà trường”, PGS.TS Phan Anh Cang nói.
Theo ông, chính sách học bổng sẽ tạo tác động tích cực trên nhiều phương diện. Trước hết là giảm áp lực tài chính cho sinh viên, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn. Đồng thời, đây cũng là động lực để học sinh giỏi mạnh dạn lựa chọn các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ chiến lược thay vì chỉ tập trung vào những ngành dễ tìm việc trước mắt.
Một điểm đáng chú ý khác là chính sách gắn quyền lợi với trách nhiệm. Người học muốn tiếp tục được hưởng học bổng phải duy trì kết quả học tập, rèn luyện, tham gia nghiên cứu khoa học và đáp ứng các điều kiện theo quy định.
“Người học không chỉ được hỗ trợ tài chính mà còn được đặt trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy năng lực nghiên cứu, sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp”, ông nhấn mạnh.
Từ góc độ cơ sở đào tạo, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long xác định việc triển khai Nghị định 179 không chỉ là thực hiện một chính sách học bổng mà còn là cơ hội tái cấu trúc, nâng cao chất lượng đào tạo các ngành ưu tiên.
Sinh viên Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long trong chuyến đi thực tập tại Nhà máy Vinfast.
Nhà trường sẽ rà soát các chương trình đào tạo thuộc nhóm ngành được hưởng chính sách; xây dựng cơ sở dữ liệu người học; đồng thời tăng cường đầu tư đội ngũ giảng viên, phòng thí nghiệm, học liệu số, hợp tác doanh nghiệp và phát triển môi trường học thuật gắn với nghiên cứu, thực hành.
PGS.TS Phan Anh Cang cũng nhấn mạnh mô hình hợp tác “3 nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng để mở rộng nguồn lực học bổng và hình thành hệ sinh thái hỗ trợ người học trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ chiến lược.
“Có thể nói, Nghị định 179/2026/NĐ-CP là chính sách rất kịp thời, nhân văn và có tầm nhìn chiến lược, góp phần định hướng lại dòng chảy nguồn nhân lực vào các ngành học nền tảng, then chốt của quốc gia”, PGS.TS Phan Anh Cang nhận định.
